"Francisco" (Contén)

PERSOEIRO

Poeta, filósofo e político. Sufriu exilio nos períodos absolutistas e ocupou cargos de embaixador, deputado, ministro de Estado (1822, 1834-1835, e 1844-1846) e presidente do goberno (1834-1835). Da súa obra dramática, en que evoluciona desde o neoclasicismo ao romanticismo moderado, destacan La viúda de Padilla (1814), Edipo (1829) e La conjuración de Venecia (1834).

GALICIA

Político, VII marqués de Valladares. Foi elixido deputado polo Reino de Galicia (1820-1821) e pola provincia de Ourense (1834-1836), cargo desde onde defendeu a capitalidade de Vigo. Senador pola provincia de Lugo (1840-1841) e por designación real (1846-1847), foi gobernador e presidente da Deputación Provincial de Pontevedra (1836) e alcalde de Vigo (1843-1844).

PERSOEIRO

Xeólogo. A súa actividade investigadora centrouse no estudo da evolución dos terreos metamórficos da antiga cordilleira herciniana nas áreas de Galicia e Castela e colaborou na elaboración de diversos mapas xeolóxicos a escala 1:50.000 e 1:200.000 de Asturias, Castela, Catalunya e Galicia.

GALICIA

Guerrilleiro antifranquista. Coñecido como Pancho, incorporouse á guerrilla en 1948 e participou nas accións que realizou a IV Agrupación de Guerrillas. Pertenceu ao comité rexional do Partido Comunista (1949-1950).

GALICIA

Adestrador de baloncesto. Dirixiu diversos equipos femininos, como o R.C. Celta, o Coronas de Tenerife e o Bosco de Vigo, co que ascendeu a Primeira División. Foi campión de España co R.C. Celta (1979-1980) e acadou a fase final da Copa da Raíña co Coronas de Tenerife.

GALICIA

Profesor e historiador, irmán de Manuel Martínez Santiso. Dedicouse á arqueoloxía, á pintura, á caligrafía e ao xornalismo. Colaborou nos xornais locais El Anunciador, El Brigantino, Las Mariñas, El Mandeo e Betanzos Liberal. Escribiu unha continuación da Historia de la ciudad de Betanzos do seu irmán.

PERSOEIRO

Actor. Coñecido como Paco Martínez Soria, formou unha compañía teatral propia en 1940, especializada en producións cómicas. En 1950 conseguiu ter un teatro propio en Barcelona, o Teatre Talía (desde 1982 Teatro Martínez Soria). Das súas películas destacan La ciudad no es para mí (1965), Abuelo made in Spain (1969), Don erre que erre (1970), El abuelo tiene un plan (1973), Vaya par de gemelos (1977) e La tía de Carlos (1981).

PERSOEIRO

Oficial carlista, irmán de Xoán Martínez Villaverde. Foi depurado en 1832 do exército e uniuse ás filas dos carlistas. En 1834 levantou unha partida carlista nos arredores de Chantada e organizou a ocupación de Lugo, durante a que morreu.

PERSOEIRO

Arqueólogo. Foi impulsor do coñecemento da cultura castrexa coas escavacións da citania de Briteiros, comezadas en 1874. Da súa produción destacan Os gregos no noroeste da Ibéria (1876) e Os lusitanos (1880) e na súa honra fundouse, en 1881, o museo que leva o seu nome en Guimarães.

GALICIA

Historiador e escritor. Doutor en Historia pola Universidad de Madrid, foi alcalde de Mondoñedo e deputado provincial. Das súas obras destacan Breve guía histórico-artística de Mondoñedo (1975), Manoel Ledo Bermúdez, o pallarego (1991) e Historia de Mondoñedo: desde sus orígenes hasta 1833, en que dejó de ser capital de provincia (1994). Foi nomeado académico correspondente da Real Academia de la Historia e, en 2001, cronista oficial de Mondoñedo. Recibiu a Cruz da Orden Civil de Alfonso X el Sabio en 1960.

