"AP" (Contén)

PARROQUIA

Parroquia do concello de Vilalba baixo a advocación de san Mamede.

PARROQUIA

Parroquia do concello de Trabada baixo a advocación de Santiago.

PARROQUIA

Parroquia do concello de Cospeito baixo a advocación de santa María.

PARROQUIA

Parroquia do concello de Antas de Ulla baixo a advocación de san Martiño.

PARROQUIA

Parroquia do concello de Cervantes baixo a advocación de santa Comba.

MUNICIPIOS

Municipio da provincia de Málaga, Andalucía, situado na serra de Pedroso (1.649 h [2001]).

PERSOEIRO

Escultor. Instalado en Bretoña (A Pastoriza), creou o Museo Pedagóxico-Etnográfico Villapol. Das súas obras destacan a Homenaxe a un bretón desaparecido (Bretoña) e Contemplade (A Fonsagrada).

PERSOEIRO

Político francés, conde de Villèle. Membro da sociedade secreta dos Cabaleiros da Fe (1813), foi ministro sen carteira (1820-1821) e de Facenda (1821) do goberno de Richelieu. Presidente do Consello de Ministros (1822), realizou unha política conservadora.

CIDADES

Cidade do estado de Andhra Pradesh, India (752.037 h [1991]). Situada na costa de Cholamandala, no golfo de Bengala, é un centro portuario e industrial con refinarías de petróleo e estaleiros. Ata 1949 foi coñecida como Vizagapatam.

PERSOEIRO

Militar e político. Militante do Partido Comunista, ingresou no Viet-minh e organizou os primeiros grupos de guerrilleiros e en 1946 tomou a dirección das forzas nacionalistas contra os franceses. Vencedor en Diên Biên Phu (1954), foi ministro de Defensa da República Democrática de Vietnam ata 1980 e dirixiu a loita contra as forzas survietnamitas e estadounidenses ata a vitoria de 1975. Foi viceprimeiro ministro do Vietnam reunificado (1976-1982).

PERSOEIRO

Gravador, comerciante e editor. Coñecido como Vrints, Vrintius e Vrientius, estableceuse en Anveres, onde adquiriu (1601) os materiais e os dereitos de publicación de Theatrum Orbis Terrarum.

1. Raíz tuberosa da liana tropical Exogonium purga, da familia das convolvuláceas.

2. Droga de efectos purgantes que se extrae da xalapa.

ENTRADA LARGA

Estado insular de Asia Oriental, situado ao N do Océano Pacífico, que se estende en dirección NL-SO e comprende 3.400 illas, as máis importantes (Hokkaidō, Honshū, Shikoku e Kyūshū) ocupan o 97% do territorio (377.824 km2; 127.435.000 (estim 2002). A capital é Toquio.

Xeografía física

A morfoloxía das illas é complexa a causa dos sucesivos dobramentos e dislocacións e da intensa actividade volcánica. Están flanqueadas por profundas fosas mariñas (Tuscarora, 10.374 m). As montañas ocupan 3/4 partes do territorio. Unha serra atravesa as illas en sentido lonxitudinal e outra esténdese en dirección NL-SO por Honshū central, ambas as dúas están afectadas perpendicularmente pola Gran Fosa. Os movementos sísmicos e as erupcións son intensas. As chairas, pouco extensas, son litorais e están formadas pola regresión do mar e a sedimentación aluvial. Os factores que inflúen sobre o clima son os monzóns e as correntes...

1. Relativo ou pertencente a Xapón, aos seus habitantes ou á súa lingua.

2. Natural ou habitante de Xapón.

3. Lingua aglutinante illada de orixe descoñecida que algúns autores inclúen dentro das linguas altaicas e outros supoñen que provén dun antepasado común das linguas altaicas e das austronesias. Fálase en Xapón e en sectores das illas Hawaii, de California e de Brasil. Ten unha gran variedade dialectal e o dialecto de Toquio é o que se considera idioma oficial. O xaponés moderno é o resultado dun compromiso entre a lingua escrita antiga e a lingua falada moderna. Escríbese en columnas verticais de dereita a esquerda e é o tránsito dunha mestura de caracteres chinos e kana (signo silábico da escritura xaponesa). É unha lingua rica en vogais onde as palabras indíxenas rematan sempre en sílaba aberta e incluso os préstamos estranxeiros se presentan baixo esta forma, a non ser que teñan un n final, que é posible conservar en xaponés. Morfoloxicamente pódense distinguir dúas grandes categorías de palabras, variables e invariables, entre as que figuran os nomes. A sintaxe ofrece...

