"CISC" (Contén)

PERSOEIRO

Emperador de Austria (1848-1916) e rei de Hungría desde 1867, fillo do arquiduque Francisco Carlos e de Sofía de Baviera, sucedeu ao seu tío Fernando I. Aspirou a fundir nun estado multinacional todos os pobos do imperio e a gobernar cun réxime autoritario centralizado en Viena. En política exterior, en 1859 os italianos derrotárono en Magenta e Solferino e, posteriormente, perdeu Lombardia. A cuestión dos ducados de Schleswig-Holstein e a disputa pola hexemonía da Confederación Xermánica conduciron á Guerra Austro-Prusiana, na que foi derrotado en Sadova (1866). Estas derrotas facilitaron os movementos nacionalistas húngaros. Tralo Ausgleich (1867), Hungría constituíuse en estado autonómo, vinculado a Austria só na súa persoa e foi coroado rei de Hungría xunto coa súa muller, Isabel de Baviera. En 1908 anexionouse Bosnia-Hercegovina, feito que provocou as tensións que levaron, en 1914, ao asasinato do seu sobriño e sucesor, o arquiduque Francisco Fernando, en Saraxevo, e ao inicio da Primeira...

ARQUIPELAGOS

Arquipélago de Rusia, no Océano Ártico, que pertence administrativamente ao oblast de Arkhangel’sk. Os glaciares cobren o 87% da superficie. As illas máis importantes son Terra de Alexandra e illa de Xurxo.

PERSOEIRO

Entallador. De orixe non galega, foi veciño de Santiago de Compostela. Realizou, entre outras obras, o cofre da custodia de San Pedro de Xallas (Negreira), a custodia da capela do rei de Francia na catedral compostelá (1556) e un retablo para Santo Andrés de Xeve (Pontevedra, 1560).

GALICIA

Militar e político. Fillo dun funcionario naval, en 1907, ao non poder ingresar na Escola Naval por permanecer pechada daquela, ingresou na Academia de Infantería de Toledo, onde rematou a súa formación en 1910 co grao de segundo tenente de Infantería. A súa personalidade política debe ser interpretada principalmente a través da súa traxectoria militar. Ascendeu rapidamente na escala: tenente (1912), capitán (1915), comandante (1917), tenente coronel (1923), coronel (1925) e xeneral de brigada (1926). Agás breves períodos nos que estivo destinado en Ferrol (agosto 1910-febreiro 1912) e Oviedo (1917-1920), fixo a súa carreira militar en África. En 1923 asumiu a xefatura da Lexión Estranxeira, que dirixiu na campaña do Rif, no desembarco de Alhucemas e na reconquista do Protectorado, en 1925. Ao seu retorno de Marrocos, en 1926, foi nomeado director da Academia General Militar (Zaragoza, 1928-1931). Trala proclamación da Segunda República e o peche da Academia, foi comandante militar da Coruña...

PERSOEIRO

Bispo de Ourense (1769-1775). Doutor en Teoloxía pola Universidad de Salamanca, onde foi catedrático de Filosofía. Foi autor da Oración fúnebre en las solemnes exequias que la Universidad de Oviedo consagró el día 27 de noviembre de 1764 a la inmortal memoria de Fray Benito Jerónimo Feijoo y Montenegro (1765).

GALICIA

Médico e erudito. Comisario e inspector da Obra Pía dos Santos Lugares de Xerusalén, autentificou o redescubrimento das reliquias do Apóstolo Santiago en 1879. Colaborou en El Libredón e escribiu, xunto con José María Fernández Sánchez, Santiago, Jerusalén, Roma: diario de una peregrinación a estos y otros santos lugares de España, Francia, Egipto, Palestina, Siria e Italia, en el año del jubileo universal de 1875 (1880-1882) e Guía de Santiago y sus alrededores (1885).

PERSOEIRO

Arquitecto. Foi arquitecto municipal de Narón (1978-1990) e, dende 1990, é xefe do servizo de asistencia técnica da Deputación da Coruña. Das súas obras cómpre destacar a casa cuartel da Garda Civil nas Pontes de García Rodríguez, o mercado municipal de Caranza (Ferrol) e a restauración da igrexa de San Xurxo da Coruña. Coautor de Proyecto y ciudad histórica (1977) e Piornedo. Estudio básico para a rehabilitación integrada dunha aldea galega (1987), escribiu Arquitectura modernista no Ferrol, 1900-1925 (1978). Ocupou, entre outros cargos, a presidencia da delegación do COAG en Ferrol (1980-1981).

PERSOEIRO

Preceptista portugués. Foi o teórico do neoclasicismo portugués e preceptista gramatical en Reflexões sobre a língua portuguesa e no Dicionário poético. Foi o autor dunha Arte poética asinada baixo o pseudónimo de Cândido Lusitano onde teorizou sobre os xéneros poéticos de acordo coa tradición clásica.

PERSOEIRO

Conquistador. Acompañou a C. Colón na segunda viaxe ás Indias (1493) e foi nomeado gobernador da illa de Xamaica (1514), na que realizou unha nova repartición de indios e fundou as vilas de Santiago de la Vega e Oristán. En 1518 recibiu a capitulación para explorar as terras entre Florida e Pánuco, o que o enfrontou a H. Cortés. En 1523 Carlos I recoñeceu a inclusión destas terras na xurisdición de H. Cortés, polo que se retirou á cidade de México.

