"AN" (Contén)

PERSOEIRO

Fotógrafo e pintor. Principiou os seus estudios de arte no City College de Nova York; posteriormente trasladouse á Academia de Belas Artes de Múnic. De regreso aos EE UU, converteuse en pintor modernista, relacionouse co círculo de Stieglitz e foi cofundador da Photo-Secession. En 1906 trasladouse novamente a Alemaña, onde destacou como pintor de moda. Dende 1918 exerceu como profesor de fotografía artística na Kunstakademie de Leipzig. Nos seus traballos fotográficos combinou algunhas técnicas que aprendeu da pintura, pois manipulaba as súas imaxes co emprego de lapis, tinta e plumas.

PERSOEIRO

Lóxico. Membro do Círculo de Varsovia, elaborou unha lóxica trivalente e, xunto con Tarski, outra polivalente, cun número infinito de valores, á vez que estudiou a historia da lóxica. Escribiu Elementos de lóxica matemática (1929) e Observacións filosóficas sobre os sistemas polivalentes do cálculo proposicional (1930).

GALICIA

Mariño. Destinado en Filipinas, Cuba e New Orleans, axudou a sufocar a sublevación do arsenal ferrolán en 1872. Unha vez que se proclamou a Primeira República loitou contra os sublevados do arsenal da Carraca en Cádiz e contra as tropas carlistas no Cantábrico. En 1879 ascendeu a capitán de fragata e foi destinado a La Habana. Ata 1895 exerceu como axudante da mariña do distrito e porto de Mayagüez. Participou no combate de Santiago de Cuba, onde foi apresado polos americanos. Unha vez finalizada a Guerra de Cuba, foi xefe do estado maior do departamento de Cartagena, xefe do departamento de Cádiz, comandante da mariña de Sevilla e gobernador civil de Canarias.

PERSOEIRO

Fisiólogo, fillo de Hans von Euler-Chelpin. Estudiou no instituto Karolinska de Estocolmo, onde máis tarde exerceu como profesor de fisioloxía. Foi presidente da fundación Nobel entre 1965 e 1975. En 1933 foi o primeiro, xuntamente con Goldblat, que illou as prostaglandinas. Especializouse en neurofisioloxía e os seus traballos conduciron á clasificación do papel transmisor que realizan diversas substancias químicas, como a noradrenalina, no paso do impulso nervioso a través da sinapse. En 1970 compartiu o Premio Nobel de Medicina e Fisioloxía con Julius Axelrod e Bernard Katz, polos seus traballos sobre os neurotransmisores. En 1973 foi investido doutor honoris causa pola Universidad Complutense de Madrid.

PERSOEIRO

Bioquímico, pai de Ulf Svante von Euler. Estudiou na Universidade de Berlín, foi colaborador de Svante Arrhenius no Instituto Real de Tecnoloxía e profesor da Universidade de Estocolmo, onde o nomearon director do Instituto de Bioquímica. Estudiou os enzimas, especialmente os que interveñen na fermentación do azucre. Atopou a estrutura do primeiro coenzima descuberto, chamado difosfopiridin-nucleótido. Tamén traballou na estrutura e obtención de vitaminas e foi o primeiro que illou a vitamina A. En 1929 compartiu o Premio Nobel de Química con A. Harden, polos seus estudios sobre a acción dos enzimas na fermentación dos azucres.

PERSOEIRO

Sacerdote mozárabe e mártir. No califato omeia de Al-Andalus encabezou unha revolta contra o emirato e as celebracións relixiosas do Islam, feito polo que foi condenado a morte; inda que logrou liberarse deste castigo, tivo que fuxir ás terras cristiás do norte. Tras ser elixido arcebispo de Toledo (858), volveu a Córdoba, pero non tardou en ser decapitado. Coas súas obras, Documentum martyriale (851) -libro apoloxético dos supostos martirios de moitos cristiáns a mans dos mouros- e Memoriale sanctorum (857), alentou o culto cristián fronte aos musulmáns. Na iconografía leva vestiduras arcebispais pero coa mitra e palio entre as mans, sen vestir, e como atributos persoais, unha espada, unha xostra, unha pluma e un libro. A súa festividade celébrase o 9 de xaneiro.

IGREXAS

Igrexa situada en Muruzábal, na Comunidad Foral de Navarra. Construída no s XII, relaciónase coas ordes militares, puido ser un hospital da Orde de San Xoán e servíalles de lugar de descanso aos peregrinos que se dirixían a Santiago. Situada á beira do Camiño de Santiago, ten plano centralizado octogonal cuberto cunha bóveda de crucería con influencias islámicas. A ábsida é pentagonal. No exterior destaca a arcada que a rodea e que lle dá o nome en éuscaro, eunate (cen portas).

1. Relativo ou pertencente á rexión eurosiberiana.

2. Rexión bioxeográfica do reino holártico que abrangue unha gran parte de Eurasia e que limita ao N coa rexión ártica e ao S coas rexións mediterránea, iranoturaniana e chinesa. O clima é húmido e de invernos fríos. A vexetación é de tendencia forestal: na parte setentrional o clímax é o bosque de coníferas; e na parte meridional, as árbores de folla caduca.

PERSOEIRO

Mártir en Roma. Disque seguiu loando a Deus malia lle cortaren a lingua.