"Deiro" (Contén)

Termo do barallete, xerga dos afiadores e paraugueiros, que corresponde á voz ‘almofía’.

Liñaxe orixinaria de Allariz que pode presentar a variante Abrideira. As súas armas levan, en campo de goles, un pexego de ouro.

abrigadoiro.

Lugar costeiro onde poden fondear as embarcacións ou buques.

Mecanismo empregado para afumar alimentos que consiste nunha roda ou cana longa colgada do teito, na que se penduran ao fume da lareira, untos, chourizos e outros alimentos.

Soldado armado con alabarda.

Andadiño.

Antigo nome galego que posteriormente pasou a apelido, función coa que aínda pervive en Portugal. De orixe escura, para uns vén de Anterio (derivado de Anteros, antigo nome dun deus grego do amor pederástico e irmán de Eros), frecuente entre escravos e libertos romanos; e, para outros, de Emeterio (de procedencia grega co significado de ‘materno’). Do xenitivo latino Emeterii podería vir o nome de lugar Meder e, de Sanctum Emeterium, Santander. Como topónimo, Andeiro é unha parroquia de Cambre. Andeiro e Celidonio, dous dos santos máis antigos no culto hispánico (s VI), foron mártires nados na Gallaecia asturicense.

Liñaxe oriúnda das terras de Bergantiños, dende onde saíron ramas que fundaron novas casas en Sofán, Goiáns, Mondoñedo, Ourense e Granada. Desta familia galega, descenden os Andeiro de Portugal que marcharan a servir o Rei Pedro I no século XIV. Xoán de Andeiro obtivo, a cambio do apoio real, tres vilas e o condado de Ourén. Por mor da súa relación coa raíña Leonor (esposa de Fernando de Portugal), o Rei Xoán I, fillo de Pedro I e sucesor de seu irmán Fernando, mandouno matar; con el despareceu o seu condado. As súas armas levan, en campo de goles, unha torre de pedra. Outra variante trae, en campo de goles, un castelo de pedra.

Termo da xerga dos canteiros que corresponde á voz ‘peto’.

Instalación ferroviaria onde os trens efectúan paradas discrecionais para recoller ou deixar pasaxeiros. Os apeadeiros non ofrecen servicios de venda de billetes, nin contan con persoal á disposición dos usuarios, limitándose a súa infraestrutura a unha exigua plataforma e, en ocasións, unha marquesiña onde abeirarse os viaxeiros.

Termo do barallete, xerga dos afiadores e paraugueiros, que corresponde á voz ‘casadeiro’.

Xosé Manuel López Gómez.