"An" (Contén)

1. Relativo ou pertencente ao retorrománico.

2. Lingua románica constituída por tres bloques dialectais (occidental, central e oriental), de área descontinua. Esténdese desde San Gottardo ata o Mar Adriático e son, de O a L: o retorrománico occidental ou rético; o ladino ou dolomítico, falado na rexión dos Dolomitas e no Trentino-Alto Adige; e o friulano, falado en Friuli. A pesar da gran fragmentación dialectal, os tres bloques dialectais comparten algunhas características fonéticas: a conservación do -S final latino (lat MURU/MUROS > retorrománico occidental mī/mīrs, retorrománico central mur/mures e retorrománico oriental mūr/mūres); a conservación do -L- dos grupos KL-, GL-, BL-, PL-, FL- iniciais (CLAVEM > occidental klaf, central kle e oriental klaf); e a palatalización de K, G, ante A (CABALLU > occidental chavals, central tšavál e oriental chavál; GALLINA > occidental dylínya, central dyalina ou yarina, e oriental dyalína. En 1885 fundouse a Societad Retoromontscha, que publicou uns Annalas e promoveu...

3. Literatura cultivada nalgún dos dialectos retorrománicos. Dos occidentais, os que teñen máis tradición de cultivo literario son o sobresilvano e o ladino; dos orientais, o friulano. A primeira manifestación escrita é La Chanzun de la guerra dal Chastè d’Müsch (1527), de Gian Travers. O estoupido da Reforma, co enfrontamento contra o latín da Igrexa Católica, foi o estímulo dunha abundante produción literaria de carácter relixioso e apoloxético, con testamentos, catecismos e himnarios recompilados na Consolaziun dell’olma devotiusa (1690). Esta literatura, alternada con crónicas, lendas populares e algún tema clásico, dominou toda a produción literaria ata ben entrado o s XVIII. Durante os ss XVII e XVIII, sobresaen os nomes de Jon Martin, Johan Jüst Ander e o da poeta Mengia Wielanda, xunto coa edición da Biblia de Cuera (1717-19), La Passiun de sumvitg, La Passiun de Lumbrein e a Dertgira nauscha. Na fin do s XVIII, mingua a produción relixiosa...

1. Expresión que se di con segundas intencións.

2. Habilidade para dicir o que un quere con dobre sentido e graza na expresión.

3. Correa que se coloca por debaixo do rabo do cabalo para amarrar a sela.

4. Xugo que se coloca na parte traseira do carro para frear nas costas.

1. Facer que unha moldura ou o conxunto de molduras que compoñen unha cornixa interrompan a súa dirección.

2. Meter para dentro o muro que constitúe a fachada dun edificio.

1. Que ten ou implica retranca.

2. Que ou quen actúa ou fala con retranca.

1. Que ou quen retransmite.

2. repetidor.

1. Volver transmitir.

2. Emitir, sen gravacción previa, unha emisión que chega á emisora desde outro punto.

PERSOEIRO

Anatomista sueco. Profesor en Lund e Estocolmo, ideou o concepto de índice cefálico ou cranial para poder clasificar as razas. Describiu o ganglio ciliar e a cavidade peritoneal que leva o seu nome.

PERSOEIRO

Humanista alemán. En Italia entrou en contacto con Lorenzo de Medici, mentres se perfeccionaba no estudo do grego e do hebreo. De volta en Heidelberg (1496), foi preceptor dos fillos do elector palatino e triunviro da Liga Sueca (1502). Estableceu para o grego a pronuncia reuchliniana, e escribiu Rudimenta linguae hebraicae (1518) e o tratado De accentibus et orthographia linguae hebraicae (1518). Ocupouse tamén das doutrinas místicas do xudaísmo en De arte cabbalistica (1517).

1. Relativo ou pertencente a J. Reuchlin.

2. Pronuncia do grego antigo, defendida por J. Reuchlin, que coincide substancialmente coa pronuncia bizantina e moderna do grego. OBS: Tamén se denomina itacismo.

PERSOEIRO

Escritor alemán. Expoñente da bohemia estudantil de Leipzig, escribiu comedias satíricas ao estilo de Molière. Tamén é autor dunha divertida parodia das narracións de viaxes, titulada Schelmuffsky (1696-1697) e das obras Graf Ehrenfried (1700), Die frohlockende Spree (1703) e Letzter Zuruf (1705).

PERSOEIRO

Xornalista. Director de produción de Tele 5. Licenciado en Ciencias da Información, completou a súa formación con estudos de xestión de empresas radiofónicas, xornalismo electrónico e produción de video e televisión. Comezou en Radio Lugo (SER) para logo pasar á CRTVG, onde ocupou diversos cargos, e a RNE, onde foi delegado territorial en Galicia. Subdirector de produción en Tele 5 (1992), traballou sucesivamente en Sogecable e Antena 3 TV (2001) para logo voltar a Tele 5 (2002).

1. Acción de desquitar ou desquitarse.

2. Oportunidade que se lle dá a alguén para resarcirse dunha ofensa ou dano recibido, especialmente en xogos ou deportes.

PERSOEIRO

Escritor. Coa súa primeira novela, De Avonden (As tardes, 1947) describiu o ambiente pechado da súa infancia. Cualificado de inmoral, trasladouse a Inglaterra e escribiu en inglés o libro de contos The Acrobat (1958). Destacan tamén as súas novelas Op weg naar het einde (Cara ao final, 1963) e Nader tot U (Máis preto de ti, 1966).

PERSOEIRO

Mártir. Foi bispo de Autun e morreu martirizado con dez compañeiros durante o mandato do Emperador Aureliano. A súa festividade celébrase o 1 de xuño.