"CIT" (Contén)

1. Que está relacionado co núcleo e co citoplasma dunha célula.

2. Relación entre o volume do citoplasma e o do núcleo dunha célula.

REXIÓNS

Rexión histórica de Francia (190.000 km2; 15.900.000 h [estim 1990]). Limita, ao O, co Océano Atlántico, ao SL co Mar Mediterráneo, ao L penetra en Piemonte, no territorio do actual estado italiano, e toca Liguria. A liña que marca a delimitación setentrional describe dúas curvas pequenas nos extremos e unha grande no centro, e deixa do outro lado desta liña, de L a O, Savoia, a parte alta de Delfinado e de Auvernia, condado da Marca, Limoges e Poitou; a parte meridional limita co Pays Basque francés, Aragón e Catalunya. Occitania componse das rexións de Gascoña, Guyenne, Lemosín, Auvernia, Delfinado, Provenza e Languedoc. Sobre esta división autóctona e tradicional o centralismo francés impuxo a división administrativa en rexións e departamentos, resultado da Revolución Francesa. De acordo con esta división, Occitania quedou comprendida (aínda que os límites non coinciden totalmente) nas rexións administrativas de Aquitania, Lemosín, Auvernia, Rhône-Alpes, Provenza-Alpes-Costa...

1. Movemento político-cultural que busca recuperar a nacionalidade de Occitania en oposición á política centralista de Francia.

2. Elemento lingüístico propio da lingua occitana ou que procede dela.

1. 1. Relativo ou pertencente ao occitanismo.

   2. Seguidor do occitanismo.

2. Persoa estudosa da lingua e a cultura occitanas.

1. Adaptar algo á maneira occitana.

2. Converterse aos costumes occitanos.

1. 1. Relativo ou pertencente a Occitania, aos seus habitantes ou á súa lingua.

   2. Natural ou habitante de Occitania.

2. 1. Relativo ou pertencente ao pobo occitano.

   2. Individuo do pobo occitano.

   3. Pobo de raza basicamente indoeuropea establecido en Occitania. A Idade de Bronce caracterizouse pola aparición da cultura dos campos de furnas, que finalizou co inicio da cultura ibérica do ferro, fortemente influída pola chegada dos gregos focenses (s VI a C), fundadores de Massalia (actual Marsella). A partir do s V a C, unha invasión céltica penetrou en todas as rexións occitanas. Os efectos da conquista romana deixáronse sentir fortemente pero a creación dun estado visigodo ao SO (s V), acentuou a diferenza entre as dúas metades da antiga Galia: a francesa e a provenzal. Co paso dos séculos, confluíron e impuxéronse sobre o territorio outras civilizacións, como a de oïl.

3. Lingua románica, denominada tamén lingua de oc, que pertence ao grupo lingüístico galorrománico. É a lingua propia de Occitania e constitúese como a lingua minorizada máis extensa en Francia. Pódese fixar a súa fronteira coas linguas de oïl partindo da confluencia dos ríos Garona e Dordogne, ata Châteldon (Auvernia). A partir de aquí, o límite, que tamén separa o territorio lingüístico occitano do francoprovenzal, descende cara ao sur ata a fronteira italiana. Respecto ás linguas italianas, a liña divisoria non é tan clara : pódese dicir que todos os altos vales dos Alpes e algunhas localidades da chaira piemontesa son occitanas, pero tamén cómpre sinalar que unhas determinadas zonas, territorialmente occitanas, acusan a influencia do piemontés. Co aragonés e o catalán, a fronteira lingüística segue a liña que vai do cumio do Auñamendi (Pireneo Occidental) ata Porte Puymorens, exceptuando a zona aranesa, e de aquí continúa ata Salses-le-Chatêau e o mar. Co dominio lingüístico...

4. Literatura realizada en Occitania. Os textos occitanos máis antigos que se coñecen, e que ofrecen un auténtico valor literario, datan do s XI, pero é a partir do s XII cando se desenvolveu a poesía dos trobadores. Guillerme IX de Aquitania está considerado como o primeiro trobador, xunto a Jaufré Rudel, Ebles II e Marcabrú. Instauraron o amor cortés na poesía e impuxeron os seus temas referenciais, particularmente o da muller ausente e desexada. A partir de 1150 xa se pode falar de madureza e de clasicismo. O máis destacado foi Bernat de Ventadorn, o mestre do trobar lèu. Neste momento tamén se rexistraron cantigas asinadas por mulleres, como a condesa de Dia. Os xéneros multiplicáronse (pastorela, alba, tenzón, sirventés), e dos autores que dominaron o final do s XII cómpre salientar a Girault de Bornelh, Bertran de Born e, especialmente, Arnaut Daniel. Desde o s XII existiu unha epopea occitana e no s XIII desenvolveuse unha notable produción novelística. No s XIII, coa cruzada...

5. Arte musical cultivada en Occitania. Desde o s V, Tolosa de Languedoc foi un centro de liturxia mozárabe grazas á presenza visigoda. A carón dun importante florecemento de música relixiosa, na baixa Idade Media, acadou unha importancia excepcional a música dos trobadores na música profana. A ruína de Occitania como entidade política supuxo a lenta desnaturalización cultural. No s XVII tivo moita importancia a música de ballet, a ópera e a música relixiosa. Aínda así, a maior parte dos compositores occitanos de prestixio traballaron en París ou noutros lugares do estranxeiro, e son coñecidos con nomes e apelidos afrancesados. A escola de Aix-en-Provence, de longa tradición, deu durante o s XVIII figuras como o operista italianizante E. J. Flocquet. Nos ss XIX e XX moitos compositores occitanos centráronse en París, como G. Fauré, E. Chabrier, V. d’ Indy, Ch. Bordas e o violinista P. Rode. Máis conscientes do seu occitanismo foron, en cambio, D. Milhaud, E. Poulenc, O. Messiaen e G. Auric....

CAPITAIS

Capital do estado de Oklahoma, EE UU, na beira do North Canadian (506.132 h [2000]). Fundada en 1899, experimentou un grande incremento de poboación como consecuencia das prospeccións petroleiras. É un centro industrial e mercado agrícola de algodón, e posúe universidade.