"Aragón" (Contén)

PERSOEIRO

Nobre galega, da familia dos condes de Deza, sobriña de santa Ilduara e tía de san Rosendo. Sendo nova casou con Ordoño II, Rei de Galicia entre os anos 910-914 e logo de León, quen non tardaría en repudiala. Daquela, Aragonta retirouse ao mosteiro de Salceda de Caselas, onde levou unha vida relixiosa e edificante, baixo a dirección espiritual do seu parente, santo Hermenexildo. Antes de morrer envioulle un recado ao seu sobriño san Rosendo coa fin de que acudise ao mosterio para axudala a pasar o tránsito da morte pero, segundo a lenda, xa non tivo tempo a chegar: cando estaba preto da Franqueira escoitou unhas voces celestiais que cantaban o Gloria; con este aviso divino san Rosendo decatouse de que a súa tía acababa de morrer. O culto de santa Aragonta, centrado na zona do Baixo Miño, foi especialmente mantido pola orde bieita, non obstante non figura no santoral.

PERSOEIRO

Raíña de Hungría, filla de Fernando I de Nápoles e de Isabel de Chiaromonte. Casada no 1475 con Matías I de Hungría foi acusada da súa morte e desterrada, volveu a Nápoles.

PERSOEIRO

Filla de Xaime II e Branca de Anjou. En 1316 tomou o hábito dos hospitaleiros na catedral de Tarragona. Foi educada no mosteiro de Sixena onde foi priora en 1321. Renunciou ao priorado e pasou os seus últimos anos en Barcelona xunto á súa irmá María.

MUNICIPIOS

Municipio da provincia de Zaragoza, Aragón (2.019 h [1996]). Situado entre os ríos Jalón e o seu afluente, o Aranda, na conca do Ebro; a súa economía baséase na agricultura (destacando os cultivos de cereais, produtos hortícolas e árbores froiteiras) e na industria do calzado.

PERSOEIRO

Escritor. Exiliouse a México onde realizou a súa obra. Publicou os libros de poemas Luna Park (1924) e El hombre y la encrucijada (1950), e diversas obras de ensaio como Guatemala, las líneas de su mano (1955) e Guatemala con una piedra adentro (1983), nas que expresaba a nostalxia do seu país. Recolleu as súas ideas estético-literarias en Perfiles (1964) e Dibujos de ciego (1969).

PERSOEIRO

Raíña de Inglaterra (1509-1536), filla dos reis Católicos e nai de María Tudor. En 1502 casou con Arturo, príncipe de Gales, e, trala morte deste, co seu irmán, Enrique VIII de Inglaterra. Rodeouse de serventes casteláns e foi protectora dos humanistas. A falta de sucesión masculina e a paixón do rei por Ana Bolena conducírono a anular o primeiro matrimonio (1531) sen esperar pola decisión papal (1533), o que provocou a ruptura con Roma e o inicio do cisma anglicano. Estivo recluída nos castelos de Hampthill (1531), Bucken (1533) e Kimbolton (1535), pero nunca renunciou ao título de raíña.

PERSOEIRO

Vicerrei de Nueva España (1680-1686) e conde de Paredes. Durante a súa administración colonial favoreceu a instalación de novos poboadores na vila de Santa Fe de Nuevo México, coa concesión do título de cidade e co patrocinio da expedición a California de Isidro de Atondo. Cando volveu á Península incorporouse ao Consello de Indias e foi mordomo da raíña.

MUNICIPIOS

Municipio da provincia de Albacete, Castela-A-Mancha, situado ao SL da cidade de Albacete (3.153 h[1996]). A economía baséase na agricultura de secaño (cereais e vides) e na gandería. A vila de Chinchilla, que foi cabeza de marquesado de Villena, conserva edificios góticos e renacentistas.

PERSOEIRO

Raíña de Hungría e emperatriz do Sacro Imperio, filla de Afonso I de Aragón e de Sancha de Castela. Casou con Eimerico I de Hungría, quedou viúva en 1204 e catro anos despois casou co rei de Sicilia Federico II, quen posteriormente sería emperador do Sacro Imperio (1220).

PERSOEIRO

Raíña de Mallorca, filla de Xaime I o Conquistador e Violante de Hungría. Casou co infante Manuel, fillo de Fernando III o Santo.

PERSOEIRO

Raíña de Mallorca (1325-1344), filla de Afonso IV o Benigno de Aragón e Tareixa de Entenza. Casou en 1335 co seu curmán Xaime III de Mallorca e tivo dous fillos, Xaime IV e Isabel. En 1343 o seu irmán, Pedro IV o Cerimonioso, despoxou os seus fillos do reino e tiveron que fuxir a Francia no 1346.

PERSOEIRO

Autor teatral. Foi gobernador do cárcere de Calatrava, escribán en Granada e na corte. Publicou unha colección de poemas e doce pezas teatrais co título El enano de las Musas (1654). Das súas obras destacan, entre outras, Las muñecas de Marcela, Los triunfos de San Miguel e El rayo de Andalucía.

PERSOEIRO

Infante de Aragón, conde de Alburquerque, fillo de Fernando I de Aragón e de Leonor de Castela. Dirixiu o grupo aragonés no Reino de Castela e fíxose co goberno do reino despois de capturar o Rei Xoán II en Tordesillas (1420). Nese ano casou coa irmá do rei, Catarina de Castela, pero en decembro perdeu o poder e permaneceu en prisión entre 1422 e 1425. En alianza co seu irmán Xoán (futuro Xoán II de Aragón), derrotou o privado Álvaro de Luna (1426). Perdeu as súas propiedades pola súa participación na guerra entre Castela e a Coroa de Aragón e marchou a Italia, onde combateu xunto a Afonso V de Aragón (1435). Á súa volta a Castela asinou, xunto cos seus irmáns, o Acordo de Castronuño (1439), sen embargo, o enfrontamento continuou: derrotaron a Álvaro de Luna (1441) e capturaron o rei. Casou en segundas nupcias con Beatriz Pimentel (1444) e morreu, trala Batalla de Olmedo, na loita contra a coalición do monarca e Álvaro de Luna. Jorge Manrique inmortalizouno nas súas Coplas a la muerte...