"Ya" (Contén)

PERSOEIRO

Ciclista. Debutou como ciclista profesional en 1984, despois de proclamarse campión de España amateur o ano anterior. Foi o primeiro ciclista en gañar o Tour de France en cinco edicións consecutivas (1991, 1992, 1993, 1994 e 1995). En 1992 e 1993 venceu tamén na clasificación xeral do Giro de Italia. Nos campionatos mundiais de fondo en estrada conseguiu dúas medallas de prata (1993 e 1995) e unha de bronce (1991). Ademais, na especialidade de carreira contrarreloxo, proclamouse campión mundial en 1995 e olímpico en Atlanta 1996. Tamén gañou o Criterium Internacional (1989), a Dauphiné-Liberè (1995 e 1996), a Clásica de San Sebastián (1990), a Volta a Catalunya (1988, 1991 e 1992) e a París-Nice (1989 e 1990), entre outras. En 1994 conseguiu establecer a plusmarca mundial da hora ao percorrer nese tempo 53,04 km. En 1995 proclamouse campión da Volta á Comunidade Galega. Retirouse da competición en 1996. Das condecoracións e galardóns que recibiu destacan o Premio Príncipe de Asturias...

PERSOEIRO

Escritor xaponés. Foi autor de Miji no tsuki (A lúa de Meiji, 1935), Ruten (Metempsicose, 1936), Togyu (Corrida de touros, 1949), Ryoju (A cacería, 1949), Kuroi schio (Marea negra, 1950), Kuroi cho (A bolboreta negra, 1955) e Hyoheki (A muralla de xeo, 1956-1957). Posteriormente cultivou a novela histórica, en Furinkazan (Vento e bosque, lume e montaña, 1953-1954).

PERSOEIRO

Político srilankés. Membro do Partido Nacional Unificado, foi primeiro ministro (1977), instaurou un réxime presidencialista e ocupou a presidencia da República (1978-1988).

CIDADES

Cidade do estado de Mahārāstra, India, ao O de Bombai, formando parte da aglomeración urbana de Ulhāsnagar (1.014.557 h [1991]).

PERSOEIRO

Poeta romanés. Participou en Cluj nunha revista para nenos. Na súa obra enlaza formas tradicionais con elementos modernos, como en Harmat a csillagon (Rosada sobre a estrela, 1964), Kikapcsolódás (Relaxación, 1966), Függöleges lovak (Cabalos verticais, 1968) e Szürkület (Crepúsculo, 1978).

CIDADES

Cidade do ken de Aichi, na illa de Honshū, Xapón, situada ao SL de Nagoya (122.203 h [1991]).

PERSOEIRO

Novelista xaponés. Adquiriu notoriedade coa narración Izu no odoriko (O bailarín de Izu, 1925). Posteriormente, destacaron Yugikuni (País de neve, 1937) e Sembarazu (Mil cigoñas, 1949). Nas obras posteriores a 1945 xa non hai pegadas da súa inclinación inicial cara ao neoimpresionismo. Recibiu o Premio Nobel de Literatura en 1968.

1. Embarcación de pesca, semellante a unha canoa, empregada polos esquimós. O seu casco está formado por unha lixeira armazón de madeira, forrada con pel de foca, que deixa unha abertura circular na cuberta. Esta abertura axústase ao tronco do tripulante e permítelle sentar sobre o plan e desprazarse por medio dun canal dunha soa pa.

2. 1. Embarcación inspirada na anterior na que un, dous ou catro tripulantes sentados usan remos de dúas pas. Emprégase en competicións deportivas.

   2. Proba deportiva de velocidade con esta embarcación.

ENTRADA LARGA

Estado de África oriental situado ao NL dos Grandes Lagos Africanos, entre Etiopia e Sudán ao N, Somalia ao NL, o Océano Índico ao SL, Tanzania ao S e Uganda ao O (582.646 km2; 29.904.000 h [estim 2001]). A súa capital é Nairobi.
Xeografía física
O país está dividido en varias rexións: a primeira correspóndese coa chaira costeira, de pouca altitude; a rexión depresionaria do Rift Valley; unha meseta no centro-   -norte, onde está o deserto de Chalbi, e outra meseta ao O. A ambos os dous lados da fosa tectónica álzanse os cumios volcánicos dos montes de Kenya (5.199 m altitude) e os de Elgon (4.321 m altitude). As diferencias climáticas son considerables debido ás diferencias do relevo. A maior parte das rexións situadas ao N do Ecuador teñen un clima cálido e seco, mentres que na metade S diferéncianse tres zonas: a costeira, cálida e húmida, a das terras altas, con clima temperado, e a rexión do lago Victoria, con clima tropical. O río de...

CORDILLEIRAS

Cordilleira volcánica de Kenya, ao L do lago Victoria. Ten dous cumios; o Batian (5.199 m alt) e o Nelion (5.188 m alt).

1. Relativo ou pertencente a Kenya ou aos seus habitantes.

2. Natural ou habitante de Kenya.

PERSOEIRO

Político kenyano. Estudiou en Londres (1931-1946) e en Escocia adoptou o nome de Johnstone Kamau Ngengi. Foi dirixente dos kikuius e ao regresar ao seu país, fundou a Kenya African National Union (1946). Acusado de dirixir a insurrección do movemento independentista Mau-Mau, foi encarcerado polas autoridades británicas (1953-1961). Trala independencia de Kenya foi elixido primeiro ministro (1963) e presidente da República (1964-1978). Escribiu Facing Mount Kenya (1938) e Suffering without Bitterness (1968).

PERSOEIRO

Poeta, filósofo e matemático. Estudiou astronomía, reformou o calendario musulmán e cultivou o dereito e as ciencias naturais. A súa obra poética máis coñecida é Rubaiyyat, que constitúe unha loanza ao brinde en forma de pregaria, con referencias á celebración do viño e ao goce do instante fronte á brevidade da vida (carpe diem).

FILOSOFOS

Filósofo árabe. Foi un dos primeiros comentaristas de Aristóteles. Coñeceu a ciencia grega, persa e india, e esforzouse ao longo da súa obra por lle dar unha estrutura filosófica ao Islam tradicional. Recibiu a influencia do neoplatonismo, do neopitagorismo e de Xoán Filipón.