dona

2 don.

Muller casada, en relación ao marido.

Muller pertencente á nobreza.

Nos textos literarios medievais galego-portugueses pode adquirir o valor sémico xenérico de ‘muller’ fronte a ‘home’, de ‘muller casada’ fronte a ‘doncela’, e dentro da tipoloxía social medieval -a diferenza da designación xenérica de molher-, de ‘dama’ da alta nobreza (acepción na que concorre co termo feminino senhor), que na koiné literaria da cantiga de amor adopta a configuración dunha muller abstracta idealizada, inaccesible, obxecto dos sentimentos do poeta e causa do seu sufrimento. Por esta razón, este termo aparece sobre todo nas cantigas de amor, por ser o xénero aristocrático por excelencia da lírica profana galego-portuguesa, mentres que nas cantigas de amigo e escarnio diminúe o seu uso. Nas cantigas de amigo pode funcionar, ademais, como apóstrofe para converterse, as máis das veces, en confidente pasivo que escoita o que a namorada está a cantar sen intervir na acción.

Ser fantástico que, na mitoloxía popular galega, se caracteriza como unha muller fermosa con poderes máxicos que vive nos castros, castelos, ruínas, fontes ou na natureza.

donicela.