"Chan" (Contén)

1. Calzado co talón descuberto ou dobrado que se suxeita ao pé pola parte dianteira, usado, sobre todo, no interior da casa.

2. Calzado que deixa case todo o pé ao descuberto e suxéitase ás dedas grazas a unhas tiras de pel ou plástico, usado sobre todo en praias e piscinas.

1. Calzado de goma co que se cobren as zapatillas ou os zapatos para illalos da auga.

2. chanca.

1. 1. Ulceración con tendencia a estenderse e a destruír os tecidos veciños.

   2. Lesión inicial da sífile e doutras enfermidades venéreas.

   3. chancro brando

      Enfermidade venérea causada polo bacilo de Ducrey (Haemophylus ducreyi). Empeza cunha pústula no lugar de inoculación e convértese rapidamente en úlcera. Produce unha secreción contaxiosa.

   4. chancro de Ghon

      Lesión tuberculosa primitiva do pulmón.

   5. chancro duro

      Chancro da sífile, que aparece polo xeral na mucosa xenital.

2. Enfermidade que afecta ao tronco e ás pólas de diversas árbores. Causada por distintas especies de fungos, caracterízase pola presencia de lesións que teñen unha parte central profunda rodeada de tecido cicatricial. Orixínase pola introdución dos parasitos nunha ferida inicial.

1. Peixe mariño de corpo estreito e moi alongado, coas aletas dorsal e anal dispostas moi atrás, pertencente ás familias dos belónidos e dos escombresócidos, da orde dos ateriniformes.

2. Peixe de corpo moi delgado e case cilíndrico, de ata 70 cm de lonxitude. Posúe mandíbulas longas e finas, a inferior moito meirande ca a superior. O dorso presenta unha cor entre azul e verde, e o ventre arxénteo. O esqueleto, que contén fosfatos de ferro, é de cor verde. É unha especie gregaria que forma numerosos bancos e aliméntase de peixes de menor tamaño. Adoita aparecer preto da superficie e, ao ser perseguido polos depredadores, chega a lanzarse fóra da auga. Pertence, ao igual que os peixes voadores, á familia dos exocetoides. Na primavera e no verán achégase ao litoral. É unha especie de interese para a industria conserveira. Tamén recibe o nome de agulla.

3. Peixe epipeláxico de corpo comprimido e moi longo, que acada os 45 cm de lonxitude. Presenta dorso azul iridiscente e ventre prateado, a mandíbula inferior un pouco máis longa ca a superior, e entre 5 e 7 pequenas aletas detrás das aletas dorsal e anal. Tamén recibe o nome de alcrique.

PARROQUIA

Parroquia do concello de Nigrán baixo a advocación de san Xosé.

DINASTIAS

Dinastía india establecida ao comezo do s IX no Bundēlkhand (India Central), con capital en Mahobā e despois en Khajurāho. O seu período máis brillante comprende os ss XI e XII. No s XIII someteuse á vasalaxe de Delhi.

CAPITAIS

Capital dos estados de Punjab e Hariyāna e dos territorios de Chandīgarh, na India (114 km2; 510.565 h [1991]). Está situada nos contrafortes do Himalaia. Creouse con motivo da integración da antiga capital do Punjab (Lāhore), en Paquistán. Planificada polo arquitecto francés Le Corbusier, contou coa colaboración de Maxwell Fry, Jane Drew e Pierre Jeanneret. Le Corbusier realizou os catro palacios do Capitolio: a casa do goberno, o parlamento, o palacio dos ministerios e o palacio da corte.

PERSOEIRO

Escritor norteamericano. Foi un dos cultivadores máis destacados da novela negra nos EE UU e nos seus relatos describe a corrupción da sociedade americana. Comezou a súa traxectoria literaria en 1939 coa novela The Big Sleep (O gran soño). Posteriormente publicou The Lady in the Lake (A muller no lago, 1943) e The Long Goodbye (O longo adeus, 1954).

