artillería

Conxunto de canóns, morteiros, obuses, etc, dos que dispón o exército, unha praza, un navío, etc, xunto coas municións e o material accesorio correspondente. A súa misión fundamental consiste en debilitar ou aniquilar o potencial defensivo e ofensivo do exército inimigo e axudar nos ataques do propio. A artillería foi unha das grandes revolucións técnicas dos ss XV e XVI. A partir de mediados do s XV perfeccionouse enormemente tanto o sistema de apuntar como a pólvora, e os proxectís de pedra foron substituídos por balas de metal. A mediados do s XVI conseguíase, probablemente en Inglaterra, a composición ideal do bronce de artillería (91% de cobre e 9% de estaño), mentres que paralelamente se desenvolvía unha artillería de ferro, máis económica. Ao mesmo tempo tivo lugar a transformación das armas portátiles: os primeiros “canóns de man” parece que foron utilizados en Perusa e Augsburgo en 1381. O arcabuz apareceu no campo de batalla por primeira vez en 1544. Nicolò Tartaglia, cara ao 1537, publicou os primeiros tratados de tiro, co que a acción da artillería comezou a ser planificada cientificamente. A teoría das fortificacións tivo que ser modificada en profundidade: as murallas foron rebaixadas e os baluartes, onde estaba a artillería máis pesada, convertéronse no principal elemento defensivo. Sucesivos perfeccionamentos levaron á substitución da bala maciza pola granada. Na primeira metade do s XIX foron adoptadas as granadas con espoleta de tempo e frición, e comezouse a facer a carga pola culata (carga posterior). O raiado dos canóns foi un avance decisivo que permitiu unha gran precisión. A pólvora sen fume, as aliaxes de alta resistencia e as culatas herméticas, xunto cos sistemas de mira altamente perfeccionados, permitiron chegar á artillería superpesada da Primeira Guerra Mundial. Aparentemente, a artillería autopropulsada, os lanzafoguetes, os canóns de asalto e, especialmente, o mísil representaron importantes avances. A innovación máis transcendental experimentada pola artillería de campaña foi o proxectil de carga nuclear. Tamén se desenvolveron os proxectís de precisión guiados por láser, que son capaces de modificar a súa traxectoria balística para facer branco nun obxectivo móbil, ou os proxectís que espallan polo aire decenas de pequenas cargas (submunicións) autodirixidas contra os tanques. Paralelamente á evolución da artillería terrestre desenvolveuse a artillería naval a partir do s XV. Os primeiros canóns navais foron as bombardas; despois adaptáronse os canóns, pero a arma máis importante seguía sendo o esporón do barco. Na Batalla de Lepanto (1571) a artillería xogou, por primeira vez, un papel importante dentro da táctica naval. Os galeóns, a diferenza das galeras, levaban os canóns aliñados nas bandas, e esta estrutura, no transcurso do s XVII, deu lugar, polo aumento progresivo da artillería e do número de cubertas para instalala, a un novo tipo de barco: o navío. No ano 1774 foi construída en Escocia a carronada, un canón de tiro máis preciso. Ata finais do s XVIII os proxectís foron macizos e esféricos e en xeral predominaban as balas destinadas a desarborar os barcos, pero coa aparición, no mesmo século, da granada, dirixiuse o fogo contra o buque. A finais do s XIX impúxose a artillería de carga posterior. A montaxe das pezas cambiou totalmente ao inventarse a torre, montada por primeira vez no acoirazado norteamericano Monitor. Nos buques de guerra modernos cada torre dispón dunha montaxe de pezas dobre, tripla ou cuádrupla e unha dirección de tiro, que constitúe un conxunto cerrado con protección propia. A partir da Segunda Guerra Mundial o foguete e o mísil reveláronse como armas importantes, e fixeron entrar a artillería naval nunha nova fase.

Artillería encargada de abater os avións inimigos e de obstaculizar as súas incursións. Soe estar composta de armas lixeiras, de tiro moi rápido e capaces de apuntar automaticamente por radar. Polo xeral utiliza proxectís de explosión por proximidade. Actualmente, e para alturas superiores aos 2.000 m, utilízanse só mísiles terra-aire.

Artillería encargada de cubrir e dar apoio ás tropas en campaña.

Artillería dotada de armas de gran calibre (máis de 100 mm).