"Falco" (Contén)

PERSOEIRO

Naturalista. Estudiou medicina na Universidade de Santiago de Compostela e exerceu a docencia en Vilagarcía. Interesouse pola física, para a que inventou algúns aparellos, pola química e pola historia natural. Publicou a obra Los misterios de la Naturaleza. Investigaciones sobre el microplakton de la Ría de Arosa (1903) e unha monografía sobre a remolacha.

PUNTA

Punta do litoral da parroquia de Cambre, situada no concello de Malpica de Bergantiños.

ILLAS

Illa do litoral sudoccidental da parroquia de Aguiño, concello de Ribeira, situada fronte ao Cabo Falcoeiro, que constitúe o extremo SO da península do Barbanza.

1. Caza con falcóns ou outras aves de presa.

2. Arte e técnica de criar e adestrar falcóns e outras aves de presa para a caza.

1. 1. Ave de rapina do xénero Falco, da familia dos falcónidos, caracterizada por presentar a cabeza relativamente grande -co peteiro curto e ganchudo, co bordo da mandíbula superior dentado e, as máis das especies, cunha mancha escura como unha bágoa na parte inferior dos ollos-, a cola relativamente longa, as poutas fortes e as alas agudas. Son excelentes voadores de gran fortaleza e axilidade. As femias son xeralmente máis grandes cós machos. Aniñan en cantís, edificios, árbores, e algunhas especies incluso no chan. Poñen entre dous e cinco ovos que son case redondos e punteados. As crías tardan un tempo, dende que abandonan o niño, en ser independentes. Son de distribución cosmopolita e só están ausentes dos polos e das zonas máis áridas dos desertos. A súa captura na cetrería, así como os pesticidas, ocasionaron unha grave redución das súas poboacións.

   2. falcón albar [cast: halcón gerifalte; ingl: gyrfalcon] [Falco rusticolus, Fam dos falcónidos]

      Ave de entre 51 e 58 cm de lonxitude, de coloración branca ou cinsenta, con moutas negras e coa base das alas máis anchas ca outros falcóns. Aliméntase principalmente de aves mariñas. Distribuído polo N da rexión holoártica, habita preferentemente en cantís mariños. En Europa cría en Islandia, na Península Escandinava e no N de Rusia. En Galicia é unha ave accidental.

   3. falcón bérber [cast: halcón de Berbería, halcón de tagarote; ingl: Barbary Kestrel] [Falco pelegrinoides, Fam dos falcónidos]

      Ave de entre 34 e 45 cm de lonxitude e cunha envergadura de 90 cm. É semellante, aínda que máis clara, ao falcón peregrino.Vive no N de África, dende as illas Canarias ata o Medio Oriente.

   4. falcón de Leonor [cast: halcón de Eleonor; ingl: Eleonora’s Falcon] [Falco eleonorae, Fam dos falcónidos]

      Ave de 38 cm de lonxitude que pode presentar a plumaxe escura -de cor castaña e escura uniforme- ou clara -coas partes superiores castañas escuras, queixo e pescozo claro e peito ocre moi raiado de negro-. Os dous sexos son semellantes. Aliméntanse de insectos cazados en voo e de pequenas aves, especialmente durante a época de cría, que coincide coa migración dos paxaros. Habita en illas e illotes do Mar Mediterráneo e na costa do N de África. Cría de xeito solitario ou formando colonias de entre media ducia e 100 parellas en cantís costeiros. Pasa o inverno en Madagascar.

   5. falcón pequeno [cast: alcotán; ingl: Eurasian Hobby] [Falco subbuteo, Fam dos falcónidos]

      Ave de entre 30 e 35 cm de lonxitude e de 70 a 85 cm de envergadura, de dorso gris escuro, peito e gorxa brancas, as partes inferiores listadas de negro e os zancos vermellos. Respecto a outros falcóns presenta as alas máis longas e a cola máis curta. Aliméntase principalmente de grandes insectos voadores como as libélulas e pequenas aves. Son tamén capaces de capturar as andoriñas e os cirrios. Habita espacios abertos con poucas árbores, especialmente preto de masas de auga, e cría en árbores a grande altura, en niños abandonados de córvidos. Distribuído polo Paleártico, inverna na África tropical.

   6. falcón peregrino [port: falcão-real; cast: halcón peregrino; ingl: Peregrine Falcon] [Falco peregrinus, Fam dos falcónidos]

      Ave duns 38 cm, no caso do macho, e 48 cm a femia, e cunha envergadura de entre 80 e 115 cm, de corpo forte e coa base das alas bastante ancha. Presenta as partes superiores cinsentas azuladas e as inferiores brancas con puntos escuros. Cando realiza voos en picado, para atacar dende arriba as presas, acada os 200 km/hora. A parella pode cazar de xeito combinado: o macho espanta as aves pousadas -que constitúen basicamente a súa dieta-, e a femia, que é máis forte, captúraas en voo. Aniña en cantís ou en niños abandonados de grandes aves. Está presente en todos os continentes, agás na Antártida, e en numerosas illas. En Galicia é unha especie escasa.

