"Francisco" (Contén)

PERSOEIRO

Conquistador. Marchou para América en 1528 e en 1541 uniuse á expedición de Francisco Pizarro no Amazonas e este mandouno a colonizar Ecuador, onde fundou Guayaquil. Á volta de Pizarro a Quito, percorreu o curso do Amazonas e as costas de Venezuela. En 1545, intentou unha nova expedición a Nueva Andalucía, pero morreu no intento.

PERSOEIRO

Xornalista. Licenciado en Ciencias da Información pola Universidad Complutense de Madrid, desenvolveu toda a súa actividade xornalística en Galicia, especializado no ámbito político e social. Foi correspondente en Galicia de El Periódico de Catalunya (1993-1999), directivo da Asociación da Prensa de Santiago e delegado de Faro de Vigo en Santiago de Compostela ata 2000, cargo que abandonou para incorporarse como director do xornal La Opinión A Coruña.

PERSOEIRO

Humorista gráfico e pintor. Ilustrou numerosas novelas, realizou litografías e editou El Fisgón (1865), El Sainete (1867) e Jeremías (1869). Exiliouse en Francia en 1871 e publicou as súas ilustracións en diferentes xornais satíricos de París.

GALICIA

Escultor, debuxante e deseñador. Formouse na Escuela Superior de Bellas Artes de San Fernando en Madrid, onde se instalou definitivamente. As súas obras presentan formas con trazos surrealistas e conseguen conxeniar o naturalismo e a expresión abstracta. Traballou a madeira, o ferro e, sobre todo, os metais preciosos e o bronce, onde desenvolveu formas naturalistas e fantásticas ou fantasiosas, e deu vida ao seu particular bestiario, poboado de curuxas e outras aves nocturnas, simios, corvos e cabras. Deseñou xoias, tecidos e diversos obxectos. A súa obra está presente, entre outros, no Museo de Arte Contemporánea Carlos Maside.

GALICIA

Xurista. Foi presidente da Asociación da Prensa de Vigo, director do gabinete de prensa da Universidade de Vigo e fundador e director do Seminario de Estudios Sociales. Traballou como xornalista en La Voz de Galicia, El Correo Gallego, El Pueblo Gallego e La Hoja del Lunes de Vigo. Escribiu Justificación del estudo de lo jurídico en Galicia (1957), Perspectivas del Derecho Gallego (1958) e El pensamiento jurídico de Juan Francisco de Castro (1961). Recibiu o Premio Nacional de Alfabetización (1969), o Premio Extraordinario de Periodismo Manuel Peleteiro (1977) e o Premio Reconquista de Vigo (1977).

PERSOEIRO

Debuxante, deseñador gráfico e delineante. Coñecido como Paco Oti, estudou na Escola d’Estiu d’Acció Sòcio-cultural Interacció-84, en Barcelona. De volta en Galicia fixo numerosas mostras individuais e colectivas en Ferrol, Alemaña, Colombia e Italia. Colaborador de Teima, Can sen dono, As Roladas, El Ecologista e El Patito Feo, participou na dotación de fondos do Museo do Humor de Fene (1985) e traballou como escenógrafo para o Centro Dramático Galego. Recibiu o I Premio de banda deseñada Culturagalega.org-BDBanda (2002).

PERSOEIRO

Xornalista e crítico da arte. Autor de biografías de pintores e escultores galegos, das que destacan as realizadas para a colección Artistas galegos pintores. Escribiu Plástica Gallega (1981), Pintores gallegos del novecientos (1981), O mar na pintura e na poesía galegas (2002) e La pintura en Galicia (2003). Ademais prologou numerosos catálogos de exposicións e realizou os da Colección Caixanova (1993-1999) e do Museo Municipal Quiñones de León (1995). Colaborou en Atlántico Diario e La Voz de Galicia, traballou tamén na sección de cultura de Faro de Vigo. Foi finalista do Premio Nadal en 1958 coa novela Desbandada. Pertence á Real Academia Gallega de Bellas Artes Nuestra Señora del Rosario e recibiu o Premio Nacional de Periodismo Ángel Mª de Pablos (1993).

PERSOEIRO

Pintor e teórico da arte. No seu estudo sevillano iniciáronse Diego Rodríguez de Silva y Velázquez e A. Cano. Influído polo romanticismo manierista de finais do s XVI, na súa obra predominou a liña sobre a cor. En 1618 foi nomeado vedor das pinturas sagradas polo Tribunal da Inquisición. Das súas obras destacan un ciclo sobre a vida de san Pedro Nolasco, San Juan Bautista (1613), Cristo servido por los ángeles en el desierto (1616) e Inmaculada (1625-1626). Publicou El arte de la pintura (1649).

PERSOEIRO

Político e escritor. Representante da facción puritana do Partido Moderado, foi ministro de Estado (1854 e 1864) e presidiu o Consello de Ministros (1847). Colaborou na redacción do código penal de 1848 e defendeu a propiedade eclesiástica en contra da desamortización. Escribiu Estudios de legislación y jurisprudencia (1834), Discurso sobre la dotación del culto y el clero, Historia de las Cortes de 1837 (1839) Estudios de Derecho Penal (1842-1843), El código penal concordado y comentado (1848) e Comentarios a las leyes de desvinculación (1849). Tamén publicou as pezas dramáticas Alfredo (1835) e Los infantes de Lara (1836).

