ablativo -va

Caso da declinación do indoeuropeo que perdura nalgunhas linguas; este mesmo nome tamén se aplica a casos semellantes en linguas doutros troncos. O ablativo indoeuropeo expresaba o punto de partida e o axuntamento. O ablativo do latín é unha síntese de tres casos do indoeuropeo: o ablativo desta lingua, o intrumental-asociativo e o locativo. As linguas románicas abandonaron, agás no pronome, a flexión causal e derivaron as formas nominais a partir dos acusativos fundamentalmente.

Caso latino que indica numerosas nocións circunstanciais (separación, instrumento, tempo, lugar, modo, etc) e adoita ir acompañado de preposicións: a (ante consonante)/ab (ante vogal ou h muda) ‘de desde’ (afastamento, orixe); cum ‘con’ (compañía, modo); de ‘desde, sobre, acerca de’ (un asunto); e (ante consonante)/ex (ante vogal ou h muda); ‘de desde’ (separación, punto de partida, saída de); in ‘en’ (locativo).

Na gramática latina construción constituída por un participio, case sempre presente (acción simultánea) ou pretérito (acción anterior), que concorda cun nome en ablativo sen preposición que vai na súa mesma oración e realiza a función de suxeito. Funcionalmente, equivale a unha oración subordinada adverbial que pode ser temporal, causal, concesiva ou condicional. Adoita ir entre comas e, normalmente, tradúcese primeiro o participio seguido do suxeito e dos demais elementos.

Nas oracións pasivas indica o ser que executa a acción dos verbos pasivos. Constrúese en ablativo precedido das preposicións a/ab se se trata dun nome de persoa ou cousa personificada e en ablativo sen preposición se é nome de cousa. Neste último caso constitúe, en realidade, un ablativo instrumental que expresa causa ou medio. Ex. “miles telo vulneratus est” (o soldado foi ferido por un dardo), “ab omnibus laudatur” (é alabado por todos), “eloquentia a natura homini datur” (a elocuencia é dada ao home pola natureza). Ás veces, nas construcións con verbo en voz perifrástica pasiva, este suxeito axente vai en dativo no canto de ablativo.

Expresa as característica persoais, sobre todo as accidentais e exteriores dun individuo podendo alternar nestes usos co xenitivo. Pode referirse ao nome directamente ou como predicado co verbo sum e, xeralmente, constrúese sen preposición. Cando se refire a un nome propio vai acompañado de partículas como: vir, homo, etc.

Ablativo que responde ás preguntas “quanto tempore?” (en canto tempo?), “quamdiu?” (durante canto tempo?).

Ablativo que indica división do tempo (día, hora, mes, ano, etc). Expresa o momento en que se desenvolve a acción respostando á pregunta “quando?” (cando) e que pode ir só ou acompañado da preposición in.

Ablativo rexido por verbos que significan ‘librar’, ‘aliviar’, ‘privar’, ‘expoliar’, ‘despoxar’, ‘quitar’, ‘espir’, etc.