"Banū" (Contén)

oz árabe, plural apocopado da voz árabe ibn ‘fillo’. Utilízase na formación de numerosos antropónimos: Banū Birzal, Banū Ǧ ahwar, Banū Ġāniya.

Familia árabe cordobesa (1031-1068). Abū-l- Ḥ azm ibn Ǧ ahwar, que deu nome á liñaxe, destronou o último Califa de Córdoba, Hišām III, aboliu o Califato e estableceu unha república municipal no termo de Córdoba. No 1068 os abbaditas tomaron Córdoba rematando coa dinastía.

Familia bérber, Un dos seus membros, Mu ḥ ammad ibn ‘Abd Allāh, foi o creador da Taifa de Carmona (1013). O abbadita al-Mu’tadid incorporouna aos dominios sevillanos (1067).

Familia bérber que se independizou nas Illes Balears e en Ifrīqiya durante época almohade. ’Alī ibn Yūsuf, lugartenente do almorábide Yūsuf ibn Tašfīn, casou cunha parenta deste, Ġāniya (de quen tomou nome a dinastía), e tivo dous fillos: Ya ḥ yà e Mu ḥ ammad, gobernador de Mallorca seguramente dende 1126. Durante a conquista almohade do Al-Andalus, Mu ḥ ammad ibn Ġāniya conseguiu a autonomía das Illes Balears. Dos seus fillos, semella que Mu ḥ ammad ibn I ṣ hāq ibn Ġāniya permaneceu no goberno das Balears, namentres que ‘Alī ibn Is ḥ āq ibn Ġāniya levou a rebelión antialmohade a terras norteafricanas. A actuación dos Banū Ġāniya precipitou a decadencia almohade.

Denominación que os árabes deron aos descendentes de Gómez Díaz, conde de Saldaña. Serviron sucesivamente ao Califato Omeia e ao Rei de Castela, e opuxéronse á actuación do Cid.

Familia árabe de orixe baladí que gobernou a Taifa de Zaragoza dende o 1039 ata o 1110. O fundador foi Sulaymān ibn Mu ḥ ammad ibn Hūd, chamado al-Musta’īn, que antes de morrer dividiu o reino entre os seus fillos, deixando Zaragoza a Abū Ǧ a’far A ḥ mad al-Muqtadir, Lleida a Yūsuf al-Mu ẓ affar, Calatayud a Sulaymān e Tudela a Mum ḥ ammad. Al-Muqtadir (1046-1081) desposuíu sucesivamente os seus irmáns e anexionou Tortosa (1059) e Dénia (1076), facendo do seu goberno o momento de máxima expansión do Reino. Foi vasalo de Fernando I de Castela e aliado de Sancho García de Navarra contra Sancho Ramírez de Aragón. Acolleu o Cid no seu desterro. Ao morrer repartiu os seus territorios entre os seus fillos, outorgando Zaragoza e Tortosa ao seu fillo Yūsuf al-Mu’tamin (1081-1085), e Lleida e Dénia a Mun ḏ ir’Imād al-Dawla (1081-1090); estes iniciaron unha época de continuadas...

Familia bérber orixinaria de Santaver (Cuenca). Os seus membros instauraron unha Taifa en Toledo (1036-1085) cando desapareceu o Califato de Córdoba. Este reino, sometido a presións considerables pola súa privilexiada situación xeográfica, tivo como derradeiro soberano a Yahya al-Qādir, que abandonou a cidade en mans de Afonso VI (1085).

Familia bérber que, despois da conquista do N de África polos musulmáns, obtivo a soberanía en Tilimsen (750?) e adoptou o credo kharigita. Unha rama desta dinastía sostivo a Taifa de Ronda (1039-1059).

Familia bérber, coñecida xeralmente co nome de dinastía benimerina.

Familia muladí orixinaria da rexión navarra do Ebro. Descende do conde visigodo Cassius, que renegou do Cristianismo co gallo de conservar as súas propiedades ante a irrupción de Mūsà ibn Nu ṣ ayr na Península Ibérica. Unhas veces aliada dos emires de Córdoba e outras en revolta contra eles, conseguiu formar un reino propio (ss VIII-X) coa alianza frecuente dos reinos veciños. Un dos seus membros, Mūsà ibn Fortun chegou a gobernar sobre un territorio que abranguía Tudela, Huesca e Zaragoza. Enfrontado co veciño Reino Ástur, foi derrotado por Ordoño I (859) na fortaleza de Albelda (Logroño), orixe da lendaria Batalla de Clavijo, e o seu poder foi minguando ata a súa morte (862). Os derradeiros anos do s IX foron de loita continuada. Así, a comezos do s X, tralas repetidas batallas cos reis navarros, o territorio dos Banū Qasī quedou reducido a Tudela.

Familia granadina que interveu repetidamente nas liortas internas do Reino Nazarita de Granada (s XV). Unha lenda atribúelle a Boabdil o asasinato de 36 membros desta familia na chamada sala de los Abencerrajes da Alhambra granadina.

Familia árabe coñecida en Occidente por omeia.

Familia musulmá da rama caisita asentada na cidade de València nos primeiros momentos da invasión musulmá da Península Ibérica. A finais do s XI colaborou xunto cos almorábides para impedir a conquista da cidade por parte do Cid Campeador.

Tribo bérber da rama sanhaja. Os seus membros contribuíron a salvar o Imperio Fatimita da revolta de Abū Yazīd no 944 e foron recompensados (973) co goberno do Magreb oriental, que mantiveron ata o 1050. Unha rama da familia dos ziris pasaron no s X ao Al-Andalus e deuse a coñecer loitando contra Almanzor (al-Man ṣ ūr). Máis tarde Zawī ibn Zīrī (1012-1019) ocupou Granada e estableceu unha Taifa independente.

Termo do barallete, xerga dos afiadores e paraugueiros, que corresponde á voz ‘preguiza’.

Banū Qasī.

Xénero de insectos dípteros, da familia dos tabánidos, ao que pertence o tabán.