4. Arte desenvolvida en Xapón. Ten carácter relixioso e civil e concede moita importancia ao baleiro. A arquitectura, arquitrabada, empregou a madeira, ao igual que a escultura, de ornamentación contida, que tamén usou metais, marfil e laca. Foi común o emprego da acuarela e a augada sobre papel ou seda en forma de rolos despregables. Un primeiro período, o Iomon (s VI a C-600 d C), caracterizouse por pequenas figuras esquemáticas de terracota e o metal introduciuse no momento da cerámica Yayoi (s III? a C). O período Nara (600-794) tivo influencias da arte chinesa da dinastía T’ang (pagode de Yakushiji e mosteiro de Hōryūji) e o Heian (794-1184) representou a asimilación das influencias budistas chinesas (mosteiro de Kasuga, en Nara). En pintura apareceu a escola yamato-e e na escultura o yosegui, ou técnica do encadeado de diversas pezas de madeira. Do período Kamakura (1184-1392) son o mosteiro de Shariden, en Kamakura, as pinturas de Enichi-bo e a escultura...

5. Produción cinematográfica realizada en Xapón. O éxito máis destacado do cine mudo xaponés foi Nani ga kanojo o so Saseta (1930), de Shigeyoshi. A época florecente iniciouse co éxito, en Venecia, de Rasho-mon (1950), de Akira Kurosawa, que continuou en 1951 con Saikaku ichidai Onna, de Kenji Mizoguchi, e en 1953 con Ugetsu Monogatari, do propio Mizoguchi. Tamén destacaron K. Ichikawa, M. Kobayashi, T. Imai, Y. Ozu, S. Hisamatsu e S. Yamamoto. A crise industrial orixinada pola televisión provocou que os grandes produtores abrisen os seus mercados aos temas da xuventude, dirixidos por novos cineastas. Nese momento naceu o novo cine xaponés, controlado política e economicamente, que chegou ao seu punto álxido coas creacións dalgúns dos seus mellores realizadores, como S. Imamura, Y. Masumura, N. Oshima, H. Teshigahara e Y. Yoshida. No terreo creativo, o gran cineasta de todos os tempos foi Kurosawa, quen dirixiu Ran (1986) e foi premiado cun Oscar honorífico en 1990. Outros que consolidaron...

6. Literatura desenvolvida en Xapón. Despois das cancións e dos poemas da primeira época arcaica de Yamoto (400-710), comezou un período de crecemento da literatura en Xapón, moi influenciada pola chinesa (período Nara, 710-794). As dúas primeiras obras escritas foron as crónicas históricas Kojiki (Memorias dos acontementos da humanidade, 712) e Nigonhi (Anais do Xapón, 720), ademais de poesías dunha gran perfección, das que 4.500 están recollidas na Manyōshū (Colección das mil follas, 760), a maior antoloxía xaponesa. O período de Heian (794-1185) é a época clásica xaponesa, e a antoloxía máis coñecida é Kokinshū (Colección de poesías antigas e modernas, 905). Nesta época escribíronse por vez primeira textos en prosa en lingua xaponesa (ata ese momento facíase en chinés), como Taketori Monogatari (Historia dun leñador), e cara ao ano 1000 a prosa xaponesa xa conseguira unha calidade apreciable, como Ise Monogatari, Tosa...

7. Arte musical cultivada en Xapón. A teoría musical xaponesa e moitos dos seus instrumentos proceden da música chinesa. Os instrumentos principais son o biwa, de catro cordas, o shamisen, semellante á guitarra, o koto, cítara de trece cordas, e o shakuhachi, frauta do s XIV. A maioría dos xéneros antigos aínda sobreviven: as danzas bugaku, o drama musical No (s XIV), os kouta, poemas cantados do s XVI, e os naga-uta (s XVII). Da escola moderna xaponesa destacan Yoritsune Matsudaira (1907), Toshiro Mayuzumi (1929), Kazuo Fukushima (1930) e Toru Takemitsu (1930).

PERSOEIRO

Bispo e mártir. Dirixiu a educación de Emerico, fillo de santo Estevo I de Hungría. Foi bispo de Csanad (1036). Morreu lapidado, lanceado, encerrado nun barril cheo de cravos e precipitado desde un outeiro ata o Danubio. Represéntase como un bispo cunha lanza que lle atravesa o corazón. A súa festividade celébrase o 24 de setembro.

PERSOEIRO

Franciscano e inquisidor. Reprimiu a herexía husita en Alemaña, Bohemia e Hungría, e perseguiu duramente os xudeus de Europa Central. Predicou a cruzada contra os turcos e conseguiu a liberación de Belgrado (1456). A súa festividade celébrase o 25 de outubro.