GALICIA

Matemático e filatélico. Publicou Los enteros postales españoles del siglo XIX, Enteros postales de España (1873-1973), Dicionario de filatelia (1996) e a versión anotada Los sellos de correos de España y sus colonias (1991), da obra de R. Friederich Die Postwertzeichen Spaniens und seiner Kolonien.

PERSOEIRO

Escritor. Coñecido como Nicasio Pajares, estableceuse en Uruguay e Arxentina, onde fundou o diario El Despertar Hispano e colaborou en revistas como Alfar, Fomento de la Instrución Gallega, España e Mundo Argentino. Xa de volta en España, dedicouse a escribir novelas de tema americano e ton humorístico, como Teatro de la emigración (1922), El conquistador de los Trópicos (1923), coa que deu comezo o subxénero de “novela de ditadores”; e El pensador en la selva (1925). Tamén foi autor de obras como Don Quijote y Tío Sam (1930) e Cómo pervirtieron a Palleiros (1931). En xullo de 2004, as fundacións Rosalía de Castro e Camilo José Cela, no marco da mostra Padrón, berce de escritores, tentaron recuperar a súa obra.

GALICIA

Gaiteiro. Coñecido como Farruco Paradela, está considerado un dos intérpretes de gaita máis importantes de Galicia. Formou parte de numerosas agrupacións musicais, entre elas a Coral Cantigas da Terra, en que permaneceu 25 anos. Levou a cabo diversas gravacións, das que destaca a realizada en 1950 xunto ao etnomusicólogo Alan Lomax e o gaiteiro Fernando Álvarez. Recibiu a medalla Marcial del Adalid (1960) do Concello da Coruña en recoñecemento á súa carreira musical.

PERSOEIRO

Prateiro. Das obras que realizou destacan as cruces procesionais de Santa Baia de Brens (Cee), Santa María de Olives (A Estrada) e Santa Cristina de Vinseiro (A Estrada).

PERSOEIRO

Músico e compositor. Desde moi novo exerceu a docencia musical en Lugo, onde entrou en contacto co folclore galego. As súas composicións entraron no repertorio de moitas corais galegas. Das súas obras destacan diversas composicións para canto e piano e as cancións “Malpocadiño...!”, con letra do poeta Alfonso de Vega e premiada en Lugo en 1949; “Desafío”, sobre textos de Xosé Trapero Pardo e galardoada no Certame Rexional de Santiago de Compostela de 1977; “Consello”, con letra de C. Sanmartín; e “O Merlo”, a nana “Do colo ao berce” e “Canta laberca!”, tamén baseadas en versos de Alfonso de Vega.

PERSOEIRO

Relixioso franciscano de orixe galega. Marchou como evanxelizador a América Latina e foi comisario do convento de Guatemala e visitador da provincia de Yucatán. Estudou as tres linguas da zona, cakchiquel, quiché e tzutuhil, e para poder escribilas creou cinco novos caracteres, que posteriormente foron adoptados por Domingo Vico e Francisco Morán nos seus traballos. Escribiu o manuscrito Vocabulario trilingüe guatemalteco de los tres principales idiomas: cakchiquel, quiché e tzutuhil.

GALICIA

Escultor. Profesor de escultura na Escola de Canteiros de Poio. Artista abstracto, utilizou para as súas obras a pedra, o granito e elementos metálicos. Inspirouse no mundo rural galego e na cultura castrexa para realizar obras de aparencia tosca. Destaca Guerreiro III e Machado IV. Obtivo, na Bienal de Pontevedra, o segundo premio en 1983, o primeiro premio ao ano seguinte e a medalla de bronce na edición de 1990.

GALICIA

Escultor. Membro dunha familia de ourives composteláns de orixe francesa, iniciouse co seu pai Claudio Pecul Montenegro e traballou cos seus irmáns Claudio, Xacobe, Xoán e Cristovo. De estilo neoclásico, realizou unha Inmaculada Concepción para o altar maior e unha Santa Tareixa para a capela das Reliquias, ambas na catedral de Santiago de Compostela. En 1799 nomeárono académico de mérito da Real Academia de Bellas Artes de San Fernando onde obtivera en 1787 o premio de gravado en oco pola medalla La unción de David por Samuel.

GALICIA

Farmacéutico. Estudou farmacia na Universidade de Santiago de Compostela. Especializado en sanidade ambiental e saúde pública, recibiu numerosos premios de investigación. Escribiu Salud ambiental (1989), Una política ambiental para Galicia (1993), Residuos ganaderos y medio ambiente (1996), Manual de saúde ambiental (1997) ou Medio ambiente y salud (1998).

PERSOEIRO

Político e sindicalista. Emigrante na Arxentina, traballou como obreiro e pintor. En 1912 afiliouse ao Partido Socialista e foi deputado no Congreso Nacional (1924, 1931, 1934 e 1942). Promoveu importantes reformas sociais como unha lei de previsión social para gráficos e xornalistas. A súa andaina como sindicalista comezou en 1916 cando fundou a Unión de Obreros y Empleados Municipales de Bos Aires (UOEM), da que foi secretario xeral a partir de 1919. En 1922 participou na creación da Unión Sindical Argentina (USA) e en 1926 promoveu a creación dunha Central Sindical. Desde 1935 participou nas tarefas directivas da Confederación General del Trabajo. A súa idea de formar unha central obreira latinoamericana culminou na creación da Confederación de Trabajadores de América Latina (CETAL), en 1938, e da que foi vicepresidente ata 1945. Durante os gobernos de J. D. Perón desenvolveu a súa actividade na clandestinidade. Participou na Organización Regional Interamericana del Trabajo (ORIT). Dirixiu...