delito

Acción ou omisión dolosa ou culposa prohibida pola lei, segundo o ordenamento xurídico de cada estado, baixo a ameaza dunha pena grave. As formas delitivas son distintas segundo os estados e cambian co tempo. Por outro lado, determinadas condutas antisociais non están consideradas pola lei e de acordo co principio nullum crimen nulla pena sine lege non teñen a condición de delito. As infraccións penadas pola lei clasifícanse en delitos e en faltas, segundo sinalen unha pena máis ou menos grave. O concepto de delito inclúe tres elementos: tipificación, antixuridicidade e punibilidade. Desde o punto de vista do grao de execución, o delito pode ser consumado ou frustrado; e fálase de tentativa cando o culpable inicia a execución do delito, pero non leva a cabo todos os actos. Segundo as posibilidades de persecución, pode ser un delito perseguible a instancia de parte ou ben un delito perseguible de oficio. Segundo o resultado obtido, pode dividirse en tres categorías: delito formal, delito material ou delito preterintencional.

Circunstancia punible que se orixina como consecuencia de que a conduta humana, é dicir, a acción ou omisión, e o resultado da mesma, non coinciden no referente ao tempo nin ao lugar do delito.

Delito cometido por varias persoas previo acordo.

Delito constituído pola realización de diversas accións delitivas, que constitúen por si mesmas un delito. Prodúcese cando un dos delitos é necesario para a comisión do outro, de modo que o segundo non pode cometerse senón mediante a realización do primeiro.

Delito derivado dunha acción que produce dous ou máis delitos. Existe un só propósito de delinquir que produce varios resultados, dos que máis dun constitúe un delito.

Delito que lesiona bens xurídicos individuais e é castigado polo código ordinario sen ser cualificado como político.

Delito no que se manifestan varias accións independentes realizadas por un só axente.

Concorrencia de dúas ou máis accións delitivas que, ligadas entre si por algunha das causas previstas, permite que sexan relacionadas. Inclúense os delitos cometidos simultaneamente por dúas ou máis persoas reunidas, ou en distintos lugares ou tempos se precedese un concerto para iso; os cometidos como medio para perpetrar outro ou facilitar a súa execución; os cometidos para producir a impunidade doutro delito; e os diversos delitos que se imputan a unha persoa se tivesen relación ou analoxía a xuízo do tribunal e non tivesen sido sentenciados ata entón. Deben seguirse e sentenciarse no mesmo procedemento.

Delito que se produce cando se executaron todos os actos propios e característicos do feito delitivo e este chegou ao seu completo desenvolvemento e produciu o mal material e moral no que consiste.

Delito cometido por quen está obrigado polas leis tributarias a levar contabilidade mercantil, libros e rexistros contables, e realiza algunha das seguintes accións: incumprir absolutamente dita obrigación no réxime de estimación directa das bases tributarias; levar contabilidades distintas ocultando ou simulando a situación verdadeira da empresa; non anotar nos libros obrigatorios negocios, documentos, etc, ou anotalos con cifras distintas ás verdadeiras; ou realizar anotacións contables fiticias nos libros e rexistros da contabilidade da empresa.

Pluralidade de accións ou omisións que ofenden a un suxeito e infrinxen o mesmo precepto penal ou outros semellantes, e que se realizan executando un plan preconcibido ou aproveitando a mesma ocasión.

Delito contra o dereito de xentes, delito de xenocidio e, no caso de conflito armado, contra persoas ou bens protexidos. Os delitos contra o dereito de xentes son: atentar contra un xefe de Estado estranxeiro ou contra unha persoa protexida internacionalmente por un tratado internacional. Son delito a morte de persoas ou as lesións, os danos ás residencias particulares ou medios de transporte e a violación da inmunidade de tales persoas. Perséguese por delito de xenocidio a quen, coa intención de destruír total ou parcialmente a un grupo nacional, étnico ou relixioso, produza a castración, esterilización, mutilación ou lesión grave dos seus membros, así como tamén a quen leve a cabo o sometemento do grupo ou dos seus membros a condicións que fagan perigar a súa vida e saúde, ou a quen obrigue a desprazamentos a persoas ou grupos de persoas. Finalmente, o terceiro grupo persegue aquelas condutas que, en caso de conflito armado, atenten contra persoas ou bens protexidos.

Delito que vai contra a libre determinación das persoas. O ben xurídico protexido é a liberdade de movemento da persoa, polo que estes delitos son a detención ilegal, o secuestro e as ameazas e coaccións.

Delito no que a acción punible se leva a cabo contra a propiedade allea e ten como consecuencia a destrución total ou parcial dos bens doutra persoa. Pode existir animus damnandi e imprudencia. É unha modalidade do delito contra a propiedade na que, para que existan danos, se require que o ben alleo sexa destruído ou como mínimo deteriorado de forma que perda o seu valor de uso, sen ser necesario que se ocasione un prexuízo ou diminución patrimonial. Protéxense todo tipo de bens mobles ou inmobles, de titularidade pública ou privada, de pertenza allea e avaliable economicamente.

