"Irán" (Contén)

PERSOEIRO

Escritor francés. Empregou o dialecto labortano clásico, culto, pero descoñecido para a maioría dos falantes de éuscaro. O seu labor poético comezou en 1950 e colaborou en diversas revistas e xornais, como Euzko Gogoa, Euzko Deia, Gernika, Egan ou Irrintzi. Como narrador, destaca a súa novela Haur besoetakoa (A rapaza, 1970). Tamén destacou como tradutor e axudou a Jon Etxaide na preparación da obra Etahun’en bertsoak gipuzkeraz (1969).

PARROQUIA

Parroquia do concello de Castroverde baixo a advocación de santo André.

1. 1. Relativo ou pertencente á cidade ou comarca portuguesa de Miranda do Douro, aos seus habitantes ou á súa lingua.

   2. Natural ou habitante da cidade ou comarca portuguesa de Miranda do Douro.

   3. Lingua do phylum indoeuropeo que se fala no nordés de Portugal, nunha extensión de preto de 500 km 2 . De orixe asturleonesa, recibiu a influencia do portugués, sobre todo a partir do s XVI. Na cidade de Miranda do Douro e arredores conservouse como lingua oral xa que foi substituído polo portugués. José Leite de Vasconcelos describiuno e escribiuno por primeira vez a finais do s XIX. O proceso de normativización do mirandés iniciouse en 1995 coa publicación dunha Proposta de Convenção Ortográfica Mirandesa e consolidouse en 1999 coa edición da Convenção Ortográfica da Língua Mirandesa. Foi recoñecido como lingua oficial pola Lei 7/99, de 29 de xaneiro. Estímase que o falan unhas 7.000 persoas na zona de orixe e que o coñecen uns 5.000 emigrantes.

2. Aplícase a unha raza de vacas cos cornos revirados cara a atrás propia de Miranda do Douro.

PERSOEIRO

Xa de Irán (1941-1979), fillo e sucesor de Reza I de Irán. Coñecido como Reza Pahlawī, en 1979 tivo que exiliarse pola revolución que converteu Irán nunha república islámica. Á súa morte, o seu fillo Reza foi proclamado xa de Irán no exilio.

AFLUENTES

Afluente pola esquerda do río Masma, que nace no extremo O da parroquia de Oirán (Mondoñedo) e desemboca na de Lourenzá, no concello homónimo.

PARROQUIA

Parroquia do concello de Mondoñedo baixo a advocación de santo Estevo.

FILOSOFOS

Filósofo humanista, señor de Mirandola e conde de Concordia. Estudou dereito canónico e filosofía aristotélica e formouse na mística de Averroes. En 1486 fixo imprimir en Roma, precedidas da Oratio de hominis dignitate, as novecentas Conclusiones philosophicae, cabalisticae et theologicae in omni genere scientiarum, síntese de filosofía platónica, de cábala, de maxia astrolóxica e de doutrina relixiosa. A curia romana condenou parte da obra, motivo polo que foi encarcerado en Vincennes (1488). Volveu a Florencia e recibiu finalmente a absolución de Alexandre VI (1493). Outros escritos representativos do seu humanismo son Heptaplus de septiformi sex dierum Geneseos enarratione (1490), De ente et uno (1491) e Disputationes adversus astrologiam divinatricem.

PERSOEIRO

Dramaturgo e escritor italiano. Formado nas universidades de Palermo, Roma e Bonn, ensinou estilística e literatura na Università di Roma (1897-1922) e formou a compañía Teatro d’Arte (1925-1928), coa que percorreu diversos países de América e Europa. Da súa obra, que analiza a psicoloxía e os conflitos da personalidade humana, cómpre destacar o ensaio L’umorismo (1908), as novelas L’esclusa (1894), Il fu Mattia Pascal (1904), I vecchi e i giovani (1913), Si gira... (1916), Uno, nessuno e centomila (1927), e as narracións breves recollidas en Novelle per un anno (1922). No apartado dramático -a súa achega máis importante-, mestura elementos da psicoloxía e da filosofía, xoga cos planos da ilusión e da realidade, e emprega o simbolismo e as paranoias. Destacan Pensaci Giacomino! (1916), Liolà (1916), Così è, se vi pare (1917), Il giuoco delle parti (1918), L’uomo, la bestia e la virtù...

PERSOEIRO

Gravador e arquitecto italiano. Coñecido como Giambattista Piranesi, iniciou a súa carreira en Venecia. Das súas numerosas series de gravados destacan Opere varie d’architettura, prospettiva, groteschi, antichità (1750), o ciclo Vedute di Roma (1748-1775), Carceri d’invenzione (1750-1760) e Antichità romane (1756). Construíu Santa Maria del Priorato, coa contigua Piazza dei Cavalieri di Malta (1764), en Roma.

PERSOEIRO

Xa de Irán (1925-1941). Antigo xefe da brigada cosaca que operaba en Irán, conquistou Teherán (1920) ao exército soviético e proclamouse primeiro ministro (1923). Logo de recibir plenos poderes do parlamento, exiliou o xa e proclamouse xa el mesmo. A raíz da Segunda Guerra Mundial, a URSS e Reino Unido invadiron o país e foi obrigado a abdicar (1941) en favor do seu fillo Mu ḥ ammad Reza de Irán.