"Jos" (Contén)

PERSOEIRO

Pedagogo e editor. Publicou numerosas obras didácticas escolares que tiveron gran difusión (especialmente un método de lectura e outro de aritmética, ademais dunha Enciclopedia cíclico-pedagógica). Foi o promotor da editorial Dalmau Carles Pla SA que, en 1931, publicou a Biblioteca Pedagògica Catalana para o ensino do catalán.

PERSOEIRO

Marchante, pintor e restaurador. Instalado en Barcelona (1884), foi discípulo de Joan Brull (1896) e frecuentou Els Quatre Gats, onde realizou unha exposición individual. Fundou unha galería de arte en 1906 e foi director artístico da sala de arte da Llibreria Catalònia (1933-1936). Presentou a aqueles artistas que achegaban unha nova visión da arte e as grandes figuras internacionais. En 1917 publicou a revista 391, voceira do dadaísmo. Entre as mostras que promoveu destacan a Exposición de Arte Abstracto e a Exposición de Arte Moderno Nacional y Extranjero, ambas de 1929. Impulsou a Associació d’Artistes Independents (1936) e redactou o seu manifesto.

GALICIA

Pintor, escultor, ceramista, deseñador gráfico e vidreiro. Coñecido como Chema Dapena, iniciouse na arte da man de Saturno Lois, López Guntín e Esteve Adam. Realizou estudios de pintura, escultura, deseño industrial, cerámica, vidro e microfusión de metais, entre outras, na Escola de Artes e Oficios Ramón Falcón (Lugo) e na Escuela de Bellas Artes de San Fernando (Madrid). Dende 1980 vive en Ourense. No eido do deseño gráfico, foi director artístico e creativo de Porcelanas Galos (1983-1991). Dende entón compaxinou a actividade artística coa docencia. Deu cursos de deseño, vidro e cerámica para a firma Olarte en Montemor O Vello (Coimbra), no Centro de Artesanía e Deseño de Galicia, na Escola de Vidro de Galicia, na Fundación Centro Nacional del Vidrio e na Real Fábrica de Cristales de La Granja. Na súa obra conviven os distintos materiais, como o vidro, a madeira, o chumbo, o ferro e o aceiro, nunha proposta na que a figuración deixou paso a unha abstracción na que propuxo mundos...

PERSOEIRO

Actor dramático. Foi durante moito tempo o auténtico representante da comedia lixeira andaluza. En 1865 pasou a formar parte da compañía do Teatro del Príncipe, na que se revelou como actor tráxico.

PERSOEIRO

Saxofonista e clarinetista de jazz norteamericano. Coñecido como Joe, en 1923 tocou na Martel Family Band e, posteriormente, en St. Louis e nos river-boats con Ch. Creath e mais F. Marable. Nos anos corenta, estableceuse na Costa Oeste e traballou con K. Ory e W. Manone; nos cincuenta traballou con T. Buckner e dirixiu os Dixie Flyers; e na década dos sesenta ingresou nos All Stars de L. Armstrong, logo de traballar nun river-boat teatral en Disneyland. Entre os seus éxitos sobresae Yellow Dog Blues (1958).

PERSOEIRO

Médico francés. En 1850 descubriu a bacteria que causa a enfermidade do carbuncho.

PERSOEIRO

Físico norteamericano. Realizou estudios nas universidades de Chicago e Princeton, onde se doutorou en 1911. Foi profesor de física no Carnegie Institute of Technology (1911-1917) e, posteriormente, traballou no departamento de enxeñería da Western Electric Company e na University of Virginia. Realizou numerosas investigacións no campo da emisión termoiónica dos metais e foi un dos precursores da microscopia electrónica. Investigou, xunto con L. H. Germer, a difracción dos electróns. En 1937 compartiu con sir George Thomson o Premio Nobel de Física polos seus traballos sobre a difracción electrónica.

PERSOEIRO

Físico e químico neerlandés. Realizou os seus estudios na Universität München, onde acadou o grao de doutor en 1908. Foi profesor das universidades de Zúric, Utrecht, Göttingen, Leipzig e Berlín. En 1940 trasladouse aos EE UU, onde deu clases na Cornell University, en Ithaca (Nova York). Obtivo a nacionalidade estadounidense en 1946. Estudiou a teoría da disolución dos sales, os momentos dipolares e a estrutura molecular. Difundiu a idea da ionización dos sales en disolución de Arrhenius en estado sólido cristalino. No ano 1936 concedéuselle o Premio Nobel de Química polos seus traballos sobre a polaridade eléctrica das moléculas.

PERSOEIRO

Arqueólogo francés. Especialista en arqueoloxía gala e romana, escavou o Monte Beauvray. Foi membro da Academia de Inscricións e Belas Artes dende 1911 e conservador do museo de Roanne. Colaborador de numerosas revistas científicas, entre as súas obras destacan Essai sur la chronologie préhistorique de la Peninsule Ibérique (Ensaio sobre a cronoloxía da Península Ibérica, 1909) e Manuel d’archéologie préhistorique celtique et gallo-romaine (Manual de arqueoloxía prehistórica céltica e galorromana, 1908-1913).

PERSOEIRO

Neurólogo. Sucedeu a F. Raymond na cátedra de Neuroloxía que ocupara noutros tempos J. M. Charcot no hospital de La Salpêtrière, en París. Foi un dos membros máis destacados dentro da escola francesa, e contribuíu ao gran desenvolvemento da neuroloxía clínica da segunda metade do s XIX.

