"Ende" (Contén)

1. Feito de descender un ser vivo doutro.

2. Conxunto de membros que proveñen dun único individuo.

3. Organización familiar, por grupos de parentes, pola que se establece unha serie de dereitos e obrigas en función da súa adscrición a un grupo, formado polos seus parentes ou por unha parte destes. Pódese privilexiar a súa vinculación a unha liña de parentesco (descendencia unilineal), ou ben manter a referencia a ambas liñas descendentes (descendencia bilineal). Cada un dos grupos formados por descendencia chámase liñaxe e, nun nivel de organización superior, denomínase clan.

4. Método que utiliza o estudo da descendencia dun proxenitor para coñecer o seu valor xenético.

5. Fundamento da bioloxía que, baseándose na mutabilidade das especies, proclama que as formas máis sinxelas deron lugar ás máis complexas. Foi exposta, entre outros, por Erasmo, Darwin, Geoffroy-Saint-Hilaire e Jean-Baptiste Lamarck.

1. 1. Que descende.

   2. Intervalo ou serie de intervalos (escala, arpexo ou fragmento melódico) no que calquera son é máis grave ca o anterior.

   3. aorta descendente

      Parte da aorta que vai desde o arco da aorta ata a súa bifurcación.

   4. movemento descendente

      Movemento dun astro ao pasar polo horizonte.

   5. ritmo descendente

      Ritmo no que a parte acentuada vai antes cá non acentuada.

2. 1. Persoa que procede doutra na sucesión xenealóxica.

   2. Individuo que recibe a herdanza xenética do proxenitor ou da parella de proxenitores dos que procede.

1. 1. Ir de arriba para abaixo, pasando dun lugar alto a outro máis baixo.

   2. Diminuír algo en nivel, cantidade, valor ou intensidade.

   3. Pasar a ocupar unha posición ou un cargo máis baixo.

2. 1. Ter unha persoa a súa orixe, por filiación sucesiva, nun antepasado ou nun pobo.

   2. Ter unha cousa a súa orixe noutra.

3. 1. Levar algunha cousa de arriba para abaixo.

   2. Baixar algo ou alguén por un lugar.

4. ...

1. Pagar unha débeda.

2. Liberarse dunha débeda.

1. Torcer algo que estaba dereito.

2. Torcerse algo que estaba dereito.

1. Facer que unha persoa deixe de crerse superior aos demais.

2. Deixar alguén de crerse superior aos demais.

1. Non querer intervir ou despreocuparse por algunha persoa ou algún asunto.

2. Aparentar que non se entende unha cousa.

1. Acción de desprender ou desprenderse.

2. Calidade de desprendido.

3. Proceso de fragmentación e desprazamento que experimenta unha rocha no sentido da gravidade, debido á acción dos axentes erosivos ou da tectónica.

4. Modificación da corrente dun fluído ao redor dun obxecto no que penetra. Prodúcese cando, por causa dunha turbulencia, o fluído xa non escorrega seguindo o contorno do obxecto senón que se separa ou desprende deste. Na á dun avión ten como consecuencia unha diminución da sustentación, feito que pode conducir o avión a caer en barrena ou en picado.

5. Derradeiro momento da expulsión da cabeza do feto durante o parto.

6. 1. Separación de tecidos que normalmente están adheridos.

   2. desprendemento da epífise

      Desprendemento de orixe traumática que se observa durante o período de crecemento do esqueleto. Consiste nunha solución de continuidade no lugar de unión da diáfise e da epífise.

   3. desprendemento de retina

      Desprendemento da retina do seu leito. Dáse con máis frecuencia en persoas maiores, con antecedentes de cataratas ou naquelas con moita miopía.

   4. desprendemento prematuro de placenta

      Complicación do embarazo que se caracteriza pola separación da placenta da parede uterina antes do parto.

7. ...

1. Facer que algo ou alguén deixe de estar atado ou prendido.

2. Separar unha cousa doutra á que estaba unida.

3. Botar fóra de si algo.

4. Soltarse algo ou alguén que estaba preso ou atado.

5. Separarse dúas ou varias cousas que estaban unidas entre si.

6. Producirse ou ser despedido algo.

7. Deixar de ter, de forma voluntaria, algunha cousa que se posuía. OBS: Normalmente vai seguido da preposición de.

8. Desfacerse ou liberarse de algo ou de alguén.  OBS: Normalmente vai seguido da preposición de.

9. Extraer unha conclusión a partir de algo.

PERSOEIRO

Arquitecto, pintor e debuxante. Especializouse na pintura de fachadas, teitos e decoracións murais. Escribiu o tratado Arquitectura (1593-1594), no que os gravados representaron de xeito fantástico os elementos arquitectónicos e decorativos.

1. Diminuír a tensión de algo.

2. Facer desaparecer ou suavizar a tensión dunha persoa ou dunha situación.

3. Relaxarse a tensión á que está sometido algo ou alguén.

4. Suavizarse a tensión dunha persoa ou dunha situación.

GALICIA

Escritora. En 1970 ingresou na Universidade de Santiago de Compostela para estudar filosofía e letras e en 1999 na Universidade da Coruña na facultade de Ciencias da Educación. Empezou a colaborar en 1994 na Revista Educativa Padres y Maestros e publicou Cuentos para educar (1997), Soños de Carme (2000) e Voa cascuda! (2001).

PUBLICACIÓNS

Publicación editada na Coruña en 1886 e subtitulada “Semanario satírico; defensor de las clases produtoras; utile et dulces”. Dirixida por Baldomero Nache Cobas, contou con diversos colaboradores que asinaban con pseudónimos como El Duende, Pepe, Mercurios, San Hermógenes, Fausto, Ernesto Noboa ou J. Soldado. Imprimiuse inicialmente nos obradoiros tipográficos da papelería de Ferrer, para logo pasar a editarse en La Gutenberg. Dividiuse nas seccións “Trasnadas”, “Potpurri”, “Buenos días”, “Espectáculos” e “Anuncios”.

PERSOEIRO

Raíña de Asturias, Galicia e León, filla do conde Mendo González. De orixe galega, casou co Rei Afonso V (1015) e foi nai do Rei Vermudo III e da Raíña Sancha de León.