alcohol

Nome xenérico das substancias orgánicas caracterizadas pola presenza dun grupo funcional hidróxilo -OH, enlazado directamente a un carbono alifático, que non está unido por un enlace dobre a un heteroátomo. Os alcohois chámanse primarios, secundarios ou terciarios, segundo o tipo de carbono unido ao hidróxilo. Son coñecidos como dioles (ou glicoles), trioles ou, en xeral, polioles, en función do número de grupos funcionais de alcohol que conteñan. Segundo as regras da IUPAC, os alcohois desígnanse engadindo ao nome do hidrocarburo o sufixo -ol, preservando o n etimolóxico, e indicando a posición do hidróxilo cun número diante do prefixo (ex: 2-butanol). Agora ben, se a molécula contén outro grupo, prioritario en nomenclatura, os alcohois desígnanse co prefixo hidroxi-. As propiedades físicas dos alcohois dependen da natureza do grupo R, do seu tamaño e da súa estrutura espacial. A súa solubilidade en auga e a súa tendencia á asociación (por formación de enlaces de hidróxeno), consecuencia do cal son os puntos de ebulición anormalmente altos que presentan en comparación cos tioles correspondentes, aumentan cando R diminúe. Nun conxunto de isómeros de posición, o punto de ebulición diminúe (e o punto de fusión aumenta) cando a estrutura espacial de R se volve menos lineal. Os alcohois non absorben na franxa do ultravioleta próximo e visible, pero dan absorcións características no infravermello. Quimicamente, son substancias reactivas, de carácter debilmente anfótero. Pola acción da temperatura, e máis facilmente en presencia de catalizadores, perden auga e dan olefinas. O hidróxeno do grupo -OH ten propiedades ácidas e dá, con certos metais, sales chamados alcoholatos; cos organomagnésicos, produce á formación de hidrocarburos. Cos haluros de hidróxeno os alcohois dan derivados haloxenados, e cos ácidos carboxílicos forman ésteres. Por oxidación ou por deshidroxenación catalítica os alcohois primarios dan aldehidos, e os secundarios, cetonas. Os de tipo terciario resisten certos oxidantes, e cando se oxidan fano coa ruptura da molécula. Os alcohois obtéñense no laboratorio por reaccións moi diversas. Poden prepararse por hidrólises diversas, pero máis frecuentemente obtéñense por redución de compostos carbonílicos. Esta redución pode facerse ben cataliticamente, con hidruros metálicos, ou ben, con borohidruro de sodio, que permite efectuar reducións moi selectivas; con alcoholatos (redución de Meerwein-Ponndorf-Verley); con metais alcalinos e alcohol (reacción de Bouveault e Blanc), etc. A partir de aldehidos poden tamén obterse alcohois por dismutación (por reacción de Cannizzaro ou, a través dun éster, por reacción de Tiscenko). Tamén hai outro método de preparación moi xeral, que é a reacción dalgúns organometálicos cos aldehidos e cetonas. Algúns dos métodos nomeados utilízanse tamén industrialmente. Non obstante, a industria emprega ademais, procedementos específicos, tales como a hidratación de alquenos, a oxidación directa de hidrocarburos saturados, e a síntese de Fischer-Tropsch, segundo o tipo de alcohol que se queira obter. Tamén os procedementos fermentativos continúan a ser un método de obtención, para algún caso concreto. Os alcohois non son moi abundantes na natureza en estado libre, e atópanse sobre todo en forma de ésteres. Non obstante, o etanol e algúns dos seus homólogos superiores fórmanse na fermentación dos azucres, e numerosos aceites esenciais e resinas conteñen alcohois diversos. Deixando de lado os polioles, os ácidos alcohois e os aminoalcohois, outros alcohois bioquimicamente importantes son o axeroftol ou vitamina A, os alcohois graxos, e sobre todo, os esterois. As aplicacións dos alcohois son moi diversas. De forma directa, utilízanse como disolventes en perfumería, pintura e industria farmacéutica. Como materia prima, empréganse para a síntese de ésteres principalmente, e tamén para obter plastificantes, deterxentes e medicamentos.

Pos finísimos da galena ou de estibina que usaban as mulleres, sobre todo nos países orientais, para se oscurecer cellas, pestanas e pálpebras.

alcohol absoluto

alcohol alcanforado Solución alcohólica de alcanfor ao 10%, empregada en fricións como analxésico, estimulante e rubefaciente.

alcohol de abelleira Extracto alcohólico de melisa, peles de limón e laranxa, noz moscada e canela. Coñecido popularmente como auga do Carme, é un remedio caseiro en casos de desmaios e trastornos dixestivos.

al-cohol de madeira

alcohol de menta Solución alcohólica de esencia de menta ao 5%. Empregado como aromatizante en dentífricos e gargarismos.

alcohol desnaturalizado

alcohol de queimar

alcohol de romeu Solución alcohólica de esencia de romeu ao 5%, para fricións en golpes, artritismo e dores sen ferida.

alcohol etílico

alcohol graxo

alcohol metílico

alcohol ordinario

alcohol polivinílico

alcohol solidificado

alcohol vínico

número de alcohol