"CIA" (Contén)

1. Circunstancia de non ter ou faltar algunha cousa que se expresa.

2. Perturbación do metabolismo mineral da planta sometida á insuficiencia dalgún dos elementos fundamentais, como nitróxeno, potasio, magnesio ou fósforo.

3. Ausencia ou insuficiencia de afecto cara ao neno pequeno, especialmente antes do cuarto ano de vida, por parte da nai ou do substituto materno.

4. Afección provocada pola insuficiencia ou pola ausencia no organismo de elementos nutritivos indispensables, especialmente vitaminas (avitaminose). Pode estar provocada por unha subministración insuficiente de alimentos, por unha absorción intestinal deficiente ou por causas semellantes.

5. Función número VIII incluída dentro das funcións narrativas establecidas por Vladimir Propp en 1928. Alude á falta dalgún elemento que afecta aos protagonistas dos contos marabillosos rusos e adoita aparecer no inicio do relato. É imprescindible no desenvolvemento do argumento e na configuración do conto, pois todos os acontecementos e situacións deben suplir esa carencia e restablecer o estado de equilibrio e felicidade inicial dos personaxes.

6. Lapso de tempo cotizado nos seguros para poder ser beneficiario dunha prestación determinada, durante o cal o asegurado aínda non ten dereito a recibir a devandita prestación, especialmente se é económica.

1. Rozamento suave que se realiza coa man como mostra de cariño ou tenrura.

2. Impresión ou contacto de calquera cousa, coma o sol, a brisa ou un son, que produce unha sensación agradable.

PERSOEIRO

Rei de Francia (879-884), fillo de Luís o Tatexo. Sucedeuno xunto ao seu irmán máis vello, Luís III. No 880 os dous irmáns repartíronse o reino e a Carlomán correspondeulle Aquitania e Borgoña coas súas marcas. Cando morreu o seu irmán no 882 converteuse en único rei.

PERSOEIRO

Rei dos francos (893-923), fillo póstumo de Luís o Tatexo. Coroado no 893 en oposición a Odón, duque de París, viuse obrigado a refuxiarse en Alemaña ata que Odón accedeu a pactar unha repartición do reino (896). No 898 morreu Odón e Carlos converteuse no único rei. A través do Tratado de Saint-Clair-sur-Epte (911), cedeulle en feudo unha parte de Neustria (denominada posteriormente Normandía) ao dirixente normando Rollón e entregoulle a súa filla Xisela como esposa coa condición de que se fixese cristián. No 922 tivo que enfrontarse, preto de Soissons, a Roberto, duque de Francia, que fora elixido rei polos nobres revolucionarios; matouno no 923, pero perdeu a batalla e refuxiouse no territorio de Herbert, conde de Vermandois, que o mantivo prisioneiro en Château Thierry e Péronne.

PERSOEIRO

Rei de Francia (1322-1328) e de Navarra (Carlos I, 1322-1328). Terceiro fillo de Filipe IV de Francia e de Xoana I de Navarra, sucedeu ao seu irmán Filipe V. Apoiou ao Papa Xoán XXII contra o emperador romano-xermánico Luís IV de Baviera e tamén o seguiu no favor prestado ao infante Filipe de Mallorca, titor de Xaime III, contra os designios de Xaime II de Aragón. En 1324 levou a cabo frutíferas campañas no ducado de Aquitania, coñecidas como Guerra de Saint-Sardos. Con el extinguiuse a liña masculina dos Capetos directos. A reivindicación dos dereitos do seu neto Eduardo III de Inglaterra iniciou a Guerra dos Cen Anos.

PERSOEIRO

Rei de Francia (1560-1574). Fillo de Enrique II e de Catarina de Medici, rexente entre 1560 e 1563, sucedeu o seu irmán Francisco II. Despois da Paz de Saint-Germain (1570), que puxo fin á loita entre católicos e hugonotes, protexeu a estes de acordo co seu favorito Gaspard de Coligny. Inducido por Catarina de Medici, ordenou a matanza da noite de San Bertomeu o 24 de agosto de 1572, feito que o obsesionou o resto da súa vida. Protector da academia de Baïf, escribiu poesía e un Traité de la chasse royale (Tratado da caza real, 1625).

PERSOEIRO

Rexente (1595) e rei de Suecia (1607-1611). Fillo de Gustavo Vasa, loitou contra o seu sobriño Sexismundo, rei de Polonia e herdeiro ao trono sueco en 1592. Venceuno en Stångelro en 1598, pero non foi coroado ata 1607, debido á oposición da nobreza. Mantivo guerras contra Polonia (1605), Rusia e Dinamarca (1611). Desenvolveu a industria metalúrxica e foi firme defensor do protestantismo.

