"Román" (Contén)

PERSOEIRO

Realizador cinematográfico. Supervivente do gueto de Cracovia, amosou a ironía e o sentido do absurdo en boa parte da súa obra. Dirixiu Noz w wodzie (O coitelo na auga, 1962), en que analiza as tensións humanas na sociedade socialista, Repulsion (1965) e Rosemary’s Baby (1968), que significou a súa estrea en Hollywood. O asasinato da súa muller Sharon Tate   (1969 )motivou o seu regreso a Europa. Da súa filmografía destacan Chinatown (1973), Tess (1979), Bitter Moon (1992), Dead and the Maiden (1994), The Ninth Gate (1999) e The Pianist (2002), con que obtivo a Palm d’Or do Festival de Cannes e o Oscar como mellor director.

1. Relativo ou pertencente ao prerromanticismo.

2. Seguidor do prerromanticismo.

PERSOEIRO

Político e xurista italiano. Durante o goberno de G. Andreotti foi ministro de Industria (1978). Dirixiu o Istituto per la Ricostruzione Industriale (1982-1994). Membro da Alleanza Nazionale, en 1995 presentouse como xefe da coalición de esquerdas L’Ulivo, que gañou as eleccións xerais de abril de 1996 e foi nomeado presidente de goberno (1996-1998). Presidiu a Comisión Europea entre 1999 e 2004. Escribiu Sistema economico e sviluppo industriale in Italia (1973), L’Italia che vogliamo (1995) e Un’idea dell’Europa (1999).

GALICIA

Escritor e crítico literario. Doutor en Filoloxía Galego-Portuguesa pola Universidade de Santiago de Compostela, é membro fundador da revista Nó da AELG, integrante do consello de redacción de “Faro das Culturas” e colaborador de diversas publicacións literarias, como Grial, Luzes de Galicia e Nordés. No eido do ensaio e a edición crítica publicou De catro a catro e outros textos de Manuel Antonio (1989), Poesía galega de postguerra (1994) e A vixília no Gólgota (1994, Premio Ánxel Fole) e Mesteres de Arcadio López Casanova (1999). No apartado narrativo, ademais da novela O crime da rúa da Moeda Vella (1989, Premio Blanco Amor), en que aparecen certos trazos do xénero negro, publicou os poemarios Retrato de sombra en outono (1981, Premio Celso Emilio Ferreiro 1980), con algúns trazos surrealistas; Nas areias doutro mar (1984, Premio Cidade de Ourense), en que evoca a Borges e Cunqueiro; Extramuros...

1. Relativo ou pertencente ao retorrománico.

2. Lingua románica constituída por tres bloques dialectais (occidental, central e oriental), de área descontinua. Esténdese desde San Gottardo ata o Mar Adriático e son, de O a L: o retorrománico occidental ou rético; o ladino ou dolomítico, falado na rexión dos Dolomitas e no Trentino-Alto Adige; e o friulano, falado en Friuli. A pesar da gran fragmentación dialectal, os tres bloques dialectais comparten algunhas características fonéticas: a conservación do -S final latino (lat MURU/MUROS > retorrománico occidental mī/mīrs, retorrománico central mur/mures e retorrománico oriental mūr/mūres); a conservación do -L- dos grupos KL-, GL-, BL-, PL-, FL- iniciais (CLAVEM > occidental klaf, central kle e oriental klaf); e a palatalización de K, G, ante A (CABALLU > occidental chavals, central tšavál e oriental chavál; GALLINA > occidental dylínya, central dyalina ou yarina, e oriental dyalína. En 1885 fundouse a Societad Retoromontscha, que publicou uns Annalas e promoveu...

3. Literatura cultivada nalgún dos dialectos retorrománicos. Dos occidentais, os que teñen máis tradición de cultivo literario son o sobresilvano e o ladino; dos orientais, o friulano. A primeira manifestación escrita é La Chanzun de la guerra dal Chastè d’Müsch (1527), de Gian Travers. O estoupido da Reforma, co enfrontamento contra o latín da Igrexa Católica, foi o estímulo dunha abundante produción literaria de carácter relixioso e apoloxético, con testamentos, catecismos e himnarios recompilados na Consolaziun dell’olma devotiusa (1690). Esta literatura, alternada con crónicas, lendas populares e algún tema clásico, dominou toda a produción literaria ata ben entrado o s XVIII. Durante os ss XVII e XVIII, sobresaen os nomes de Jon Martin, Johan Jüst Ander e o da poeta Mengia Wielanda, xunto coa edición da Biblia de Cuera (1717-19), La Passiun de sumvitg, La Passiun de Lumbrein e a Dertgira nauscha. Na fin do s XVIII, mingua a produción relixiosa...

PERSOEIRO

Actriz cinematográfica. Coñecida como Ornella Muti, deuse a coñecer no filme La moglie più bella (1970). Participou en numerosos filmes, dos que destacan L’ultima donna (1975), Storie di ordinaria follia (1981), Il futuro è donna (1984), The Unscarred (1999) e Vendredi ou un autre jour (2005), e nos últimos anos en diversos filmes para televisión, como Le Comte de Monte Cristo (1998) e Le Lion (2003).

GALICIA

Político e enxeñeiro, irmán de Xosé Rodríguez de Vicente. Despois de rematar os seus estudos en Alemaña, emigrou a Bos Aires (1907). Afiliouse ao Partido Socialista Argentino (1912), foi secretario da xunta executiva da Federación Socialista da provincia de Bos Aires e deputado na mesma provincia (1914-1916). Dirixiu os xornais La Unión e La Acción, e colaborou en La Nación.

PERSOEIRO

Xeógrafo. Doutor en Xeografía e profesor na Universidade de Santiago de Compostela, a súa actividade acádemica e investigadora está vinculada á análise rexional e á ordenación e desenvolvemento territorial. Formou parte de equipos de investigación multidisciplinal dentro do IDEGA e da Secretaría Xeral de I+D da Xunta de Galicia e outros organismos nacionais e internacionais. Coordinou unha Rede Temática Docente financiada pola AECI sobre Desenvolvemento Rural integrada por 6 universidades latinoamericanas. Asesor da Enciclopedia Galega Universal, escribiu Lalín, un proceso de urbanización e desenvolvemento (1995), Estrategias de desarrollo local y regional de Iberoamérica (1999), De aldeas a cidades (1999, Premio da Crítica Galega na modalidade de Investigación 2000) e Xeografía, entre cultura e profesión territorial (2004).

CIDADES

Cidade do judeţ de Bačau, en Moldavia, Romanía (82.050 h [1998]). Está situada á beira do río Vltava e é un núcleo industrial.

PARROQUIA

Parroquia do concello de Vilalba baixo a advocación de Santalla.