"Cis" (Contén)

PERSOEIRO

Médico. Director da Escola Normal de Maxisterio de Santiago de Compostela, trasladouse á Escola Normal de Madrid na segunda metade do s XIX. Como material pedagóxico escribiu Programa de sistemas y métodos de enseñanza y nociones de educación para uso de los aspirantes al título de maestro elemental (1864).

PERSOEIRO

Político, neto de Salvador de Madariaga. Catedrático de Física na Universidad Complutense de Madrid, foi militante do PSOE desde 1964, e deputado entre 1977 e 1996. Foi ministro de Cultura (1982-1988), de Educación e Ciencia (1988-1992), de Asuntos Exteriores (1992-1995) e voceiro do Goberno (1985-1988) en España. Secretario xeral da OTAN (1995-1999), desde 1999 foi nomeado secretario xeral da Unión Europea Occidental (UEO), do Consello de Ministros da Unión Europea e alto representante da Unión Europea no ámbito da Política Exterior e de Seguridade Común (PESC), cargo para o que foi reelixido en 2004.

GALICIA

Ilustrado. Foi avogado, procurador xeral e rexedor da Coruña. Foi deputado pola Coruña na Xunta do Reino celebrada en 1800, un dos fundadores da Academia de Agricultura e un dos membros da Xunta Suprema e Gobernativa de Galicia (1808). Analizou o atraso económico de Galicia. Escribiu Estorbos y remedios de la riqueza de Galicia (1775).

PERSOEIRO

Crítico literario e escritor. Estudou as relacións entre literatura e sociedade. Das súas obras destacan a narración Anno Domini (1964) e os ensaios Tolstoy or Dostoevsky (1958), The Death of Tragedy (1960), After Babel (1975), Antigones (1984), Passion Spent: Essays 1978-96 (1996), Errata: an Examined Life (1997) e Grammars of Creation (2001). Recibiu o Premio Príncipe de Asturias de Comunicación y Humanidades en 2001.

GALICIA

Político, xornalista e escritor. Emigrou a Uruguay e Arxentina, onde ocupou diversos cargos e colaborou en diversas publicacións. Regresou a Ferrol en 1860. En 1867 mercou a imprenta coruñesa de C. Míguez e trasladouna a Ferrol onde imprimiu diversos xornais, e fundou e dirixiu La Democracia. Presidente do comité do Partido Republicano Democrático, foi alcalde da cidade (1868). Participou na sublevación cantonal de 1872 e en 1873 foi elixido deputado por Ferrol. Coa Restauración estivo desterrado en Portugal e, expulsado, exiliouse en París ata 1877. Foi un dos fundadores do Ateneo Artístico (1879) e pertenceu á xunta que dirixiu a Escola de Artes e Oficios ferrolá. Das súas obras destacan Los Guaraníes (1861), Los Demócratas ou El Ángel de la libertad.

GALICIA

Sacerdote, xornalista e escritor. Colaborou en xornais como La Cruz, El Libredón, La Gaceta de Galicia, El Ciclón, El Pensamento Galaico, de Santiago; La Voz de Galicia, da Coruña; e El Siglo Futuro, El Noticiero e El Imparcial, de Madrid. Fundou os semanarios La Verdad, en Santiago de Compostela, e Varapalo de Picaños, en Carril, e dirixiu a revista Acción Católica (1903).

PERSOEIRO

Teólogo, filósofo e teórico xurídico-político. Coñecido como doctor eximius, foi xesuíta (1564) e interpretou libremente a san Tomé de Aquino. Estableceu o suarismo. A súa obra central é Disputationes metaphysicae (1597), onde a metafísica queda ao servizo da teoloxía. Destacan tamén Tractatus de legibus ac Deo legislatore (1612) e Defensio fidei catholicae et apostolicae adversus Anglicanae sectae errores (1613).

REXIÓNS

Rexión do extremo SO da illa de Sardeña, situada ao S da rexión de Iglesiente. É bastante montañosa, xa que acada os 1.116 m de altitude no monte Caravius, e presenta en xeral unha costa rochosa, agás no sector occidental, onde domina unha pequena chaira litoral.