PERSOEIRO

Astrónomo francés. Foi secretario vitalicio da sección de matemáticas da Académie des Sciences. No ano 1781 elaborou as primeiras táboas de efemérides do planeta Urano, ás que lles seguiron as do Sol, Saturno, Xúpiter e outros astros. Participou na medición do arco de meridiano comprendido entre Dunkerque e Barcelona.

PERSOEIRO

Político e eclesiástico salvadoreño. Dirixiu a primeira rebelión contra España en 1811 e interveu na proclamación da independencia de América Central en 1821. No ano 1823 presidiu a Asemblea Xeral Constituínte das Provincias Unidas de América Central.

PERSOEIRO

Astrónomo. No ano 1727 trasladouse a Rusia, onde fundou unha escola de astronomía en San Petersburgo. No 1747 regresou a Francia, onde foi profesor de matemáticas do Collège de France e ocupou o cargo de xeógrafo e astrónomo da Mariña francesa. Dedicouse ao estudo da astronomía solar e foi o primeiro en determinar as coordenadas heliocéntricas das manchas solares. Publicou Mémoire pour servir à l’histoire et au progrès de l’astronomie, de la géographie et de la physique (Memoria para servir á historia e ao progreso da astronomía, da xeografía e da física, 1758).

PERSOEIRO

Dominicano e historiador. Estudiou os místicos alemáns, a Igrexa austríaca e a historia das universidades. Entre as súas obras cómpre destacar os seis volumes do Chartularium Universitatis Parisiensis (Cartulario da Universidade de París, 1890-1905), en colaboración con E. Châtelain, e Luther und Luthertum (Lutero e o luteranismo, 1904-1906), sobre a evolución teolóxica de Lutero.

PERSOEIRO

Musicólogo inglés. Foi profesor no King’s College de Cambrigde entre 1926 e 1941. En 1926 creou a Sociedade Internacional de Música Contemporánea. Publicou numerosos ensaios e estudios, entre os que destaca Alessandro Scarlatti (1905).

PERSOEIRO

Eclesiástico e teólogo. Contribuíu ao avance da teoloxía positiva durante o s XIX. Foi profesor en Würzburg desde 1854, ano no que publicou a súa obra fundamental, Enchiridion symbolorum et definitionum, antoloxía de documentos dogmáticos e doutrinais do maxisterio eclesiástico desde os seus primeiros tempos.

PERSOEIRO

Poeta occitano. Fundador do semanario Lo Bouï-Abaisso de Marseille (1841-1842 e 1844-1846), escribiu Lo trovador nacionau o lo chantre tarasconenc (1831).

PERSOEIRO

Compositor francés. Formado baixo a tutela de J. Ockeghem, superou as formas tradicionais e cambiou a relación entre o texto e a música. Foi cantor da catedral de Milán, da capela pontificia en Roma e posteriormente entrou ao servizo da familia Sforza, primeiro co duque Galeazzo Maria e logo co cardeal Ascanio Sforza. En 1499 deixou Roma para entrar ao servizo do duque Hércules I de Ferrara ata 1505 e volveu a Francia en 1509. Incorporou influencias italianas á formación característica da escola flamenga e rompeu coa tradición musical medieval. Mestre da polifonía e mais do contrapunto, as súas composicións caracterízaronse polos grandes cambios polifónicos e pola repetición dun treito musical. Así mesmo, creou un novo tipo de motete que, aínda que baseado nun tema litúrxico ou popular, era unha forma musical moi libre. Prestixioso contrapuntista, logrou estender a súa música rapidamente por Europa. A súa produción comprende misas, motetes, himnos, salmos e cancións profanas.

PERSOEIRO

Naturalista e historiador da arte. Escribiu, entre outras obras, La théorie et la pratique du jardinage (A teoría e a práctica da xardinería, 1709) e Abrégé de la vie des plus fameux peintres (Resumo da vida dos máis famosos pintores, 1745-1752). O seu fillo Antoine-Nicholas Dezallier D’Argenville (?-1796) escribiu, entre outras obras, Voyage pittoresque de Paris (Viaxe pintoresca por París, 1757) e Vies des fameux architectes, depuis la Renaissence des arts, avec la description de leurs ouvrages (Vida de famosos arquitectos, despois do renacemento das artes, coa descrición das súas obras, 1787).

GALICIA

Profesor e especialista en latín medieval e moderno. Licenciado en Filoloxía Clásica e doutor en Letras, é profesor titular de Filoloxía Latina na Universidade de Santiago de Compostela. Ocupou, ademais, os cargos de vicedecano da facultade de Filoloxía, decano en funcións da mesma facultade e External Examiner en Londres. Ademais de numerosas colaboracións en congresos e revistas especializadas no seu ámbito, é autor, entre outros, dos traballos El sueño en la épica latina: su función (1973), memoria de licenciatura; Draconcio y sus Carmina Profana: estudo biográfico, introdución y edición crítica (1978), tese de doutoramento; Comentario a las Bucólicas de Virgilio (1984); Instrumentum emblematicum (1992); Corpus historiographicum latinum hispanum saeculi VIII-XII: concordantiae curaverunt (1993), en colaboración con Manuel Enrique Vázquez Buján, Xosé Eduardo López Pereira e María Elisa Lage Cotos; Bibliografía de latín medieval en España (1950-1992) (1994), en colaboración con María Elisa...