PARROQUIA

Parroquia do concello do Bolo baixo a advocación de san Ramón.

PERSOEIRO

Emperador indio (375?-414). Foi o terceiro membro da dinastía Gupta. Chegou ao trono despois de asasinar o seu irmán, Ramā Gupta, e casar coa súa muller. Proseguiu a política do seu pai Samudragupta, conquistou o reino Śaka arredor do ano 388 e estableceuse na súa capital, Ujjain. Asegurou o seu imperio mediante alianzas matrimoniais. Alcanzou fama de emperador benévolo e bo administrador, estimado polos seus vasalos. Con frecuencia identificouse co lendario Vikramāditya, unha especie de rei Salomón da India.

PERSOEIRO

Emperador da India (321?-296 a C). Xeneral da dinastía dos Nanda que, despois de derrocar o rei Mahāpadma Nanda de Magadha, fundou o Imperio Maurya. Estendeu os seus dominios polo N da India, co que iniciou o gran imperio que continuaron Bindusāra e Aśoka o Grande. Derrotou a Seleuco I Nicátor, que pretendía recuperar os territorios que conquistara Alexandre o Grande no val do Indo, e asinaron un tratado de paz (305 a C). Estableceu a capital en Pā ṭ aliputra.

CIDADES

Cidade do estado de Mahārāshtra, na India (225.841 h [1991]), situada ao S de Nāgpur.

PERSOEIRO

Astrofísico indio. Estudiou as estrelas ananas brancas e determinou a súa masa máxima (límite de Chandrasekhhar) e tamén a do núcleo de helio dunha estrela (límite de Chandrasekhar-Schönberg). Investigou tamén sobre a transferencia de enerxía por radiación e convección ás atmosferas estelares, e a polarización da luz emitida por determinadas estrelas. Recibiu, xunto con W. Fowler, o Premio Nobel de Física en 1983. Entre as súas obras, cómpre destacar An Introdution to the Study of Stellar Struture (Unha introdución ao estudo da estrutura estelar, 1939) e The Mathematical Theory of Black Holes (A teoría matemática dos buracos negros, 1983).

PARROQUIA

Parroquia do concello de Chandrexa de Queixa baixo a advocación de san Pedro.

PARROQUIA

Parroquia do concello de Parada de Sil baixo a advocación de santa María.

GALICIA

Concello da Terra de Trives, situado na provincia de Ourense no SL da Comunidade Autónoma de Galicia. Limita ao N cos concellos de Castro Caldelas (comarca de Terra de Caldelas) e San Xoan de Río, ao L cos da Pobra de Trives e Manzaneda (Terra de Trives) ao S cos de Vilariño de Conso (Viana) e Laza (Verín), e ao O co de Montederramo (Terra de Caldelas). Abrangue unha superficie de 171,8 km 2 cunha poboación de 719 h (2007), distribuídos nas parroquias de Cadeliña, O Candedo, Casteligo, Casteloais, Celeiro, Chandrexa, Chaveán, Drados, Fitoiro, Fonteita, Forcadas, Parada Seca, Parafita, Queixa, Rabal, Requeixo, San Cristovo e Vilar. A capital municipal é o Lugar de Celeiros, na parroquia homónima, situada a 42° 18’ de latitude N e 7° 23’ de lonxitude O, 172 km ao SL de Santiago de Compostela e 67 km ao L de Ourense. Está adscrito ao partido xudicial de Pobra de Trives, á provincia de Ourense e ás dioceses de Astorga e Ourense.
Xeografía física
O termo...

ENCORO

Encoro sobre a cabeceira do río Navea, afluente do Bibei, provocado pola presa situada no límite entre as parroquias de Casteloais e Celeiros. Formado na confluencia dos regos de San Fiz e de Queixa co río Grande, baña ademais das parroquias xa citadas, as de Chandrexa, Vilar e O Candedo. A presa construíuse en 1953 e a súa finalidade é fundamentalmente o aproveitamento hidroeléctrico.