Delito que pon en perigo a saúde pública. Pódense dividir en: delitos nas relacións de comercio que poidan ocasionar trastornos á saúde pública (introdución de substancias nocivas de carácter químico ou farmacéutico, de compoñentes alimenticios que poidan ocasionar danos á saúde, falta de control sobre animais destinados ao consumo humano, propagación maliciosa de enfermidades transmisibles ás persoas e envelenamento ou adulteración de augas); e delitos relativos a drogas tóxicas, estupefacientes e substancias psicotrópicas.

Delito que ten un resultado que modifica o tipo orixinario, de xeito que se converte nun novo tipo de delito.

Delito que atenta contra o principio constitucional de igualdade no gozo de dereitos fundamentais e liberdades públicas. Comprende os delitos de discriminación, os relativos ás liberdades de reunión e manifestación, e os relativos á liberdade de asociación. Entre os delitos de discriminación tipificados sobresaen os de provocación á discriminación, ao odio ou á violencia contra grupos ou asociacións por motivos racistas, ideolóxicos, relixiosos, etc, a difusión de informacións inxuriosas sobre estes grupos e asociacións, e a denegación de prestacións polas causas sinaladas anteriormente. Os delitos relativos á liberdade de reunión e manifestación engloban aos promotores e asistentes a reunións ou manifestacións co motivo de cometer un delito, os actos de violencia contra autoridade e os seus axentes, e contra persoas ou propiedades públicas ou privadas con ocasión da celebración dunha reunión ou manifestación. Finalmente, os delitos relativos á liberdade de asociación prohiben as asociacións ilícitas, que teñen por obxecto a realización dalgún delito, como as bandas armadas, as organizacións e grupos terroristas; as que tendo por obxecto fins lícitos, empregan medios violentos ou de alteración ou control da personalidade para a súa execución; as organizacións de carácter paramilitar; e as que promovan a discriminación, odio ou violencia contra individuos, grupos ou asociacións pola pertenza destes a unha etnia, raza, nación, sexo, orientación sexual, ou porque teñan unha determinada situación familiar, enfermidade ou minusvalía.

Acción ou omisión punibles feitas sen malicia, por imprudencia ou neglixencia.

Acto material e positivo danoso ou perigoso que viola unha prohibición da lei penal.

Produción dun resultado delitivo de carácter positivo mediante o desenvolvemento dunha acción negativa voluntaria cando existe o deber de obrar.

Infracción tributaria consistente na importación ou exportación de mercadorías sen presentalas nas oficinas de aduanas, e a posterior posesión ou posta en circulación doutros obxectos importados de modo ilícito, xunto ás operacións efectuadas con artigos estancados ou prohibidos incumprindo a lei. Cando, segundo a súa contía, estas accións son de carácter leve, considéranse infraccións administrativas de contrabando.

Delito contra o patrimonio, realizado cun propósito de apoderamento de bens alleos, no que a modalidade da acción do suxeito se caracteriza polo emprego da fraude e do engano, ben como elemento esencial da acción, ben como derivado dela, sempre que a contía dos dereitos defraudados exceda da contía prescrita pola lei.

Delito constituído pola realización dunha serie de actos, cada un dos que é impune considerado individualmente, pero punibles coma un delito único en canto se repiten e manifestan un hábito do axente.

Delito cometido contra o xefe do Estado. Nunha monarquía, é o que se comete contra a vida do rei, o seu sucesor ou o rexente. O ben xurídico protexido fórmao o xefe do Estado en canto é titular e representante do poder estatal. Intégranse nesta figura os delitos que atentan contra a vida, a saúde ou a integridade física, contra a honra e contra a liberdade da persoa real.

Delito que causa un dano directo nun ben protexido xuridicamente.

Delito que ten un feito constitutivo que, sen causar directamente un dano efectivo aos bens protexidos xuridicamente, crea para estes unha situación de perigo.

Delito que atenta contra a vida ou a integridade física dunha persoa.

Acción ou omisión punibles feitas coa intención de producir un resultado danoso.

Delito consistente en provocar ou realizar directa ou indirectamente emisións ou vertidos de calquera xeito na atmosfera, na terra ou nas augas, tanto continentais como marítimas; vertidos que poñen en grave perigo a saúde das persoas e outros seres vivos ou que poden prexudicar os espacios naturais.

Delito que atenta contra as estruturas básicas da orde socioeconómica.

Delito que, unha vez perfeccionado, seguiu o seu desenvolvemento dando lugar a un novo dano ata conseguir o que desexaba o seu axente.

Delito que está castigado por leis diferentes das do Código Penal.

