"Arlés" (Contén)

PERSOEIRO

Astrofísico norteamericano, director do Observatorio de Washington. Estudiou a distribución da enerxía no espectro solar ao cuantificar mediante o pirheliómetro o valor e a temperatura do Sol.

PERSOEIRO

Compositor de música escénica. Foi profesor no conservatorio de París. Compuxo 39 óperas, entre as que cómpre mencionar Le postillon de Longjumeau (O condutor de Longjumeau, 1836) ou Si j’étais roi (Se eu fose rei, 1852), e o ballet Giselle (1841).

PERSOEIRO

Diplomático norteamericano fillo de John Quincy Adams. Destacou na campaña antiescravista e foi fundador do Partido Republicano. Foi embaixador en Londres (1861-1868) e representante dos EE UU na arbitraxe internacional da cuestión de Alabama (1882). Publicou Life and Works (Vida e obra, 1850-1856) de John Adams e unha parte do diario do seu pai (1874-1877).

PERSOEIRO

Anarquista francés. Participou na Comuna de Marsella do 1871. Disolta esta, refuxiose en Barcelona, onde con Paul Brousse e Camille Camet, creou o Comité de Propagande Révolutionnaire Socialista de la France Méridionale (Comité de Propaganda Revolucionaria Socialista da Francia Meridional, 1873) e publicou o periódico La Solidarité Révolutionnaire (A Solidariedade Revolucionaria). Foi membro da Alianza da Democracia Socialista e representou á Federación Rexional Española da AIT no Congreso da Haia en 1872 e no de Xenebra un ano máis tarde.

PERSOEIRO

Escritor e médico. Afeccionado á música, escribiu o primeiro tratado de guitarra: Guitarra española y vandola, en dos maneras de guitarra castellana y catalá de cinco órdenes. A fama veulle de Quatre-cents aforismes catalans (1636), reimpreso en moitos lugares de Catalunya durante os ss XVII, XVIII e XIX e usado como libro de lectura nas escolas.

PERSOEIRO

Astrónomo francés. Aplicouse na determinación da distancia Terra-Sol (paralaxe solar). Encabezou a expedición a Nova Caledonia para observar o tránsito de Venus polo disco solar, en decembro de 1874.

PERSOEIRO

Escritor, economista e político liberal. No 1820 participou na Revolución Liberal e durante o Trienio Constitucional ingresou na Academia de Bones Lletres de Barcelona. Foi un dos fundadores de El Europeo. Trasladouse a Madrid en 1826 onde desempeñou diferentes cargos económicos. Divulgou as ideas estéticas de Schiller e principiou o Romanticismo literario en lingua catalá e o movemento da Renaixença catalá co poema “La Pàtria” (1833). A súa obra escrita comprende poemas, traballos de crítica literaria e investigacións de historia económica. Fundou e dirixiu a Biblioteca de Autores Españoles e a Sociedade Filosófica.

CIDADES

Cidade do departamento francés de Bouches-du-Rhône, en Provenza (52.058 h [1990]). Desenvolveuse industrialmente en contacto coa grande área de Marsella. Foi mercado celta (Arelate) e grego. A partir da romanización, cando se converteu nunha importante colonia romana, Arles xogou un papel histórico de primeira orde, sendo prefectura e residencia imperial dende o tempo de Constantino. Foi punto de partida da difusión do Cristianismo e escenario de diversos concilios. A raíz das invasións xermánicas, foi capital política e cultural da Galia. A partir do 933 foi capital do Reino de Arles. Cando a Provenza estaba rexida pola dinastía de Barcelona, Ramón Berenguer I (III de Barcelona) estableceu en Arles a súa residencia. Quedan neste lugar importantes vestixios da época romana como as Arenas, anfiteatro elíptico (46 a C), e as ruínas do teatro (finais do s I a C). Alí foi atopada a famosa Venus do Musée du Louvre de París. Situada nun dos camiños de peregrinación a Compostela, posúe unha catedral...

RIOS

Río que nace na parroquia de Xuño, concello do Porto do Son, ao pé da Serra de Barbanza pola vertente occidental, a unha altitude de 200 m. Logo dun percorrido en sentido N-SSL, desemboca na lagoa de Carregal, na parroquia de Olveira do concello de Ribeira.

REINOS

Nome co que tamén se coñece o Reino de Borgoña, que comprendía os territorios provenzais procedentes da herdanza do último Rei de Borgoña sometidos á soberanía dos emperadores xermánicos a partir do 933.