PERSOEIRO

Poeta. Entre 1584 e 1602 pertenceu á Compañía de Xesús. Seguidor da obra de Horacio e Fray Luis de León, e cun estilo clásico marcado polas escolas salmantina e sevillana do s XVI, é autor de 34 odas e 52 sonetos. Da súa produción destaca a oda “La profecía del Tajo”.

PERSOEIRO

Eclesiástico dominicano. Foi vigairo xeral de Sardeña (1566), onde fundou novos conventos e introduciu a reforma tridentina. Escribiu varias obras piadosas en castelán, como Coloquio devoto de la cofradía del Santo Rosario.

PERSOEIRO

Político, marqués de Melgar. Ao estoupar a Terceira Guerra Carlista (1872-1876), incorporouse ao bando do pretendente ao trono Carlos María das Dores de Borbón e de Austria-Leste, de quen foi secretario entre 1880 e 1900. Escribiu Veinte años con don Carlos (1940).

PERSOEIRO

Dirixente ecoloxista e sindical. Coñecido como Chico Mendes, encabezou a reivindicación para preservar o bosque amazónico e formou sindicatos contra a sobreexplotación dos peóns. Enfrontado aos empresarios que se dedicaban á tala masiva de árbores, morreu asasinado. Acadou do goberno brasileiro o compromiso de frear a deforestación.

PERSOEIRO

Pintor. Foi discípulo de B. E. Murillo, e membro (1666-1673) e mordomo (1668-1669) da Academia de Pintura de Sevilla. Rematou os cadros do altar maior da igrexa dos capuchinos de Cádiz, que Murillo deixou sen rematar, e pintou San Felipe Neri adorando a la Virgen e San Cirilo de Alejandría.

PERSOEIRO

Actor, director teatral e cinematográfico e guionista. Coñecido como Paco Mir, destacou como membro do grupo Tricicle (1979). Dirixiu as obras de teatro La cena de los idiotas (2001), Coneixes en Prosineckty? (2004) ou Nadie es perfecto (2004) e o filme Lo mejor que le puede pasar a un cruasán (2003).

FILOSOFOS

Filósofo e militar. Tentou dúas expedicións (1805-1806) para liberar Venezuela, pero fracasou. En 1810 uniuse aos secesionistas venezolanos e conseguiu a adhesión dos plantadores de cacao. Xeneralísimo e ditador da Nova República (1812), pactou finalmente cos realistas, e os seus propios homes entregárono aos partidarios de Fernando VII. Morreu no cárcere.

PERSOEIRO

Escritor. Interesado polas cuestións lingüísticas, publicou Compendio de gramática gallega-castellana, con un vocabulario de nombres y verbos gallegos y su correspondencia castellana, precedidos de unos diálogos sobre diferentes materias. Un grandioso poema de 100 octavas titulado “La Creación y Redención”. Un extracto de fábulas de los mejores fabulistas así como algunas del autor (1864). Do seu estudo dedúcese a importancia do léxico que contén e o escaso valor da parte literaria. É tamén autor de “Apólogos” (1889), incluído na revista A Gaita Gallega.

PERSOEIRO

Escultor e entallador. Traballou nalgúns dos trazados realizados por Fernando de Casas e por Domingo de Andrade. Realizou o retablo e a custodia para a capela maior de San Fiz de Lovio (1727), en Santiago de Compostela, e os retablos laterais para a capela da orde Terceira de San Francisco de Santiago (1737). Na catedral de Santiago de Compostela traballou na capela da Virxe da Azucena, sobre planos de Fernando de Casas, e nas bóvedas da sala capitular, baixo as ordes de Lucas Caaveiro (1754).

GALICIA

Político e mestre. Foi conselleiro de Educación e Ciencia na embaixada de España en Portugal e fundador e presidente (1982-1990) do Centro Democrático e Social de Pontevedra, polo que foi elixido deputado ao Congreso de los Diputados (1986-1989). Foi director do Instituto Cervantes en Rio de Janeiro e ten publicados diversos artigos de crítica literaria sobre Torrente Ballester, Kafka ou Umberto Eco.