"An" (Contén)

PERSOEIRO

Rei de Hungría (1046-1060) da dinastía de Árpád. Usurpoulle o trono a Pedro de Hungría e, entre 1049-1052, defendeu o Reino contra o Emperador Enrique III ao tempo que restablecía a ortodoxia cristiá. Ao declarar sucesor ao seu fillo Salomón, púxose a mal co seu irmán Béla, quen lle provocou a morte.

PERSOEIRO

Príncipe ruso, fillo de Xurxo Dolgorukij. Resultou elixido príncipe de Vladimir polos boiardos de Suzdal’ e de Rostov en 1157, contra os que loitou co fin de superar a desmembración feudal dos principados rusos. Foi asasinado polos boiardos.

PERSOEIRO

Rei de Hungría (1205-1235). Fillo de Béla III (morto en 1196), disputoulle a Coroa a seu irmán máis vello Eimerico (morto en 1204) e prevaleceu sobre o seu fillo Ladislau III (morto en 1205). Adheriuse á quinta cruzada, pero non tardou en se retirar por mor das súas diverxencias co Rei de Xerusalén e, en consecuencia, do fracaso do ataque ao monte Tabor (1217-1218). Favoreceu á nobreza en detrimento do poder real (doazóns territoriais, Bula do ouro do 1222).

PERSOEIRO

Rei de Hungría (1290-1301), derradeiro da dinastía de Árpád. Fillo do príncipe Estevo e de Tomasina Morosini, de familia veneciana, e sobriño de André II; sucedeu a Ladislau IV. Opúxose á nobreza e defendeu o Reino contra os Habsburgo e os Anjou.

PERSOEIRO

Escultor norteamericano. Inicialmente estivo influído por Brancusi e F. Stella. A partir de 1958-1960 traballou con elementos modulares e xeométricos que, a miúdo, dispuxo na terra en virtude do interese pola relación entre escultura e espacio. É un dos máximos representantes da arte minimalista.

PERSOEIRO

Astrónomo francés. Aplicouse na determinación da distancia Terra-Sol (paralaxe solar). Encabezou a expedición a Nova Caledonia para observar o tránsito de Venus polo disco solar, en decembro de 1874.

PERSOEIRO

Escritor e diplomático occitano. Residiu no estado español como cónsul francés e distinguiuse pola súa actividade de hispanista. Escribiu La Catalogne et les germanophiles (‘Cataluña e os xermanófilos’), traduciu a Góngora e escribiu varios ensaios. A súa obra de creación, en occitano, abrangue poemas e a novela Montserrat (1896).

PERSOEIRO

Un dos doce Apóstolos, fillo de Xonás e irmán de Simón Pedro. Era un pescador orixinario de Betsaida e foi recrutado por Xesús converténdose nun dos seus primeiros apóstolos. Conforme antigas tradicións morreu crucificado en Patres (Grecia); sen embargo, segundo a lenda, morreu nunha cruz en forma de aspa (cruz de Santo André) e así o representaron a partir dos ss X e XI, especialmente fóra de Italia. A súa festividade celébrase o 30 de novembro.

PERSOEIRO

Xograr italiano que adaptou cancións de xesta francesas á lingua vulgar italiana e as popularizou. Salientan, sobre todo, I Reali de Francia, recompilación de narracións en prosa do ciclo carolinxio.

PERSOEIRO

Nome co que é coñecido o pintor italiano Andrea di Bartolo di Simone. Nos seus comezos traballou en Venecia, cidade na que realizou os frescos da igrexa de San Zacarías. No ano 1444 estableceuse en Florencia. Entre a súa produción de tema relixioso sobresaen os frescos do antigo convento da Santa Apolonia (?1449-1450) e, entre os de tema profano, o monumento ecuestre de Nicola di Tolentino (1456, Santa María dei Fiore) e a serie de Homes e mulleres ilustres (tamén en Santa Apolonia), baixo a influencia do escultor Donatello.

PERSOEIRO

Nome co que é coñecido o pintor italiano Andrea d’Agnolo. Foi discípulo de Piero di Cosimo. Entre as súas primeiras obras sobresaen os frescos da vida de san Filipe Benizzi (1509-1510), na igrexa da Annunziata de Florencia. En 1518 foi a Francia por requirimento de Francisco I. É autor da Última cea en San Salvi (1519), considerada a máis bela despois da de Leonardo; así como de La Madona delle Arpie e da Dama llegint Petrarca, ambas as dúas na Galleria degli Uffizi (Florencia). Pertence á xeración posclásica do Renacemento italiano.

PERSOEIRO

Pintor italiano. Activo entre 1343-1377. Acadou sona, sobre todo, cos seus frescos do Capellone degli Spagnoli (1366-1367) en Santa María Novella de Florencia. Seguiu o estilo de Giotto, pero cunha certa liberdade.

PARROQUIA

Parroquia do concello de Paradela baixo a advocación de Santiago.

1. Que pertence á orde das andreais.

2. Brión da orde das andreais.

3. Orde de briófitos integrada por unha única familia, as andreáceas, de pedicelo curto e cápsula que se abre en 4 ou 8 valvas, que forman coxíns escuros sobre as rochas.

PERSOEIRO

Aeronauta italiano. Fixo a primeira ascensión en globo libre en Italia (1784).

ILLAS

Ilas dos Estados Unidos, no centro do arquipélago das Aleutianas. As illas principais son, de O a L, Tanaga, Kanaga, Adak, Atka e Amlia.

PERSOEIRO

Capelán da condesa María de Champaña. Por encargo seu escribiu en latín, no último terzo do s XII, o tratado De amore (‘Sobre o amor’), testemuño dos costumes morais da época que gozou de moita aceptación na literatura medieval.

PERSOEIRO

Escritora alemana. Mantivo unha relación de amizade con Nietzsche, Rilke e Freud, de quen foi discípula. A súa influencia reflíctese en obras como: Friedrich Nietzsche in seinen Werken (‘Friedrich Nietzsche nas súas obras’), publicada en 1894; Rainer Maria Rilke, Gedenkbuch (‘Lembranza de Rainer María Rilke’), en 1928; e Mein Dank an Freud (‘O meu agradecemento a Freud’), no ano 1931. A súa autobiografía (1951) debuxa unha panorámica da vida cultural centroeuropea de comezos do s XX.