"Sande" (Contén)

1. Pór a alguén sandeu.

2. olverse sandeu alguén.

PERSOEIRO

Arquitecto sueco. Traballou para o elector de Brandenburgo, para Carlos XII de Suecia e para o elector de Saxonia. Realizou o seu labor, entre outros, no palacio de Charlottenburgo e no palacio real de Berlín.

PARROQUIA

Parroquia do concello de Castroverde baixo a advocación de Santiago.

PARROQUIA

Parroquia do concello de Riotorto baixo a advocación de santa María.

IGREXAS

Igrexa parroquial situada en Riotorto. Ten unha soa nave cuberta a dúas augas. O arco triunfal é de medio punto e a ábsida ten unha cuberta a catro augas. No exterior destaca a espadana de dous corpos.

IGREXAS

Igrexa parroquial situada en Castroverde. De orixe románica, ten nave única e ábsida semicircular. O arco triunfal é de aresta dobrado e apóiase sobre pilastras. No interior destacan os canzorros que percorren o beiril da nave e o retablo maior barroco. A fachada é de época posterior, consta de porta arquitrabada e espadana dun só van.

GALICIA

Escultor. Activo en Santiago de Compostela, na catedral realizou o relevo do descendemento para o retablo da Prima, o retablo da capela de San Fernando (1728) e a estatua do Apóstolo Santiago a cabalo destinada a coroar a fachada da Quintana. Das obras realizadas fóra da catedral, destacan o antigo retablo maior de San Fiz de Solovio (1726) e o retablo de san Ramón Nonato na igrexa do Pilar (1727).

PERSOEIRO

Realizador cinematográfico polaco. Cun gran dominio da técnica, dirixiu películas da categoría de Ulica Graniczna (O camiño de fronteira, 1948) e Piatka Zulicy Barskiej (Os cinco da rúa Barskiej, 1954), premiada en Cannes. Abandonou o seu país posteriormente e traballou intermitentemente na República Federal de Alemaña e nos EE UU, onde dirixiu obras como Angeklagt nach, 218 (Acusado segundo o artigo 218, 1966).

PARROQUIA

Parroquia do concello de Lalín baixo a advocación de Santiago.

PERSOEIRO

Xenetista e bioquímico inglés. Foi profesor de fisioloxía da Royal Institution e de bioquímica e xenética na Universidade de Londres. Traballou na aplicación da análise matemática aos fenómenos xenéticos e así poder determinar as taxas de cambio xenético en poboacións humanas, fixo unha aproximación matemática ao proceso de selección natural e nos métodos de medida da unión dos xenes; tamén traballou sobre a hemofilia e daltonismo para poder determinar a taxa de mutacións no home. Entre as súas obras podemos destacar As causas da evolución (1933), Novos camiños en xenética (1941) e A bioquímica e a xenética (1954).

GALICIA

Licenciado e doutor en Ciencias. Catedrático de Física Aplicada na Universidade de Santiago de Compostela, fundou e dirixiu a revista Procesado de Bioseñales. Foi membro de diversas institucións, entre elas do Institute of Electrical, Electronic Engineering (IEEE) e da xunta directiva da Asociación Española de Bioingeniería. Traballou en centros de investigación punteiros de todo o mundo. Participou en proxectos de investigación internacionais.

GALICIA

Filósofo. Foi secretario de Fernando Enríquez de Ribera, duque de Alcalá e estivo ao servizo de Filipe III. Interpretou a moral de Séneca e escribiu Doctrina moral de las Epístolas que Lucio Anneo Séneca escribió a Lucilio. Repartida en setenta capítulos por el mismo estilo de ellas (1612).

PERSOEIRO

Físico e químico sueco. Fixo importantes investigacións sobre os elementos químicos englobados nas terras raras, e descubriu a existencia dalgún, como o lantano, no ano 1839.

PERSOEIRO

Químico estadounidense. Colaborou nun proxecto para o desenvolvemento da bomba atómica durante a Segunda Guerra Mundial e ideou un método para separar isótopos distintos do mesmo elemento químico mediante centrifugación e evaporación. Creou a teoría dos orbitais moleculares, polo que obtivo o Premio Nobel de Química en 1966.

PERSOEIRO

Trobador portugués. Puido relacionarse coa corte de Don Denís (1279-1325). Pertencente á liñaxe dos Sandeu, foi descendente de Egas Mendez, fillo dun cabaleiro asturiano. Da súa produción, atopada nos cancioneiros da Biblioteca Nacional e da Vaticana, consérvanse seis cantigas de amigo, tituladas “Ai, filha, o que vos ben queria”, en que o diálogo de nai e filla se realiza nun novidoso espazo urbano; “Ai, mia madre, sempre vos eu roguei”, “Deus, por que faz meu amig outra ren”, “Madre, pois non posso veer”, “Porque vos quer eu mui gran ben” e “Madre, disseron-mi ora que ven”. Todas as composicións seguen o esquema propio da escola do autor, cunha tendencia ao emprego da estrofa de seis versos, e unha preferencia polo esquema de rima abbaCC. Tematicamente, trata o amor contrariado pola firme vontade da nai, á que responde a amada coa loita ata a propia morte.

GALICIA

Profesora e escritora. Colaboradora da revista Grial, en que publicou artigos sobre Rosalía de Castro e Castelao, é autora do traballo Estruturas narrativas y elaboración lingüística en cuatro novelas de Alejo Carpentier (1998) e coordinadora do volume Lugo, una radiografía (1996). Ademais, escribiu os libros de relatos Relatos (1990), traducido ao castelán en 1991, e A illa (1991), ambos os dous con ilustracións de Ánxel Huete. Neles reflicte algúns dos temas que máis afectan ao ser humano, como a soidade, a ausencia ou a incomunicación.

FILOSOFOS

Filósofo e científico estadounidense, fillo de Benjamin Peirce. Editou e ampliou a obra de seu pai, Linear Associative Algebra (1882), e tamén Studies in Logic, de diversos membros da John’s Hopkins University. Está considerado como un dos fundadores do pragmatismo e a súa obra recolleuse no libro Collected Papers of Charles Sanders Peirce (1931-1958).