"Bor" (Contén)

1. Relativo ou pertencente ao boro.

2. Que contén boro.

3. Ácido ortobórico. É empregado na fabricación de vidros resistentes á calor, esmaltes, en pinturas, como endurecedor do aceiro e na industria dos cosméticos; tamén como antiséptico suave e astrinxente. Forma parte de baños fotográficos. Foi empregado como produto fitosanitario.

4. Antiga designación do óxido de boro.

1. Mamífero fósil da familia dos boriénidos.

2. Familia de mamíferos marsupiais fósiles, carnívoros e propios de America do Sur, que inclúe os xéneros Borhyaena e Cladositis.

PERSOEIRO

Actor teatral, licenciado en Filoloxía pola Universidade de Santiago de Compostela, incorporouse en 1982 ao grupo de marionetas Tanxarina onde traballou como manipulador de bonecos, actor, coautor de textos, deseñador de espacios e vestiario ou director de escena, amais de participar como docente en diversos cursos de construción e manipulación de marionetas. Entre os espectáculos nos que participou cómpre subliñar Migallas e cirigaitas (1983), Rosalín no país do Sol (1984), Un, dous, catro..., 24. Mariquiña ten un gato (1985), Titiricircus (1988), Coca, a volta da besta (1989), O bebé (1991), Santiago, Santiago (1993), Ah, ah, ah, estamos monstros de risa (1995) ou Contaloucos (1998). En 1994 participou como actor no primeiro espectáculo de Producións Teatrais do Sur, Macbett. Colabora habitualmente na organización dos Encontros dos Titiriteiros Galegos e noutras actividades de promoción do teatro...

PERSOEIRO

Príncipe e Tsar de Rusia (1598-1605). Descendente de nobres tártaros ao servizo dos príncipes de Moscova. Favorito de Iván IV o Terrible, apartou os boiardos do poder e asumiu a rexencia do Tsar Teodor, durante a que formalizou unha tregua con Polonia e Suecia logo de anexionar as costas do golfo de Finlandia e Carelia. Ao morrer Teodor fíxose elixir Tsar. Liberou a Igrexa Ortodoxa rusa da submisión a Constantinopla e instituíu a servidume da gleba (1597). O seu fillo Teodoro II foi asasinado por Dimitri, quen ocupou o trono. A súa figura constitúe o personaxe central da obra homónima de Puskin: Borís Godunov (1826). Sobre este texto, Musorgski compuxo dúas versións da ópera homónima, revisada por Rimski-Korsakov.

PERSOEIRO

Khan, despois príncipe dos búlgaros (852 - 889). Ao se converter ao Cristianismo, co nome de Miguel (864), o Emperador bizantino Miguel III recoñeceulle as conquistas do S de Albania. En sucesivas ocasións tentou abandonar a tutela bizantina, pretendendo que a Igrexa búlgara fose unha Igrexa nacional, cunha dependencia nominal de Bizancio, e na que a lingua eslava fose adoptada na igrexa e no estado. No 889 retirouse a un mosteiro, do que tivo que saír no 893 para substituír o fillo primoxénito Vladimiro, inclinado ao Paganismo polo segundo fillo, Simeón.

PERSOEIRO

Tsar de Bulgaria (969-972). Ante a invasión de Bulgaria polo príncipe de Kiev, Sviatoslav, a súa falla de autoridade impediulle opoñer resistencia. O Emperador bizantino Xoán I Tsimiscés decidiu intervir e, logo da derrota dos rusos, forzouno a abdicar e anexionou a Bulgaria occidental (972).

PERSOEIRO

Rei dos búlgaros. Sucedeu a seu pai Fernando I, despois da súa abdicación, no 1918. Nos principios do seu reinado tivo escaso protagonismo, pero despois da ditadura de Stambolijsky suspendeu a Constitución e impuxo un réxime autoritario. En maio de 1934 aceptou o establecemento dun goberno ditatorial. Recuperou a Dobrudja meridional de Romanía. En 1941 adheriuse ao pacto tripartito e permitiu a entrada dos alemáns no seu país, pero non declarou a guerra á URSS. Salvou a maior parte dos xudeus de Bulgaria do xenocidio. Crese que foi asasinado polos ocupantes.

CIDADES

Cidade da oblast’ de Minsk, Bielorrusia (150.200 h [1991]). Porto fluvial no río Berezina, ten industrias de construcións mecánicas, metalúrxicas, madeireiras e de instrumentos musicais (pianos).

PERSOEIRO

Político. Licenciado en Dereito pola Universidade Central de Ecuador. Líder de Esquerda Democrática, partido de tendencia socialdemócrata que fundou en 1977, foi Presidente da República entre 1988 e 1992. En 1997 publicou Enciclopedia de la política.

PERSOEIRO

Soprano, coñecida como Lucrecia Bori. Formouse en València e Roma. Debutou,   tamén en Roma, en 1908 coa ópera Carmen, e catro anos máis tarde no Metropolitan Opera House de Nova York con Manon Lescaut. Co tempo converteuse en primeira figura desta institución americana e dende 1936 pertenceu ao seu consello directivo. Tamén interpretou Der Rosenkavalier, co mesmo R. Strauss, en Milán.

PERSOEIRO

Cardeal, duque de Valentinois. Fillo do cardeal Rodrigo de Borja, despois Papa Alexandre VI, e de dona Vannozza Catanei. Inicialmente destinado á carreira eclesiástica, por mor das influencias do seu pai obtivo diversas prebendas importantes. En 1492 Alexandre VI nomeouno arcebispo de València e, ao ano seguinte, cardeal. Á morte do seu irmán Xoán, segundo duque de Gandía, renunciou ás dignidades clericais e reintegrouse no estado secular. Xestionou a alianza de Alexandre VI con Luís XII de Francia, e recibiu deste Rei o título de duque de Valentinois e o casamento con Carlota d’Albret, irmá do Rei consorte de Navarra. Conquistou a Romaña, territorio pontificio que estaba en mans dos grandes señores. Morreu nun incidente no asedio de Viana (Navarra).