"Merín" (Contén)

1. Relativo ou pertencente aos amerindios.

2. Grupo humano xantodermo de América. Segundo a sistemática racial de Heim (1972), baseada na pigmentación da pel, a estatura e o índice cefálico, presenta unha homoxeneidade grupal moi elevada. A variabilidade xenética e ecolóxica fixo posible unha certa diferenciación entre o grupo humano amerindio, que se caracteriza polos seguintes trazos: a estatura é de tipo medio, pero con grandes oscilacións extremas, nalgúns grupos patagóns observáronse individuos con 180 cm de altura, sen embargo, algunhas tribos venezolanas, como os iupa, fixeron pensar en grupos ‘pigmeoides’ en Suramérica. A estrutura corporal é robusta, braquimorfa, con anchura biacromial e bicrestal que confiren ao tronco un perfil frontal cuadrangular (ombreiros tan amplos como as cadeiras). A pigmentación da pel é variable entre o castaño amalero claro e escuro. Se ben, certos grupos de amerindios presentan frecuencias inusitadamente altas de albinismo, por exemplo os hopi e os zuñi. É moi frecuente a mancha pigmentaria conxénita,...

3. Arte dos pobos amerindios, especialmente dos precolombianos. Nos tempos precolombianos desenvolvéronse en terras americanas diferentes culturas. En América do Norte hóuboas de gran diversidade, ás veces de pobos nómades como o dos esquimós, limitada á ornamentación de vestidos, ao gravado de utensilios e a pequenas máscaras; a das tribos das grandes praderías centrais, hábiles en traballos con coiro e con wampum. Noutros casos foron pobos sedentarios, como os indios pueblos, bos construtores e ceramistas; os da cultura dos mounds, con máscaras e paos totémicos relevantes. En América Central, particularmente en México e Guatemala, naceron diversas civilizacións sometidas a unha unidade artística, que contaron con organización agrícola, relixión, coñecementos astronómicos e aritmética avanzada. Diferenciouse, a partir aproximadamente do ano 200 a C, a arte dos olmecas, dos huachecas, dos totonacas de Teotihuacán, con grandes pirámides e unha arte severa; a dos zapotecas,...

4. 1. Denominación que reciben os indios de América.

   2. etnias amerindias ETN

      Relativo ao conxunto de pobos indíxenas americanos. Froito das diferentes adaptacións económicas, sociais e culturais a diferentes ambientes e espacios, os amerindios poden ser agrupados en 17 áreas culturais ben diferenciadas. A área de Mackenzie comprende unha rexión de Alasca e do Canadá ao redor dos 55° N. Lingüisticamente é a zona orixinaria das linguas atapascanas. A poboación depende fundamentalmente da caza do caribú, da recolección e da pesca. Elementos característicos seus son a crenza nun Gran Espírito transcendente. Dende o punto de vista social organízanse en bandas migratorias. A área do norleste ou dos bosques orientais comprende a rexión dos Grandes Lagos, Nova Inglaterra e o oriente da badía de Hudson. Lingüisticamente comprende falas algonquinas e iroquesas. É unha área de agricultura primitiva (millo, feixón, cabaza) asociada coa caza, a pesca e a recolección. A muller tiña grande importancia na dirección da familia. Era peculiar a casa longa...

5. Relativo ao conxunto de linguas dos pobos indíxenas americanos. A orixe común de todas as linguas amerindias, igual que o do grupo humano amerindio, tivo que ser algunha lingua falada polo pobo paleosiberiano que entrou no continente americano a través do estreito de Bering. De todas as linguas amerindias (ó redor dunhas cincocentas), malia a súa pervivencia nalgunhas comunidades actuais (inuit, navaho, iuman, maia, nahuatl, chibcha, araucano, guaraní, mapuche, tupí, tehuelce ou, entre outras, guaracurú), só o aimará e o quechua son linguas oficiais en Bolivia e Perú; ademais, o guaraní e mais o maia teñen posibilidades reais de constituírse en linguas nacionais en Paraguai e Guatemala, respectivamente. A característica fundamental das linguas amerindias é a diversidade na orixe de cada unha das familias que as compoñen. O gran número de linguas e a escasa documentación existente sobre elas fai que as propostas sobre o número mínimo de familias e as súas tipoloxías varíen considerablemente....

