"Jos" (Contén)

PERSOEIRO

Químico alemán. Traballou no campo da química orgánica, e en 1864 descubriu os produtos de condensación de aldehidos e aminas, coñecidos coma base de Schiff.

PERSOEIRO

Economista austríaco. Pensaba no futuro do capitalismo, entendendo que non sería derrocado polo fracaso, senón que o seu éxito inevitablemente creaba condicións que o unían ao socialismo. Publicou Business Cycles (1939) e History of Economic Analysis (1954).

PERSOEIRO

Pintor e mestre. Formouse na Escola de Artes e Oficios da Coruña e na Real Academia de San Fernando de Madrid. Fundou a Asociación de Artistas (1934) e cofundou o Museo Provincial de Belas Artes da Coruña, que dirixiu ata a súa morte. Destacou como paisaxista, con pinturas de carácter rexionalista como O cruceiro ; (1920), A marisma (1926), Solpor na ría da Pasaxe ; (1932) ou Praza da Leña (1945), en que predominaba o pintoresco cun certo ton romántico. Manifestou interese pola figura humana e tamén polas festas e tradicións típicas de Galicia (Romeiros de Santo Andrés de Teixido, 1919). Desenvolveu a pincelada con moita pasta e un cromatismo forte e quente. Cultivou o óleo como en O cego de Santa Mariña (1928), o tríptico O porto (1925) ou Xardín de San Carlos, que evidenciaban o seu grande interese pola pintura impresionista. Tamén traballou o pastel (Xardín, 1925), a acuarela (Praia do Parrote,...

PERSOEIRO

Fotógrafo e operador francés. Coñecido como José Sellier, instalouse na Coruña (1886) co seu irmán Louis, quen abrira un estudo fotográfico na década de 1850. Naturalizado español (1894), Joseph quedou a cargo do estudo e o seu interese dirixiuse cara ao cinematógrafo. En maio de 1897, tras unha visita a Francia, conseguiu un cinematógrafo dos irmáns Lumière e comezou a ofrecer proxeccións no seu estudio. Froito do seu interese pola técnica da imaxe en movemento, o 20 de xuño de 1897 gravou a primeira película galega, Entierro del general Sánchez Bregua, sobre a condución do cadáver do político e militar coruñés, de apenas un minuto de duración. A esta cinta seguíronlle San Jorge, salida de misa (1897), Fábrica de gas (1897), Plaza de Mina y Orzán (1897), Orzán, oleaje (1897), Temporal en Riazor (1898), Regreso de Cuba/Desembarco de los heridos de Cuba en nuestro puerto (1898), Matadero y salida de operarios...

PERSOEIRO

Escritor. Traballou como xornalista en El Sol ata 1929. Exiliado (1938-1974), a súa obra analiza a realidade desde un punto de vista revolucionario. Das súas obras destacan Imán (1930), Madrid-Moscú (1934), Cartas de Moscú sobre el amor (1934), Mister Witt en el cantón (Premio Nacional de Literatura,1935), Crónica del alba (1942, Premio de Novela Ciutat de Barcelona 1967), Los cinco libros de Ariadna (1957), Réquiem por un campesino español (1960, publicada en 1953 co título de Mosén Millán), El bandido adolescente (1965), En la vida de Ignacio Morel (Premio Planeta 1969) e Adela y yo (1978).

GALICIA

Editor. Fundador de Xuntanza Editorial (1986), da que é director-xerente, e vicepresidente do Instituto de Estudios Políticos y Sociales. Ademais da edición de obras de tipo xeral, levou a cabo a primeira edición do Quixote en galego e diversos códices, como o Livro de Horas da Condessa de Bertiandos (s XVI) e o Atlas de Lázaro Luis (s XVI).

PERSOEIRO

Compositor. En 1900 chegou a Madrid, onde destacou coas zarzuelas El motete (1900), Moros y cristianos (1905), Si yo fuera rey (1916) e La Dolorosa (1930).

PERSOEIRO

Arquitecto. Traballou en París con Le Corbusier (1929-1930) e, fundou con outros compañeiros o GATCPAC. Introduciu, no repertorio lingüístico do racionalismo, elementos reinterpretadores da tradición mediterránea e das formas construtivistas catalás. En 1937, en colaboración con Lacasa, construíu o pavillón español para a Exposición Internacional de París. Despois da guerra trasladouse a EE UU e traballou para a urbanización de diversas cidades suramericanas, desde os principios urbanísticos do CIAM, dos que foi presidente (1947-1956). En 1951 naturalizouse estadounidense e dirixiu a facultade de arquitectura da Harvard University (1953-1968). Destaca o estudo de Joan Miró en Mallorca (1955) e a Fundación Miró en Montjuic (1972-1975). Publicou Can our Cities Survive? (1942) e The Heart of the City (1952, con Rogers e Trywhitt).

