"An" (Contén)

Termo do latín dos chafoutas e da xerga dos cabaqueiros ou telleiros, que corresponde á voz ‘día’.

Satélite de Saturno, descuberto en 1966 por Audouin Dollfus. De forma irregular, ten un diámetro de 192¥196¥150 km, e unha masa de 2.01¥1018 kg. A súa distancia media a Saturno é duns 151.500 km, e o seu período de rotación, igual que o de traslación, é de 0,695 días. Comparte órbita con Epimeteo, no anel F de Saturno.

Deus romano das portas e dos comezos. Era invocado especialmente durante as guerras, e as portas do seu templo quedaban abertas ata o remate do combate para asegurar un bo final. Del derivou o nome do mes de xaneiro (ianuarĭus), por ser o mes que dá comezo a un novo ano.

Arciprestado da arquidiocese de Santiago de Compostela que abrangue parroquias dos concellos de Coirós, Betanzos, Oza dos Ríos, Abegondo e Aranga.

Movemento doutrinal e relixioso, difundido nos s XVII e XVIII nos Países Baixos, Francia, Alemaña e Italia que marcou a espiritualidade católica coetánea e posterior. As ideas de C. Jansen están expostas no Augustinus. Sobre a base da teoloxía agostiña, propugnaba un rigorismo moral radical e combatía duramente o molinismo. Perseguidos en Francia, refuxiáronse nos Países Baixos onde crearon unha igrexa cismática (1723).

Forma prefixada de orixe grega, que se emprega na formación de palabras co significado de ‘amarelo’.

Comida do mediodía.

Xantoma, especialmente o localizado nas pálpebras. OBS: A grafía <x> representa o son [ks].

Nomós da Tracia, Grecia (1.793 km2; 91.063 h [1991]). A súa capital é Xanthe (33.897 h [1981]).

Xénero de plantas herbáceas, anuais, da familia das asteráceas, con follas alternas, enteiras ou lobuladas, flores unisexuais, verdes, de pequeno tamaño e dispostas en capítulos solitarios ou en fascículos, e froito en aquenio sen vilano. En Galicia están presentes as especies X. strumarium e X. spinosum.

Xénero de liques de talo crustáceo, de cor amarela ou alaranxada e con apotecios lecanorinos. Son liques nitrófilos e danse en cortizas de árbores, en rochas e en tellados.

Base púrica que se dá no extracto de té, nos ouriños, no sangue e nos tecidos hepáticos. Entre os seus derivados metilados son importantes a cafeína, a teobromina e a teofilina. OBS: A grafía <x> representa o son [ks].

Presenza dun exceso de xantina nos ouriños. OBS: A grafía <x> representa o son [ks].