"An" (Contén)

Kraje (‘rexión’) de Eslovaquia, no centro do país (9.455 km2; 663.845 h [1998]). A súa capital é Banská Bystrica.

Artiodáctilo ruminante de grandes dimensións e de cores castañas, coas patas brancas. Viven nas zonas forestais ou lamacentas da Insulindia e pódense domesticar para o consumo de carne.

Lucia Longhi Lopresti.

Cadro clínico, descrito inicialmente polo médico italiano Guido Banti, que representa unha forma de hipertensión portal, na que destaca unha grande esplenomegalia con pancitopenia e frecuentes e graves hemorraxias dixestivas. OBS: Denominación en desuso.

Nome inglés da baía de Baoi.

Na República Sudafricana durante a vixencia do réxime do apartheid, territorio reservado aos pobos indíxenas africanos, nos que gozaban, en teoría, dos mesmos dereitos ca os brancos nos seus territorios. Os bantustáns (Bantu Homelands) instituíronse en 1951, mediante a promulgación da Bantu Authorities Act, sobre a base das reservas de negros creadas en 1913 e 1936, co obxectivo de que os indíxenas puidesen conservar a súa identidade étnica e desenvolver a súa cultura, ata chegar, nun futuro indeterminado, ao pleno autogoberno. A Promotion of Bantu Self-Government Act de 1959 previña a creación de bantustáns polos principais grupos étnicos, dotados dunha autonomía limitada. Transkei (1962-1963) foi o primeiro bantustán creado, ao que lle seguiron Bophuthatswana (1972), Ciskei (1972), Lebowa (1972), Venda (1973), Gazankulu (1973), KwaZulu (1973), Qwaqwa (1974), KwaNdebele (1977) e KaNgwane (1984). En virtude da Bantu Homelands Constitution Act de 1971, que previña a progresiva independencia...

oz árabe, plural apocopado da voz árabe ibn ‘fillo’. Utilízase na formación de numerosos antropónimos: Banū Birzal, Banū Ǧ ahwar, Banū Ġāniya.

Familia árabe cordobesa (1031-1068). Abū-l- Ḥ azm ibn Ǧ ahwar, que deu nome á liñaxe, destronou o último Califa de Córdoba, Hišām III, aboliu o Califato e estableceu unha república municipal no termo de Córdoba. No 1068 os abbaditas tomaron Córdoba rematando coa dinastía.

Familia bérber, Un dos seus membros, Mu ḥ ammad ibn ‘Abd Allāh, foi o creador da Taifa de Carmona (1013). O abbadita al-Mu’tadid incorporouna aos dominios sevillanos (1067).

Familia bérber que se independizou nas Illes Balears e en Ifrīqiya durante época almohade. ’Alī ibn Yūsuf, lugartenente do almorábide Yūsuf ibn Tašfīn, casou cunha parenta deste, Ġāniya (de quen tomou nome a dinastía), e tivo dous fillos: Ya ḥ yà e Mu ḥ ammad, gobernador de Mallorca seguramente dende 1126. Durante a conquista almohade do Al-Andalus, Mu ḥ ammad ibn Ġāniya conseguiu a autonomía das Illes Balears. Dos seus fillos, semella que Mu ḥ ammad ibn I ṣ hāq ibn Ġāniya permaneceu no goberno das Balears, namentres que ‘Alī ibn Is ḥ āq ibn Ġāniya levou a rebelión antialmohade a terras norteafricanas. A actuación dos Banū Ġāniya precipitou a decadencia almohade.

Denominación que os árabes deron aos descendentes de Gómez Díaz, conde de Saldaña. Serviron sucesivamente ao Califato Omeia e ao Rei de Castela, e opuxéronse á actuación do Cid.

Familia árabe de orixe baladí que gobernou a Taifa de Zaragoza dende o 1039 ata o 1110. O fundador foi Sulaymān ibn Mu ḥ ammad ibn Hūd, chamado al-Musta’īn, que antes de morrer dividiu o reino entre os seus fillos, deixando Zaragoza a Abū Ǧ a’far A ḥ mad al-Muqtadir, Lleida a Yūsuf al-Mu ẓ affar, Calatayud a Sulaymān e Tudela a Mum ḥ ammad. Al-Muqtadir (1046-1081) desposuíu sucesivamente os seus irmáns e anexionou Tortosa (1059) e Dénia (1076), facendo do seu goberno o momento de máxima expansión do Reino. Foi vasalo de Fernando I de Castela e aliado de Sancho García de Navarra contra Sancho Ramírez de Aragón. Acolleu o Cid no seu desterro. Ao morrer repartiu os seus territorios entre os seus fillos, outorgando Zaragoza e Tortosa ao seu fillo Yūsuf al-Mu’tamin (1081-1085), e Lleida e Dénia a Mun ḏ ir’Imād al-Dawla (1081-1090); estes iniciaron unha época de continuadas...

Familia bérber orixinaria de Santaver (Cuenca). Os seus membros instauraron unha Taifa en Toledo (1036-1085) cando desapareceu o Califato de Córdoba. Este reino, sometido a presións considerables pola súa privilexiada situación xeográfica, tivo como derradeiro soberano a Yahya al-Qādir, que abandonou a cidade en mans de Afonso VI (1085).

Familia bérber que, despois da conquista do N de África polos musulmáns, obtivo a soberanía en Tilimsen (750?) e adoptou o credo kharigita. Unha rama desta dinastía sostivo a Taifa de Ronda (1039-1059).

Familia bérber, coñecida xeralmente co nome de dinastía benimerina.