6. Literaturas de lingua indíxena americana (denominadas tamén precolombianas ou americanas). A enorme complexidade lingüística e cultural, como tamén o período incipiente de coñecemento da maioría destas literaturas fan moi difícil a exposición das características xerais. As literaturas amerindias son a expresión das culturas indíxenas non afectadas polo contacto europeo e a transmisión oral foi a única expresión literaria da maioría, unha transmisión oral que foi recollida e estudada por etnólogos e lingüistas. Cabe destacar, sobre todo, a literatura nahuatl ou azteca. En cambio, a literatura maia antiga non perviviu en proporción aos monumentos artísticos conservados, se cadra por mor da desorganización civil na que se atopaba o Yucatán á chegada dos españois. De feito é necesario ir a un reflexo da literatura perdida nunha lingua parente, o quiché, que conservou o mítico Popol Vuh (Libro do consello), considerado o maior monumento das literaturas precolombianas. En América...

PERSOEIRO

Rei de Merina, en Madagascar. Soberano de Ambohimanga (1787), reforzou a súa autoridade, reorganizou a administrición, impulsou o funcionamento das asembleas de anciáns e reformou o sistema fiscal.

GALICIA

Debuxante. Colaborou en diversas revistas e xornais. Foi asesor artístico do concello da Coruña. Membro da Real Academia de Belas Artes da Coruña, en 1962 ingresou na Real Academia Galega cun discurso titulado: “Breves divagaciones sobre el arte en relación con algunos pueblos y épocas de la antigüedad que lo crearon”.

1. Relativo ou pertencente aos benimeríns.

2. Individuo pertencente á dinastía benimerín.

3. Dinastía bérber do grupo Zenāta, chamado tamén marínida, que substituíu os almohades no dominio do norte de África (1269-1465). A época de máximo esplendor foi a dos reinados de Albūl-Hassan (1338-1348) e de Abū’ Inaān (1349-1358), despois da que comezou a decadencia. Realizaron numerosas incursións na Península enfrontándose aos cristiáns, como na Batalla del Salado (1340) fronte aos exércitos de Afonso XI. Os benimeríns fixeron moitas edificacións, especialmente en Fez, a capital. A madrasa de Qarawiyyīn, en Fez, foi un foco de cultura no occidente islámico.

PERSOEIRO

Realizador cinematográfico. Destacado artesán ata o período fascista, sobreviviu posteriormente realizando filmes espectaculares de alcance internacional como Ulisse (1953) ou I briganti italiani (Os bandidos italianos, 1961). Está considerado como un dos inventores da comedia italiana dos anos trinta. Dirixiu, tamén, La riva dei Burti (A beira dos Burti, 1930), I promessi sposi (Os noivos, 1940) e Don Camillo e i giovanni d´oggi (Don Camilo e os mozos de hoxe, 1972).

PERSOEIRO

Escritor galego. Emigrado a La Habana, exerceu a docencia e, baixo o pseudónimo Fernán Minero, publicou poesías na prensa. Colaborou en Follas novas, Suevia, Nós, Santos e meigas e Galicia, e escribiu o poema “Galicia!” e o poema sinfónico “Dorinda Galicia”.

PERSOEIRO

Historiador. Membro dende 1944 do Corpo Facultativo de Arquiveiros, Bibliotecarios e Arqueólogos, foi director dos Centros Provinciais de Arquivos e Bibliotecas de Lugo. Creou a Biblioteca Pública Provincial Unificada, o Centro Provincial Coordinador de Bibliotecas (1948) e o Arquivo Histórico Provincial de Lugo (1951). Dirixiu o arquivo da Delegación de Facenda e o Arquivo Histórico do Reino de Galicia. Entre as súas obras destacan Archivo Histórico del Reino de Galicia: guía del investigador (1968) e La vida y obra de don José Cornide Saavedra: breve biografía (1992). Membro da Real Academia Galega dende 1975, do Instituto José Cornide de Estudios Coruñeses e do Instituto Padre Sarmiento de Estudios Gallegos.

