"Ernes" (Contén)

GALICIA

Filólogo. Doutor en Filoloxía Hispánica (1992), é profesor titular da Universidade de Santiago de Compostela e membro do Instituto da Lingua Galega. Como investigador, a súa actividade está centrada no estudo do proceso de estandarización do galego moderno, con especial atención ao s XIX, e da historia da lexicografía galega. En 2002 colaborou na preparación do Dicionario de dicionarios do galego medieval en CD-ROM e dunha edición completa, en soporte electrónico, do Dicionario Galego-Castelán, de Eladio Rodríguez. É coautor do Dicionario normativo galego-castelán (1988) e do Léxico da administración castelán-galego (1991), e editor de Entre a vendima e a castañeira, de Otero Pedrayo e, en colaboración con Dolores Vilavedra, de Retrincos e Un ollo de vidro, de A. Rodríguez Castelao.

PERSOEIRO

Compositor valón. Estudiou en Roma, onde coñeceu a ópera italiana. Instalado en París desde 1767, combinou o estilo italiano co francés en óperas cómicas. Da súa produción destacan as óperas Le Huron (1768), Zémire et Azor (1771) e Richard Coeur-de-lion (1784). Compuxo ademais cuartetos, sinfonías e obras sacras.

PERSOEIRO

Revolucionario arxentino. Coñecido como Che Guevara, doutorouse en Medicina en Bos Aires (1953). En Guatemala apoiou o goberno do presidente Jacobo Arbenz, e en 1956 estableceuse en México, onde contactou con Fidel Castro e cos revolucionarios cubanos, cos que participou na operación Granma, que iniciou a loita guerrilleira contra as forzas de F. Batista. Tralo triunfo da Revolución Cubana (1959), asumiu a carteira de Industria (1961-1965) e marcou o posterior signo da economía do país. Realizou tamén o labor de embaixador visitando a URSS e China, entre outros países, e interveu nas conferencias de Punta del Este (1961) e Alxer (1963), nas que fixo un chamamento á solidariedade dos pobos do Terceiro Mundo para combater as forzas imperialistas. Incorporado á guerrilla boliviana, foi capturado e executado. En 1997 descubríronse os seus restos na fosa común de Vallegrande, que foron trasladados ao mausoleo da Plaza Ernesto Che Guevara na cidade cubana de Santa Clara. Escribiu Guerra...

PERSOEIRO

Escritor estadounidense. Integrado na “Xeración perdida”, baséase en experiencias persoais e usa a guerra como fondo dramático das súas obras, escritas nun estilo de conversa con frases curtas. Froito da Primeira Guerra Mundial, escribiu A Farewell to Arms (1929). Despois foi correspondente de prensa na Guerra Civil Española, da que, despois de reportaxes, xurdiu a novela For Whom the Bell Tolls (1940). Outras novelas súas son Death in the Afternoon (1932), The Fifth Column (1938), Across the River and into the Trees (1950) e a coñecida The Old Man and the Sea (1952), pola que lle foi concedido o premio Pulitzer. Recibiu o Premio Nobel de Literatura en 1954.

CAPITAIS

Capital da rexión de Highlands, Escocia, Reino Unido (45.000 h [estim 2000]), situada no fondo da Moray Firth, na ría que forma a desembocadura do río Ness, emisario do lago homónimo. É un importante porto pesqueiro e comercial, núcleo turístico, ademais de centro da industria eléctrica, mecánica e das destilerías de whisky.

PERSOEIRO

Historiador francés. A súa contribución, próxima ao marxismo, é unha das máis influíntes na historiografía francesa do s XX. Centrouse nos aspectos económicos xerais do período revolucionario. Das súas publicacións destacan Esquisse du mouvemennt des prix et des revenus en France au XVIIIe siècle (1953) e La crise de l’economie française a la fin de l’Ancien Régime e au début de la Révolution (1944). Xunto con F. Braudel codirixiu a Histoire économique et sociale de la France (1970-1982).