PERSOEIRO

Prateiro e arquitecto inglés. Discípulo de John Ruskin e William Morris. Fundou a Guil and School of Handicraft (1887) e a sociedade Arts and Crafts (1888). Foi un dos primeiros en facer notar os perigos do maquinismo para a creación artística. Participou nas exposicións de Bruxelas (1894) e Turín (1902) con obras que, fronte á exuberancia do Modernismo, se consideran precursoras do deseño industrial pola súa lixeireza e sobriedade. Entre as súas obras teóricas cómpre citar A Few Chapters on Workshop Reconstrution and Citizenship (Algúns capítulos sobre a reconstrución industrial e cidadá, 1894), An Endeavour Towards the Teaching of John Ruskin and William Morris (Consideracións sobre o maxisterio de John Ruskin e William Morris, 1901), Should We Stop Teaching Art? (Deberiamos deixar de ensinar a arte?, 1911). Entre as súas obras salientan as casas no Chelsea Embankement (1894), e a súa en Cheyne Walk (1904); os seus obxectos de prata consérvanse no Victoria...

PERSOEIRO

Hispanista francés. Profesor da Universidade de París e director do Instituto de Estudios Hispánicos. Entre as súas obras destacan Histoire du théâtre espagnol (Historia do teatro español, 1965) e L’Espagne au siècle d’or (España no século de ouro, 1971).

PERSOEIRO

Mariscal napoleónico. De orixe humilde, alistouse no exército revolucionario en 1792 e ao cabo dun ano ascendeu a xeneral. Loitou nos Pireneos Orientais contra os exércitos españois de Carlos IV (1793) e contra os austríacos en Italia (1796). Colaborou no golpe de estado do 18 de frutidor do ano V (4.8.1797). En 1804 Napoleón nomeouno mariscal e, en 1806, duque de Castiglione. En 1810, despois de tomar Girona, foi nomeado gobernador xeral de Catalunya (xaneiro-maio de 1810).

PERSOEIRO

Bispo de Arles dende o 546 e vicario pontificio para a Galia. Foi o enlace entre Xildeberto I e Totila, Rei dos ostrogodos e conquistador de Roma. Autor dunha regra monástica que despois foi incorporada á de san Bieito de Aniana. Adoita invocárselle contra a xordeira e os males de oídos, pola asociación popular do seu étimo Aurelius ao de orella

PERSOEIRO

Matemático. Foi profesor en Cambridge dende 1828 e inventor de diversos aparellos científicos, entre os que cómpre salientar o tacómetro, o oftalmoscopio, varias máquinas de cálculo e a primeira máquina programable. En 1822 deseñou unha primeira calculadora mecánica que empregaba a teoría matemática das diferencias finitas. Posteriormente fixo varios deseños para perfeccionala, pero nunca logrou completar a construción desta última, algo que se fixo finalmente en 1991 como homenaxe a el, momento no que se comprobou o seu correcto funcionamento. En 1834 deseñou outra máquina, que chamou aparello analítico, pensada como un enxeño capaz de traballar de acordo coas instrucións almacenadas na súa memoria por medio dunhas tarxetas perforadas. No seu desenvolvemento introduciu conceptos que foron máis tarde empregados nos ordenadores electrónicos. En On the economy of machinery and manufactures (Sobre a economía das máquinas e das manufacturas, 1832) analizou as consecuencias sociais...

PERSOEIRO

Matemático. Foi profesor en Cambridge dende 1828 e inventor de diversos aparellos científicos, entre os que cómpre salientar o tacómetro, o oftalmoscopio, varias máquinas de cálculo e a primeira máquina programable. En 1822 deseñou unha primeira calculadora mecánica que empregaba a teoría matemática das diferencias finitas. Posteriormente fixo varios deseños para perfeccionala, pero nunca logrou completar a construción desta última, algo que se fixo finalmente en 1991 como homenaxe a el, momento no que se comprobou o seu correcto funcionamento. En 1834 deseñou outra máquina, que chamou aparello analítico, pensada como un enxeño capaz de traballar de acordo coas instrucións almacenadas na súa memoria por medio dunhas tarxetas perforadas. No seu desenvolvemento introduciu conceptos que foron máis tarde empregados nos ordenadores electrónicos. En On the economy of machinery and manufactures (Sobre a economía das máquinas e das manufacturas, 1832) analizou as consecuencias sociais...

PERSOEIRO

Lingüista suízo. Foi catedrático de Gramática Comparada e Lingüística Xeral na Universidade de Xenebra, sucedendo a Saussure, do que foi discípulo. Recompilou, coa axuda de Séchehaye, o Cours de linguistique générale (Curso de lingüística xeral, 1916) de Saussure. Alcanzou o recoñecemento científico co Traité de stylistique française (Tratado de estilística francesa, 1909), Le langage et la vie (A linguaxe e a vida, 1913) e Linguistique générale et linguistique française (Lingüística xeral e lingüística francesa, 1932). Bally concibe a Estilística como o estudo dos aspectos afectivos e expresivos da lingua no seu código falado.

PERSOEIRO

Físico inglés. Foi profesor na Universidade de Londres (1909-1913), membro da Royal Society (1912) e profesor de Filosofía Natural en Edimburgo a partir do 1913. Estudiou a radiación secundaria producida polos raios X nos gases e estendeu a súa investigación aos sólidos. Foi Premio Nobel de Física no ano 1917.