MONTES

Monte situado na parroquia de Loña do Monte (Esgos). O seu cumio acada os 733 m de altitude.

PARROQUIA

Parroquia do concello de Vedra baixo a advocación de san Cristovo.

1. Relativo ou pertencente ao pobo merino.

2. Individuo do pobo merino.

3. Pobo malgaxe que habita no altiplano central de Madagascar, illa da que son a etnia politicamente dominante. Están organizados en clans patrilineais e divididos en castes, cuxa economía xira arredor do comercio, a agricultura e a industria.

GALICIA

Pintor e intelectual. Compaxinou a súa vida artística cun intenso labor intelectual, con participación en varias exposicións por toda Galicia, colaborando na revista Grial. O seu estilo caracterizouse por unha particular concepción da luz e recreou a realidade dándolle prioridade á figura humana.

GALICIA

Xornalista. Coñecida como Queca Merino, no seu labor profesional comprometeuse coa difusión da lingua e cultura galegas. Traballou en Radio Popular en Vigo e Radio España en Madrid, e foi directora en Vigo de Radio 80 e Antena 3. Posteriormente, formou parte da Radio Galega, nos centros de Santiago de Compostela e Vigo, e mesmo participou como presentadora e directora de diversos programas da TVG.

GALICIA

Xornalista e escritor. Foi director de El Compostelano, redactor de El Correo Gallego, cofundador de La Noche, subdirector de Hoja del Lunes e redactor xefe de La Voz de Galicia. Ademais, exerceu como presidente de honra da Asociación de la Prensa Gallega da Coruña. Publicou Mujeres de ideas largas (1985), Pequeña historia de un hombre cabal. Memorias de un periodista (1988), La vida que vuelve (1989), Los españoles: entre caballeros y pícaros (1992) e El Mundo que conocí (1999). Membro correspondente da Real Academia Galega e do Instituto José Cornide de Estudios Coruñeses, pertenceu á Asociación Internacional de Críticos Literarios (UNESCO).

GALICIA

Político e xadrecista. Primeiro alcalde nacionalista da Coruña (1979-1981), foi deputado do Parlamento Galego e portavoz de Unidade Galega tras a súa creación (1992). Ocupou diversos cargos no Partido Socialista Galego-Esquerda Galega, do que foi secretario xeral. En 1992 promoveu a creación de Unidade Galega, organización que se integrou no BNG, e desde 1994, é membro do consello nacional e da permanente do BNG e deputado no Parlamento Galego.

PERSOEIRO

Médico dermatólogo. Foi director da Revista Médica Gallega, onde publicou numerosos artigos, como “Tratamiento del prurito de algunas dermatosis (Urticaia, escrófula, prurito de Hebra)” (1922), “Diagnóstico y tratamiento de la sarna” (1923), “El tratamiento de los sabañones” (1924) ou “El goneal en Venereología” (1925). Tamén escribiu algunhas monografías como Higiene y régimen en la sífilis y en la blenorragia (1926), El problema social de la sífilis (1928) e Algunhas consideraciones acerca del problema de la lepra en Galicia (1931).

PERSOEIRO

Relixioso e botánico. Coñecido como padre Merino, foi membro da Compañía de Xesús e exerceu como presbítero. Publicou unha das primeiras obras sobre flora que se fixeron en España, titulada Flora descriptiva e ilustrada de Galicia, en tres volumes (1905, 1906 e 1909). Ademais, é autor de Estudio sobre las borrascas en la costa occidental de Galicia (1893), Contribución a la flora de Galicia: la vegetación espontánea y la temperatura en la cuenca del Miño (1897) e Adiciones a la flora de Galicia (1917).