Acción de defraudar a Facenda, mediante a elusión do pagamento de tributos ou o gozo indebido de beneficios fiscais. Inclúe a defraudación ás facendas estatais, autonómicas, locais ou forais por baixo dunha determinada cantidade, a obtención ilícita de subvencións, desgravacións ou axudas que superen certas contías, e o incumprimento de determinadas obrigas contables e rexistrais.

Delito que se consuma pola acción ou omisión do culpable sen que sexa necesario que se produza un resultado exterior a el mesmo.

Delito que, malia ser realizado, non produce o efecto desexado polo seu autor debido a un simple fallo. Aos seus autores impónselles a pena inmediatamente inferior en grao á contemplada pola lei para o delito consumado, sempre e cando o delito frustrado non estea penado pola lei.

Delito que, malia a vontade do axente e os actos por el executados, non chega á súa consumación, ao ser esta imposible xa sexa por ter aplicado un medio inadecuado ou porque existe ausencia dun dos seus elementos constitutivos, como é a posibilidade de delinquir, ou porque o obxecto sobre o que se cometeu o delito non é idóneo para tales fins.

Delito no que a violación xurídica orixinada no momento da consumación se extingue con esta.

Delito continuado realizado contra o patrimonio dos prexudicados. Mediante as accións, que por si mesmas constitúen delitos idénticos pero illables, lesiónanse bens xurídicos dun conxunto de persoas ás que se ataca patrimonialmente por tratarse dunha fraude colectiva realizada por medio dun engano común. Poden existir unha ou máis accións, pero debe existir unidade de precepto penal violado e unidade de propósito. Só se aplica a infraccións patrimoniais, nas que a masa e non o patrimonio persoal de cada unha das persoas é o suxeito da fraude colectiva.

Delito que só se consuma cando se produce o resultado externo e antixurídico que o autor se propuxera.

Accións e omisións dolosas ou culposas castigadas polas leis militares ou polos bandos de guerra.

Delito consistente na fabricación, falsificación, expedición ou tráfico interior e exterior de moeda nacional ou divisas estranxeiras, selos de correos, papel timbrado ou calquera outro efecto análogo. Pode levarse a cabo de diferentes formas, entre elas: non declarando ouro, títulos ou divisas; desenvolvendo operacións sobre estas sen o consentimento do ministerio de Facenda; ou ocultando, desvirtuando ou alterando o tráfico de divisas estranxeiras e de moeda.

Delito que ataca os sentimentos fundamentais de piedade e probidade. É un concepto creado pola escola positivista que consiste na transgresión dos sentimentos altruístas básicos de benevolencia e xustiza mediante accións socialmente prexudiciais. En contraposición, son artificiais os que non ofenden tales sentimentos.

Delito cometido en presenza dun xuíz ou publicamente.

Delito producido cando existe unha soa acción e unha soa consumación, pero a lesión xurídica produto destas non se esgota coa soa consumación, senón que se prolonga de modo indefinido mentres permanece esa situación.

Delito que só pode ser castigado a instancia da persoa ofendida ou de determinadas persoas prexudicadas ás que a lei lles reserva este dereito. Na lexislación española estes delitos son a violación, os abusos deshonestos, o estupro, o rapto, o adulterio, o concubinato, a calumnia e a inxuria.

Delito respecto ao que a autoridade segue procedemento xudicial polo simple feito de ter coñecemento del.

Delito dirixido contra a organización e o funcionamento do Estado ou contra os dereitos que desta organización e funcionamento proveñen para o cidadán; así como os delitos de dereito común que sexan determinados por móbiles políticos.

Delito no que o culpable non tiña intención de causar un mal de tanta gravidade como o realmente causado. É necesario que a falta de intencionalidade sexa deducible dos medios empregados na forma concreta de cometelo.

Delito que é perseguido por petición do prexudicado ou por persoas que determina a lei. Contraponse ao público que é perseguible de oficio. O perdón do ofendido non extingue a lei penal.

Delito que, ao repetirse, constitúe unha nova acción delitiva de maior gravidade.

Delito que é perseguible de oficio polos propios órganos xurisdicionais.

Delito cometido conscientemente polo seu autor pero ao que a lei non lle dá esta cualificación.

Delito no que, para a súa persecución, é necesario a denuncia do agraviado. O perdón por parte deste non extingue a lei penal.

Delito no que, se ben é perseguible de oficio, a renuncia do ofendido ou do representante á acción penal e o perdón ao culpable extingue a responsabilidade do mesmo.

Delito que é consecuencia dunha soa acción, que viola un só interese ou un só ben xuridicamente protexido.

Delito dirixido á perturbación ou destrución do réxime social e económico; delito contra os dereitos dos traballadores ou dos seus lexítimos intereses ou, en xeral, contra os intereses da maioría dos cidadáns.

Aquel no que se sorprende ao delincuente no momento de comisión do feito ou ben inmediatamente despois de telo cometido, portando aínda os instrumentos empregados para realizalo.