PERSOEIRO

Fisiólogo e anatomista holandés. De nome Franz de la Boë, introduciu a instrución clínica no ensino da medicina, describiu a tuberculose pulmonar e sinalou a importancia da saliva e dos zumes gástricos e pancreáticos na dixestión dos alimentos. Coñécese principalmente polas súas descricións das estruturas anatómicas do cerebro.

GALICIA

Dramaturgo e guionista. Pioneiro do teatro galego, é autor da primeira peza teatral representada en galego polo grupo Troula O Velorio (1978). Seguíronlle Lenta raigame (1982), Caderno de bitácora (1985) e Casta i Albito (2003). Colaborador de La Voz de Galicia, Faro de Vigo e A Nosa Terra, participou en diversos programas da TVG e de RNE, como “Catro Ventos” (RNE 1) e “O láparo cabileiro” (Radio 4). Foi guionista do conto A tola (1974), de M. Gato; e dos filmes O cadaleito (1976) e O caso das galiñas aforcadas (1991). Como actor participou nas producións Fendetestas (1975) e La novia de medianoche (1997).

1. Calidade de técnico.

2. Palabra ou expresión propia da linguaxe técnica.

PERSOEIRO

Adestrador de balonmán. Coñecido como Fran Teixeira, iniciou a súa andaina no S.A. Ceuti (1981-1982), no Santa Cristina (1982-1983), no B. M. Lalín (1983-1985) e no Círculo Mercantil de Vigo (1985-1989). Posteriormente adestrou os equipos S. D. Teucro (1989-1996), B. M. Chapela (1996-1999) e Pilotes Posada Octavio (1999-2002). Desde 2003 adestrou o Sporting Clube de Portugal. Recibiu o Premio de Mellor Adestrador Galego (1996, 1999 e 2000) e a Medalla de Oro al Mérito da Real Federación Española de Balonmano.

PERSOEIRO

Político e eclesiástico. Pertenceu á Inquisición de Toledo ata 1543 e foi destinado ao Consello de Indias, que presidiu (1564). Visitador do vicerrei (1544-1547) en Nueva España, promulgou as Leis Novas contra os encomendeiros. En España ocupou as chancelarías de Granada (1557) e Valladolid (1559), e os bispados de Osma (1567) e Plasencia (1578).

GALICIA

Escritor e historiador. Colaborou con numerosas publicacións periódicas e escribiu poemas históricos, como a colección de poesías Enredadas (1902), o poema descritivo O castro de Cañás (1903), a lenda histórica Diego de Samboulo (1903), en prosa e verso; e o romance curto Boicentril. O druísmo e o celtismo gallegos. A epopeya irlandesa (1912); ademais de traballos históricos, como Apuntes para la historia comercial de La Coruña (1900), La revolución gallega de 1846 (1908), Batallón Literario de Santiago. Diario de campaña (1808 al 1812) (1908), Los mártires de Carral (1912) e La torre del homenaje del castillo de Villalba (1912). Foi membro numerario da Real Academia Galega.

PERSOEIRO

Atleta. Coñecido como Daley Thompson, dominou a proba do déca­thlon durante a década de 1980 e participou en catro xogos olímpicos. Nos de Moscova (1980) e Los Angeles (1984) conseguiu a medalla de ouro. Foi dúas veces campión de Europa, en Atenas 1982 e Stuttgart 1986, e campión mundial en Helsinqui 1983. Entre 1980 e 1984 conseguiu superar catro veces a mellor marca mundial.

PERSOEIRO

Xurista. Doutor en Dereito, foi profesor nas universidades de València, Madrid e La Laguna. Foi maxistrado, desde 1979, e presidente (1986-1992) do Tribunal Constitucional. Morreu asasinado por ETA. É autor de El derecho penal de la monarquía absoluta (1969) e La tortura en España. Estudios históricos (1973).

PERSOEIRO

Arquitecto e escultor. Colaborou co seu pai, Antonio Tomé, e co seu irmán Diego Tomé na fachada da Universidad de Valladolid (1715). Mestre de obras da catedral de Toledo desde 1721, realizou Transparente (1721-1723) do deambulatorio. Fixo tamén o retablo maior da catedral de León.