PERSOEIRO

Pintor. Realizou diversas series sobre obxectos domésticos pintados con trazos vigorosos de carácter expresionista e saturación cromática. En 1985 derivou cara a unha abstracción de resonancias suprematistas. En 1989 obtivo o Premio Nacional de Artes Plásticas.

PERSOEIRO

Político francés. Deputado, foi membro do Club dos Xacobinos, pero en 1791 evolucionou cara a posicións máis moderadas. En 1799 formou parte do consello executivo do Directorio, buscou a creación dun goberno forte e foi un dos autores do golpe de estado do 18 de brumario. Foi un dos tres cónsules provisionais e colaborou na redacción da Constitución do ano VIII, pero non tardou en ser afastado dos postos de decisión.

PERSOEIRO

Actor e xornalista. Instalado en Vigo, compaxinou o seu labor como xornalista en La Concordia cos seus traballos como actor, a dirección da peza satírica La Ráfaga e a colaboración co cineasta Xosé Gil. Posteriormente foi redactor xefe de La Zarpa en Ourense, redactor dos diarios Galicia e El Pueblo Gallego, e colaborador de Faro de Vigo e Vida Gallega. En 1929 participou na creación da produtora Vicus Films, para a que dirixiu a longametraxe de ficción La tragedia de Xirobio (1930). Vinculouse ao mundo teatral, primeiro na Agrupación Martín Códax de Vigo, logo no Teatro Nacional de la Falange, e, por último, na compañía de Celia Gámez. A partir de 1941 foi redactor de Vértice, en Donostia, de Voluntad, en Gijón, e do diario Córdoba.

PERSOEIRO

Escritor. Inspirado nas farsas de Gil Vicente, cultivou un teatro satírico popular. Escribiu Vida do Grande D. Quixote de la Mancha e do gordo Sancho Pança (1733) e As Guerras do Alecrim e da Mangerona (1737).

PERSOEIRO

Empresario. Preside o grupo empresarial Nosa Terra XXI, dedicado a actividades marítimas e sanitarias, e composto polas empresas Remolcanosa, Elcano, POVISA e o hospital compostelán Nosa Señora da Esperanza. Recibiu a Medalla al Mérito Sanitario (1998), a Medalla de Prata de Galicia (2002), a Medalla al Mérito Policial (2002) e a máxima distinción do Club Financeiro de Vigo (2002).

PERSOEIRO

Manipulador de monicreques. Coñecido como Xosé o dos Monecos e Traga Estopa, foi o creador do teatro ambulante Melodías de España, co que popularizou por toda Galicia o personaxe Barriga Verde. Destacado acróbata de circo, co tempo estableceu a súa propia compañía. Pódese considerar o fundador do teatro popular galego dos monicreques. Constituíu unha das atraccións características das festas celebradas na Praza de María Pita na Coruña, no San Froilán de Lugo, nas da Peregrina de Pontevedra, nas do Corpus de Ourense e nas festas da Ascensión en Santiago de Compostela. Retirouse en 1964.

PERSOEIRO

Novelista belga. Desde 1928 cultivou a novela con diversos pseudónimos. Destacan as súas novelas policiais en que afondou na análise psicolóxica dos personaxes, dos que un dos máis populares foi o inspector Maigret, protagonista dunha longa serie con case 250 títulos, dos que destacan L’homme qui regardait passer les trains (1938), La neige était sale (1948) e Le train (1961). Publicou tamén Mémoires intimes (1981).

PERSOEIRO

Bibliógrafo. Catedrático emérito de Bibliografía da Universidad de Madrid, escribiu Bibliografía de la literatura hispánica (1950-1980) e Mil biografías de los Siglos de Oro. Índice bibliográfico (1985). En 1984 recibiu o Premio Internacional Nicolás Antonio de Bibliografía da Syracuse University, de Nova York.

PERSOEIRO

Actor e realizador cinematográfico sueco. Dirixiu Tösen fr<n stormyrtorpet (A moza da turbeira, 1917), Mästerman (O mestre Samuel, 1920), Körkarlen (A carreta pantasma, 1921), The Scarlet Letter (1926) e, especialmente, The Wind (1928). Traballou de actor en Ordet (1943) e en Smultronställert (Amorodos ventureiros, 1957).

PERSOEIRO

Fundador da igrexa mormona. Escribiu o Book of Mormon (1830), que contiña unha historia de América desde a súa colonización por xudeus da época da torre de Babel ata a predicación do Evanxeo polo mesmo Xesús Cristo resucitado e a transcrición destes feitos polo profeta Mormón ao redor de 385. Organizou unha igrexa que espera a aparición da Nova Xerusalén en Kirtland (Ohio). Perseguido e expulsado, estableceuse cos seus seguidores en Nauvoo (Illinois) en 1840. Foi aprisionado, co seu irmán, e linchado.