2. Pequena peza de artillería de calibre variable e similar ao falconete.

PERSOEIRO

Xornalista e escritora. Licenciada en Ciencias da Información na Universitat Autonoma de Barcelona e doutorada en Dereito da Información na Universidad Complutense de Madrid. Colaborou en Antena 3 Radio, nos informativos da fin de semana de Onda Madrid, no apartado cultural de Telemadrid Radio e en RTVE. Exerceu tamén como profesora de historia do xornalismo na Universidad Complutense de Madrid. Escribiu El Imperio Rosa. Poder e influencia de la prensa del corazón (1998), Innovación en lo informativo y sus produtos e Fraga y Galicia (2002).

PERSOEIRO

Avogada e política. Licenciada en Arte Dramática polo Institut del Teatre de Barcelona (1959) e en Dereito (1960) e Periodismo (1961) pola Universitat de Barcelona, doutorouse en Filosofía pola Universidad Autónoma de Madrid (1991). Militante do PSUC, en 1976 creou o Colectivo Feminista de Barcelona, a revista Vindicación Feminista e a editorial Ediciones del Feminismo. Fundou a Organización Feminista Revolucionaria (1977), promotora da constitución do Partido Feminista de España, e a Confederación de Organizaciones Feministas (1996), cun proxecto europeo. Directora da revista Poder y Libertad (1979), é autora da novela Camino sin retorno (1992), e de numerosas obras de temática social e feminina, como Los que siempre ganan (1970), En el infierno. Ser mujer en las cárceles españolas (1977), Parid, parid, malditas (1986), Tres idiotas españolas (1987), Mujer y poder político (1992), Trabajadores del mundo, rendíos...

GALICIA

Político. Foi nomeado secretario da Xunta de Vigo e alcalde da cidade (1812). Trasladouse a Madrid e a Santiago de Compostela, cidades onde o detiveron, acusado de participar en conspiracións liberais. En 1820 foi nomeado xuíz de Sar (distrito de Santiago). En 1823 fuxiu a Inglaterra e, dez anos despois, foi restaurado no corpo xudicial e exerceu como maxistrado da Audiencia de Cáceres e na Audiencia Territorial de Madrid. Como político liberal representou a Pontevedra como deputado (1836-1837) e como senador (1841-1842).

PERSOEIRO

Militar e político venezolano. Membro do partido liberal, dirixiu xunto a Ezequiel Zamora a Revolución Federal (1859-1863), trala que foi elixido presidente provisional da República (1863). Ratificado en 1864, promulgou a Constitución federal, que dividiu o país en vinte estados. Foi derrocado en 1868 e expulsado do país.

PERSOEIRO

Pintor. As súas obras amosan unha afinidade estilística co caravaggismo. Foi o primeiro especialista en escenas bélicas, entre as que destaca Batalla de romanos, e introduciu en Nápoles as bambochadas. Cultivou tamén a pintura relixiosa e realizou frescos no Gesú Nuovo de Nápoles entre outras igrexas.

PERSOEIRO

Escultor. Discípulo de J. B. Lemoyne, as súas obras amosan a graza do rococó e achéganse ao clasicismo. Protexido por Madame Pompadour, foi director da manufactura de Sèvres (1758-1866) onde fixo modelos para esculturas en biscoito, das que destaca Pygmalion et Galatée (Pigmalión e Galatea, 1763). Chamado pola Tsarina Catarina II, trasladouse a San Petersburgo (1766-1779) onde realizou a estatua ecuestre de bronce de Pedro o Grande. Colaborou na Encyclopédie e escribiu, entre outras obras teóricas, Reflexions sur la sculpture (Reflexións sobre a escultura, 1761).

PERSOEIRO

Arquitecto e pintor. Inspirouse nos estilos monumentais romanos e introduciu no Veneto a arquitectura cincocentista de Roma. En Padua fixo as portas de San Giovanni (1528) e de Savorarola (1530), o arco do Orologio (1532), o Odeón e a loxa do palacio Cornaro. Nas obras pitóricas amosou o seu coñecemento da Antigüidade. Entre outras destaca Sibilla che svela ad Augusto il mistero dell’Incarnazione.

1. Relativo ou pertence aos falcónidos.

2. Ave da familia dos falcónidos.

3. Familia de aves á que pertence o xénero Falco.