PERSOEIRO

Rei de Francia (1364-1380), primoxénito e sucesor de Xoán II o Bo, en 1349 foi nomeado primeiro delfín de Francia. Asumiu o goberno despois de que os ingleses fixeran prisioneiro a Xoán II en Poitiers (1356). Superou con habilidade a situación e acadou un control da administración propugnado desde 1356 polos estados xerais da lingua d’oïl. Dominou a insurrección comunal de París dirixida por Étienne Marcel e a revolta campesiña da Jacquerie (1358). Preparou, en Brétigny, a conclusión do Tratado de Calais (1360), que permitiu o retorno de Xoán II. En 1364 derrotou a Carlos III de Navarra e enviou as compañías do vencido a Castela para soster a causa de Enrique de Trastámara. Recomezou en 1369 a guerra contra Inglaterra. Recoñeceu, en contra do Papa Urbano VI, a Clemente VII en 1378. Iniciou a construción da fortaleza da Bastilla e reconstruíu o palacio do Louvre, onde fundou unha importante biblioteca real.

PERSOEIRO

Rei de Francia (1380-1422), fillo e sucesor de Carlos V. Durante a súa minoría de idade o goberno foi dominado polos seus tíos, os duques Luís I de Anjou, Filipe I o Atrevido de Borgoña, Xoán de Berry e Luís II de Borbón. En 1388 asumiu persoalmente o goberno, pero en 1392 os seus tíos, entre os que se impuxo Filipe I, apartárono do poder debido aos trastornos psíquicos que padecía. Os choques entre os intereses contrapostos de Luís de Orleans, irmán de Carlos VI, e os duques de Borgoña, orixinaron os bandos inimigos dos armañacs e dos borgoñóns, que provocaron a guerra civil e o paso dos borgoñóns ao bando inglés. Despois de que Enrique V de Inglaterra gañase en Azincourt (1415) e ocupase Normandía (1417), Filipe o Bo, duque de Borgoña, obrigou a Carlos VI a asinar o Tratado de Troyes (1420), que recoñecía a Enrique V como herdeiro ao trono de Francia.

PERSOEIRO

Rei de Francia (1422-1461), fillo e sucesor de Carlos VI. Nomeado delfín en 1417, estivo do lado dos armañacs, que o recoñeceron rei á morte do seu pai (1422), malia as estipulacións do Tratado de Troyes. Entrementres, o duque de Bedford intitulouse rexente de Francia en nome de Enrique VI de Inglaterra. As vitorias inglesas motivaron unha profunda penetración no territorio francés, pero a crítica situación de Carlos VII foi salvada por Xoana de Arco, que conseguiu levantar o sitio de Orleans en 1428 e o fixo coroar en Reims en 1429. En 1436, as forzas de Carlos VII entraron en París; posteriormente asinou unha serie de treguas cos ingleses ata 1449. Ata entón Carlos VII dominou diversas revoltas feudais, como a de Praguerie de 1440 e reorganizou o exército e as finanzas. Retomada a guerra contra os ingleses, reconquistou Normandía (1449-1451) e Guiena (1451-1453), co que o dominio inglés en Francia quedou reducido a Calais. En 1438, pola Pragmática Sanción de Bourges, aprobáronse as decisións...

PERSOEIRO

Rei de Francia (1483-1498), fillo e sucesor de Luís XI. Entre 1483 e 1491 foi rexente a súa irmá Ana de Francia, que ultimou o casamento do rei con Ana I de Bretaña en 1491. Carlos intentou reivindicar os dereitos franceses, herdados dos Anjou, en Nápoles, polo que estableceu unha serie de tratados coas potencias europeas buscando a súa neutralidade: con Inglaterra polo Tratado de Étaples (1492), con Aragón e Castela polo Tratado de Barcelona (1493), e con Austria polo Tratado de Senlis (1493). Os seus rápidos éxitos no avance por Italia e a entrada en Nápoles (1495) favoreceron a formación da liga antifrancesa de Venecia que o derrotou en Fornovo.

PERSOEIRO

Rei de Suecia (1448-1457; 1464-1465 e 1467-1470) e de Noruega (1449-1450), fillo do nobre Knut Thordsson. Participou no levantamento sueco contra a unión escandinava (1434). Rexente de Suecia, aceptou a elección de Cristovo de Baviera, e á súa morte foi elixido rei de Suecia (1448). Unha expedición militar permitiulle coroarse rei de Noruega, pero contra el prevaleceu Cristián de Odenburgo. As súas medidas contra a nobreza e o clero obrigárono a expatriarse dúas veces. Recobrou definitivamente o trono en 1467.