PERSOEIRO

Físico estadounidense. Distinguiuse polos seus coñecementos de física nuclear, física biolóxica e física médica. Tivo un papel importante na fabricación da bomba atómica. Foi un dos inventores do ciclotrón, polo que recibiu o Premio Nobel de Física en 1939.

FILOSOFOS

Filósofo francés. Foi animador do movemento da filosofía do espírito e un dos introdutores da caracteroloxía en Francia. Escribiu Obstacle et valeur (1934), Traité de morale générale (1942) e Traité de caractérologie (1945).

PERSOEIRO

Político e economista. Profesor nas universidades de Barcelona, Madrid e València, foi deputado polo Partit des Socialistes de Catalunya-PSOE (PSC-PSOE) en 1975, 1979 e 1982. Ministro de Sanidade e Consumo (1982-1986), posteriormente mantivo o seu posto de deputado. Rector da Universidad Internacional Menéndez Pelayo de Santander (1989-1995), morreu víctima dun atentado de ETA. Das súas publicacións destacan El pensament econòmic a Catalunya (1760-1840) (1973) e Economía crítica.

PERSOEIRO

Zoólogo irlandés. Foi un dos primeiros expoñentes das teorías revolucionarias do neolamarckismo. Fixo importantes traballos sobre embrioloxía, especialmente dos invertebrados.

PERSOEIRO

Mineraloxista francés. Na súa obra Traité de cristallographie géométrique et physique formulou unha teoría orixinal para explicar as propiedades ópticas dos cristais. Recibiu a Légion d’Honneur (1888).

PERSOEIRO

Político e economista. A súa obra representou a achega máis importante ao marxismo de tendencia trotskista. Escribiu, entre outras, Traité d’économie marxiste (1962) e Der Spätkapitalismus (O capitalismo tardío, 1972).

PERSOEIRO

Actor cinematográfico estadounidense. Coñecido como Fredric March, aproveitou a súa versatilidade para protagonizar papeis de galán e outros personaxes máis complexos. Participou nos filmes Dr Jekyll and Mr Hyde (1931, Oscar ao mellor actor 1932), Anna Karenina (1935), A Star is Born (1937) e The Best Years of Our Lives (1946, Oscar ao mellor actor 1947).

PERSOEIRO

Pintor, gravador e escultor francés. Cultivou o tema histórico e de xénero, de factura minuciosa e de pequeno formato, que impuxo como moda. En 1834 deuse a coñecer coa obra Le visite chez le bourgmestre. Pintou a epopea napoleónica en Campagne de France, 1814 (1864) e destaca Le siège de Paris (1870). Foi o primeiro pintor galardoado coa Légion d’Honneur.

PERSOEIRO

Filólogo italiano. Foi investigador de filoloxía románica e publicou unha coidada edición diplomática dun dos dous códices mandados transcribir a comezos do s XVI por Angelo Colocci, Il Canzoniere portoghese della Biblioteca Vaticana (1875).

PERSOEIRO

Xornalista. De personalidade controvertida, practicou un nacionalismo internacionalista mesturado cun propagandismo anticlerical profundamente relixioso. Aliado de Garibaldi nas súas ideas unitarias, editou Il secolo (1867-1895) e fundou o xornal La vita internazionale (1898). Recibiu o Premio Nobel da Paz (1907).

PERSOEIRO

Filósofo. Trasladouse a EE UU en 1911 e naturalizouse estadounidense. Achegou á filosofía da ciencia o estudo da explicación científica e dos problemas da redución de unha a outra teoría. Escribiu Logic without Metaphysics (1956) e The Struture of Science (1961).

PERSOEIRO

Físico estadounidense. Inventor do aparato coñecido como radiómetro de Nichols, conseguiu, xunto con J. F. Hulls, evidenciar e medir a presión de radiación, efecto de especial utilidade en radioastronomía.