"AND" (Contén)

1. Relativo ou pertencente ás Guerras Irmandiñas.

2. Cada un dos membros das diversas irmandades creadas en Galicia ao longo da Idade Media.

PERSOEIRO

Pintor flamengo. Discípulo de Gérard David, foi autor do Díptico da Virxe das Dores, A misa de san Gregorio e o Tríptico do Nadal.

1. Relativo ou pertencente a Islandia.

2. Natural ou habitante de Islandia.

3. Lingua xermánica do subgrupo setentrional do phylum indoeuropeo que se fala en Islandia. As diferencias dialectais son escasas, principalmente de índole fonética, entre os falantes do sur e do norte. Lexicamente a lingua é moi pura, debido á reacción iniciada ao comezo do s XIX para eliminar os numerosos barbarismos que tiña. Desde o s XII emprégase o alfabeto latino, con adicción de dous signos (ð, ).

4. Arte desenvolvida en Islandia. Consérvanse poucos vestixios medievais e, con posterioridade á Reforma, só ilustracións de libros. No s XIX desenvolveuse a pintura de paisaxe, xénero influenciado polo impresionismo e no que destacaron Asgrímur Jónsson (1876-1958) e Johannes Krjaval (1885-1972). Na escultura destacou Asmudur Sveinsson (1893-1982) que creou unha escultura moderna oposta ao clasicismo de Sigoroûr Sigoroûr (1916). No s XX destacaron Hörôur Agustsson (1922), Karl Kvaran (1924) e Erró (1932), representantes da arte abstracta, do xeometrismo e do surrealismo, respectivamente. No eido da arquitectura cómpre destacar a G. Samúelsson, autor da Universidade de Islandia, do Teatro Nacional e da Hallgrimkirkja de Reykjavik.

5. Literatura escrita en islandés. Nos ss X e XI destacou unha poesía de argumento heroico inspirada na mitoloxía nórdica (cantos de Edda), as poesías dos escaldes (poetas cortesáns, dos que E. Skalagrimsson foi un dos máis coñecidos), e as sagas, narracións en prosa dos relatos tradicionais conservados oralmente, aos que se volverá durante o romanticismo (Thorarensen, Hallgrimsson e G. Thomsen). A Biblia traduciuna G. Thórláksson en 1584. No s XX, cómpre salientar a H. Kiljan Laxness, quen foi galardoado co Premio Nobel de Literatura (1955). A finais do s XX destacou Gudbergur Bergsson, autor da novela Tómas Jónsson, cualificada como a primeira obra realmente contemporánea da literatura islandesa. A partir de 2001 tivo unha gran transcendencia a obra de autores como Einar Már Gudmundsson, Hálgrium Helgason, Anna G. Jónasdóttir, Halldór Laxness, Olafur Olafsson, Snorri Sturlusson e Thorvaldur Thorsteinsson.

6. Arte musical cultivada en Islandia. O folclore islandés conserva sinais da colonización viquinga. Existe unha forma de canto épico popular, o tvisöngur; no           s XVI difundiuse a danza nacional, vikivaki, e a música coral protestante. No s XIX destacaron compositores como S. Sveinbjörnsson (1847-1927) e Sigfús Einarsson (1877-1939). A vida musical céntrase en Reykjavik, onde está a Orquestra Sinfónica da cidade e o Teatro Nacional Islandés.

ENTRADA LARGA

Estado insular de Europa, situado ao S do Círculo Polar Ártico, entre o Océano Atlántico, ao S, o Océano Ártico, ao N, e o mar de Noruega, ao L (102.819 km2; 282.000 h [2001]). A súa capital é Reykjavik.
Xeografía física
Islandia caracterízase polo vulcanismo e o glaciarismo. Ten numerosos cráteres volcánicos, como o Hekla e o Laki. As coadas de lava bloquearon moitos vales e orixinaron lagos, como o de Thingvellir. Tamén abundan as surxencias de augas termais, algúns auténticos chafarices como o de Geysir, ao S da illa, que deu nome a este tipo de fenómeno (geyser). Entre os glaciares, que ocupan a oitava parte do territorio, destaca o de Vatnajökull, ao SL. As erupcións producidas sobre un glaciar provocan violentos desxeos e as correntes de auga estenden ao pé dos glaciares potentes capas de aluvións. O clima é de tipo oceánico subártico, húmido. A flora é de carácter boreoalpino europeo. Un piso inferior, subártico,...

PERSOEIRO

Gran príncipe de Moscova (1462-1505), fillo e sucesor de Basilio II. Unificou unha gran parte de Rusia (centralización do poder e unificación do sistema xudicial, entre outras medidas) e loitou contra Suecia, os grandes príncipes lituanos e os livonianos. Estableceu relacións diplomáticas con diversas nacións europeas e abriu o país á influencia da cultura occidental. Chamou ao arquitecto italiano Aristotile Fieravanti para refacer e embelecer o Kremlin, onde construíu a catedral da Asunción(1476-1479).

PERSOEIRO

Escritor romanés. Da súa produción destacan as novelas Vestibulul (Vestíbulo, 1966), P ǎ s ǎ rile (Os paxaros, 1970) e Racul (O cancro, 1976); e os ensaios Corn de Vin ǎ toare (Corno de caza, 1972) e Pro-domo (1974).

PERSOEIRO

Avogado e político estadounidense. Sétimo presidente de EE UU (1829-1837), defendeu a autoridade federal fronte á ameaza de secesión de Carolina do Sur, e opúxose á renovación do privilexio da banca nacional e ao conxunto das medidas económicas que pretendían situar a EE UU na vía dun capitalismo liberal.

PERSOEIRO

Escritor. Experimentou coa linguaxe como fenómeno acústico e adoptou teoremas do dadaísmo e do círculo de Viena. A súa poesía concreta, reflectida en Laut et Luise (1966), Sprechbalsen (Globos de viñeta, 1968), Der gelbe Hund (O can amarelo, 1980), estendeuse ás súas obras radiofónicas Fünf Mann Menschen (Cinco homes, 1970), Das Röcheln der Mona Lisa (O estertor da Mona Lisa, 1970), e á ópera falada, como en Aus der Fremde (Desde terra estraña, 1979).

PERSOEIRO

Poeta ruso. Fillo de campesiños, en Petrogrado (1915) tivo contacto cos membros do movemento simbolista e co poeta A. A. Blok. En 1918 integrouse no movemento imaxinista. A súa poesía ofrece unha visión mística da sociedade, que se converte en pesimista e satírica. Escribiu Radunica (1915), Inonija (1918), Moskva Kabackaja (Moscova das tabernas, 1924) e Kapitan Zemli (O capitán da terra, 1925).

PERSOEIRO

Poeta ruso. Comezou a publicar en 1949, influído por Majakovskij. Destacan as súas escolmas poéticas Tretij sneg (A terceira nevada, 1955), Obeščanije (A promesa, 1957), I drugic (Tamén os outros, 1962); o seu libro Autobiografía (1963); e das súas viaxes polo estranxeiro, o ciclo cubano, do que destacan os títulos Internacional e Tri minuty pravdy (Tres minutos de verdade). Foi un dos representantes da poesía soviética da época da desestalinización, na que destaca Nasledniki Stalina (Os herdeiros de Stalin, 1962).