PERSOEIRO

Rei de Francia (1824-1830), irmán de Luís XVI e de Luís XVIII. Ao comezar a Revolución Francesa emigrou e foi un dos dirixentes do realismo en Inglaterra desde 1795. En 1814 volveu a Francia, onde liderou o partido ultra. Á morte de Luís XVIII (1824) accedeu ao trono e levou a cabo unha política de implantación do absolutismo monárquico. Durante o ministerio de Polignac foron ditadas as ordenanzas de Saint-Cloud (1830), que disolvían a cámara, modificaban a lei electoral e suprimían a liberdade de prensa, disposicións que provocaron a Revolución de Xullo de 1830 e que o obrigaron a abdicar a favor do seu neto, o duque de Burdeos, e a exiliarse. Durante o seu reinado tivo lugar a toma de Alxer, que iniciou a expansión colonial francesa polo norte de África.

PERSOEIRO

Rei de Suecia (1654-1660). Fillo do conde palatino Xoán Casimiro I de Kleeburg e de Catarina, filla de Carlos IX. Loitou polo trono ao abdicar a súa curmá Cristina en 1654. Proclamouse rei de Polonia despois de declararlle a guerra (1655) e ocupou o leste de Prusia; pero a resistencia dos polacos e o inicio das hostilidades por parte de Rusia (1656) e Dinamarca (1657), dificultaron a súa posición. Non obstante , ocupou Xutlandia e obrigou aos daneses a entregarlle en 1658 as provincias de Skåne e Bohuslän, ao sur da actual Suecia.

PERSOEIRO

Rei de Suecia (1660-1697), fillo de Carlos X. Durante a súa minoría de idade, o poder estivo controlado pola nobreza ata que en 1672 comezou a gobernar persoalmente. Na guerra contra Brandenburgo e Holanda, foi derrotado en Fehrbellin (1675), e perdeu a Pomerania sueca. Dinamarca invadiu Skåne, pero despois da vitoria de Lund (1676), os suecos rexeitaron o ataque e firmouse o Tratado de Lund en 1679. Desde entón dedicouse á reorganización do exército e das finanzas. A partir de 1682 estableceu un poder de tipo absolutista.

PERSOEIRO

Rei de Suecia (1697-1718), fillo de Carlos XI e de Ulrica-Leonor de Dinamarca. O dominio sueco sobre o Báltico provocou un ataque conxunto contra el da alianza de Dinamarca, Rusia e Saxonia-Polonia en 1700. Respondeu ao tripla ataque e obrigou a Federico IV de Dinamarca a firmar a Paz de Trevendal en agosto de 1700; derrotou os rusos en Narva en novembro de 1700, e os saxóns e os polacos á beira do Dvina en xullo de 1701; en 1704 fixo substituír no trono de Polonia a Augusto II por Estanislao Leszczyński; invadiu Saxonia e obrigou a Augusto II a firmar a Paz de Altranstädt (1706). Volveuse entón contra o tsar, que invadira os territorios suecos do Báltico oriental, e fracasou no intento de chegar a Moscova e, en alianza cos cosacos, foi derrotado e ferido en Poltava en xuño de 1709. Refuxiouse en Turquía, onde foi retido durante cinco anos, ata que fuxiu en 1714. Durante a súa ausencia, a situación interior e exterior de Suecia empeorou: o país perdeu o 30% da poboación masculina,...

PERSOEIRO

Rei de Suecia (1809-1818) e de Noruega (1814-1818). Irmán menor de Gustavo III, loitou polo trono ao ser derrotado o seu sobriño Gustavo IV. Asinou a paz con Rusia en 1809 e con Napoleón en 1810. Sen descendencia, en 1810 adoptou como sucesor o mariscal francés Jean Bernadotte. A través da Paz de Kiel (1814), Dinamarca tivo que ceder Noruega a Suecia, e o Parlamento noruegués recoñeceu a Carlos como rei.

PERSOEIRO

Rei de Suecia e de Noruega (1859-1872), fillo de Óscar I, a quen sucedeu. En 1865 outorgoulle ao país un réxime constitucional cun Parlamento composto de dúas cámaras electivas.

PERSOEIRO

Rei de Suecia (1973), fillo do príncipe Gustavo Adolfo e de Sibila de Saxonia-Coburg-Gotha. Sucedeu o seu avó Gustavo VI Adolfo o 15 de setembro de 1973. No ano 1976 casou con Silvia Sommerlath, coa que tivo tres fillos: Victoria, Carlos Filipe e Madalena.