canónica

Comunidade de clérigos que se rexen por unha regra ou canon, chamados cóengos ou clérigos regulares. A evolución das canónicas divídese en catro períodos separados polas reformas carolinxia (ss VII-IX), gregoriana e agostiña (s XI) e a secularización de 1592. A partir do s IV, continuando o antigo presbiterio, pódese falar de comunidades presididas polo bispo. Desde a época carolinxia, a canonica institutio, que recollía e ampliaba a Regula vitae communis (751-755), serviu de norma para todas as canónicas do Imperio, norma que o Concilio de Aquisgrán (816) fixo obrigatoria, de aí o nome de canónicas aquisgranesas. Segundo este acordo estáballes permitido aos cóengos a posesión de bens privados. A reforma gregoriana, consecuencia da reforma eclesiástica xeral (1060-1090), débelle o seu pulo a Hildebrand, futuro Gregorio VII (1073-1086), e culmina no pontificado de Urbano II (1088-1099). No 1166 introduciuse o ordo novus canonical de Norberto de Prémontré, tamén chamado premonstrates. Durante os ss XV e XVI produciuse a regresión do movemento canonical, xa que Clemente VIII, a instancias de Filipe de Castela, secularizou todas as canónicas regulares agostiñas (1592). O concordato de 1851 entre a Santa Sé e España precisou o número de cóengos e beneficiados en cada catedral, e tamén aboliu a maioría das colexiatas.