"car" (Contén)

Grupo de expresión plástica, formado por pintores como Xoti de Luís e Alberto Álvarez Carpo e poetas como Ánxeles Penas, xunto con algúns fotógrafos. Nacido na Coruña, na década dos setenta, intentou mostrar o momento sociopolítico que se vivía no país. A súa primeira manifestación foi unha exposición colectiva de pinturas na librería-sala Lume, para máis tarde realizar un happening na Escola de Artes e Oficios Mestre Mateo, no que a pintura feita cara ao público tentaba provocar nos espectadores a actividade espontánea.

Termo do verbo dos daordes ou xerga dos telleiros que corresponde á voz ‘arcebispo’.

Termo da xerga dos cesteiros de Mondariz que corresponde á voz ‘camiño’.

Na mitoloxía grega e romana, barqueiro encargado de levar a alma do defunto (se os restos mortais foran debidamente honrados) na súa barca á outra beira do río Aqueronte, no mundo subterráneo dos Infernos.

Satélite de Plutón de 2000 km de diámetro. Descuberto por W. Christy en 1978, móvese a 20.000 km de distancia do planeta seguindo unha traxectoria case circular e cun período de revolución de 6,39 días, que é o mesmo tempo que tarda Plutón en dar unha volta sobre o seu propio eixe. Isto implica que os dous corpos se moven solidariamente, movemento que non se produce en ningún outro caso no sistema solar, aínda que é a situación límite á que tenden outros planetas e satélites. Ten un diámetro de 2.000 km.

Hidrocarburos carotenoides amplamente distribuídos na natureza, nas especies vexetais e animais, que poden actuar como provitaminas A e ser transformados en vitamina A na parede intestinal en presenza de ácidos biliares e de graxas. Os carotenos principais son: o α-caroteno, o β-caroteno (ou carotina), o γ-caroteno e o licopeno. O α-caroteno é unha substancia vermella escura que contén, a nivel molecular, unha cadea de dobres enlaces conxugados unida a un grupo terminal β-ionona e a un α-ionona. No organismo dá lugar a unha soa molécula de vitamina A por molécula de caroteno e é antecesor das xantofilas luteína e flavoxantina. O β-caroteno, de cor vermella escura, é o máis importante como precursor de vitamina A, e del derivan as xantofilas criptoxantina, zeaxantina, astacina, violoxantina, rodoxantina, etc; coñecido tamén como carotina, extráese da cenoria e emprégase como colorante...

Pigmentos de cor amarela, laranxa ou avermellada que se atopan na fracción lipídica insaponificable dos extractos de animais, vexetais e microorganismos que poden ser considerados derivados do licopeno. Tamén se denominan provitaminas A, porque teñen un papel importante como antecesores das vitaminas A. Forman parte dos pigmentos visuais e dos pigmentos do leite. Atópanse tamén en cloroplastos, ovos e excrecencias epidérmicas de aves e artrópodos, e en determinados tecidos de animais mariños. Segundo conteñan ou non osíxeno na molécula divídense en dous grandes grupos: xantofilas e carotenos.

Cromoproteína que contén un carotenoide, xeralmente un caroteno, como grupo prostético.

carótide.

Cada unha das dúas arterias que, por un lado e polo outro do pescozo, irrigan a cabeza. Está formada por un tronco inicial único, chamado carótide primitiva que, ao nivel da parte superior da cartilaxe tiroide, se divide en dúas ramificacións: carótide interna, que irriga as estruturas do pescozo, da cara e da cabeza, e carótide externa, que distribúe o sangue polo cerebro e pola órbita ocular.

Nome co que tamén se coñece o β-caroteno.

Termo da verba dos arxinas ou xerga dos canteiros que corresponde á voz ‘cereixa’.