PERSOEIRO

Escritor. Da súa produción destacan Cerca de Oviedo (1946), Cuentos de mamá (1952), Antología de cuentistas españoles contemporáneos (1959), Cuentos republicanos (1961), El teatro social en España (1962), El reinado de Witiza (Premio da Crítica 1969), Las hermanas coloradas (Premio Nadal 1969) e Cuentos de amor...vagamente (1985).

PERSOEIRO

Escritor. Colaborador de publicacións como Barbanza e A Motora, publicou Fuxida no solpor e 12 poemas (Premio do Certame Poético Domingo Antonio de Andrade, 1993).

PERSOEIRO

Arquitecto. Dende 1984 forma equipo con Salvador Fraga Rivas e Manuel Portolés Sanjuán, cos que realizou, entre outras obras, a remodelación do Auditorio ao aire libre do Parque de Castrelos de Vigo (1997), a xerencia de urbanismo do concello de Vigo (1997) e a remodelación arquitectónica do Museo de Arte Contemporánea (MARCO) (1998-2002). Entre outros galardóns, recibiu o Premio Joseph Lluís Sert polas actuacións no litoral da ría de Vigo (1986).

GALICIA

Mariño e político. Gobernador do asentamento español nas Malvinas (1174-1779), foi vicerrei de Nova Granada (1788-1792) e do Perú (1792-1796). De ideas ilustradas, potenciou a creación dos xornais Mercurio Peruano (1791) e da Gaceta de Lima (1793), o desenvolvemento da Sociedad Cultural Amantes del País e da Tertulia Poética (1791), e a fundación, entre outras, dunha cátedra de Anatomía (1792) e da Academia de Naútica (1794). De volta a España foi elixido membro do Consejo Supremo de Guerra, director xeral da Armada (1799) e ministro de Mariña (1866). Trala chegada ao trono de Fernando VII, formou parte da Junta de Goberno que se desprazou a Baiona, que abandonou trala subida ao poder de Xosé Bonaparte.

PERSOEIRO

Ilustrador. Foi deseñador gráfico de publicidade e ilustrou libros e contos infantís, colaborou en xornais e revistas e publicou carteis, cadernos educativos e libros de texto. Traballou co escritor Carles Cano. Recibiu o Premio Lazarillo do ministerio de Cultura (1989).

PERSOEIRO

Pedagogo e escritor. Identificouse coas ideas krausistas de Julián Sanz del Río, Fernando de Castro e Nicolás Salmerón. Obtivo a cátedra de Dereito Internacional (1866), pero en 1867 renunciou a ela por solidariedade con Sanz del río, Fernando de Castro e Salmerón, depostos por terse negado a seguir as directrices do ministro Orovio (facer profesión de fe relixiosa, política e dinástica). Volveu ocupar a súa cátedra (1868) e participou na reforma do ensino. Fundou o Boletín-revista de la Universidad de Madrid (1873), principal órgano do pensamento krausista. Coa Restauración foi arrestado (1875) por non acatar as normas do ministro Orovio. De regreso a Madrid, foi un dos fundadores da Institución Libre de Enseñanza (ILE, 1876). O seu ideario educativo pasa polo humanismo liberal e a súa defensa da coeducación e da autonomía e extensión universitaria. O galego Xoán Vicente Viqueira, sobriño de Manuel Bartolomé Cossío, foi alumno seu na ILE; a través da amizade entre Bartolomé Cossío...

PERSOEIRO

Militar, segundo duque de Ahumada e cuarto marqués de las Amarillas, fillo de Pedro Agustín Girón. Ascendeu a tenente coronel, coronel e mariscal de Campo, e foi nomeado Inspector do Segundo e Cuarto distritos militares (1843). Organizou e dirixiu o corpo da Garda Civil (1844-1854) e foi designado inspector xeral do corpo (1856-1858). Dende 1858 foi comandante xeneral do corpo de alabardeiros.

PERSOEIRO

Pintor mexicano. Recibiu bolsas que lle permitiron viaxar a España e Italia e, ao regresar a México, participou na revolución en Zacatecas. Identificado coa vida dos indios, en 1928 estableceuse en Xochimilco. Foi o primeiro épico da revolución. Das súas obras destacan Baile de la Revolución (1916) e El ahorcado (1917).

PERSOEIRO

Militar e político portugués. Licenciado en Matemáticas pola Universidade do Porto, ingresou no exército en 1931 e foi destinado en 1945 á base da OTAN en Norfolk. Desempeñou a xefatura do estado maior da provincia de Macau (1949-1951) e en 1961, trala súa participación na tentativa militar de abril, foi apartado da subsecretaría do Estado do exército, á que chegara en 1958. Foi nomeado segundo comandante da rexión militar de Moçambique (1965-1969) e posteriormente comandante da rexión militar de Angola, desde onde impulsou unha política de entendemento coa União para a Independência Total de Angola (UNITA). De volta en Portugal, foi nomeado xefe do estado maior das forzas armadas (1972), posto do que foi apartado tras negarse a xurar o goberno de Marcelo Caetano. Trala Revolução dos Cravos, foi un dos sete militares que constituíron a Junta de Salvação Nacional, que derrocou a ditadura. Finalmente, trala dimisión do xeneral Spínola asumiu a presidencia da República (1974-1976). Escribiu,...