"Fer" (Contén)

1. Relativo ou pertencente aos mamíferos.

2. Vertebrado da clase dos mamíferos.

3. Clase de cordados vertebrados que está integrada por animais amniotas homeotermos e vivíparos, co corpo provisto de glándulas mamarias e xeralmente recubertos de pel. Os primeiros mamíferos orixináronse a finais do Triásico a partir dos réptiles terápsidos, e alcanzaron o seu máximo apoxeo durante o Plioceno. A súa temperatura corporal é constante e independente da do medio natural, excepto naqueles que presentan hibernación e estivación. Case todos os mamíferos teñen catro extremidades pentadáctilas  moi diversas. Segundo a maneira de desprazarse diferéncianse: os plantígrados (coa planta do pé), os dixitígrados (cos dedos) e os ungulígrados (co pezuño). Estes últimos e os proboscídeos teñen o extremo dos dedos protexidos por pezuños, mentres que os outros os teñen protexidos por uñas. Nas especies escavadoras, arborícolas e voadoras, as extremidades están profundamente modificadas; as especie acuáticas téñenas modificadas en aletas, aínda que nos cetáceos e sirénidos non desapareceron...

PERSOEIRO

Enxeñeiro austríaco. Por conta de Austria, deseñou armas, especialmente fusís militares e pistolas automáticas que foron empregados polos exércitos alemán, austríaco, romanés ou neerlandés. Tamén alcanzou gran prestixio o seu rifle de caza, con mecanismo de ferrollo.

GALICIA

Arquitecto. Desenvolveu a maioría da súa obra en Lugo, cidade na que introduciu o movemento modernista así como o concepto de casa xardín coa construción de vivendas unifamiliares. Destaca o edificio de vivendas na praza de España, o Instituto Xoán Montes (1935-1936), de estilo racionalista, e o Mercado Municipal. O seu racionalismo tamén quedou patente en Ourense no edificio Constantino Bouzo (1940).

PERSOEIRO

Político filipino. Foi deputado (1949-1959) e senador (1959-1966), e acadou a presidencia do estado filipino en 1965. Outorgoulle parte do poder á súa esposa Imelda Romuáldez Marcos e instaurou un réxime autoritario. O asasinato do principal dirixente da oposición en 1983, Benigno Aquino, e a expansión da guerrilla comunista e musulmana, obrigárono a convocar eleccións presidenciais en 1986, que gañou Corazón Aquino, o que provocou a súa fuxida a EE UU.

PERSOEIRO

Infanta de España e duquesa de Montpensier, filla do Rei Fernando VII e de María Cristina das Dúas Sicilias. Casou en 1846 con Antón de Orléans, duque de Montpensier, fillo do Rei Luís Filipe I de Francia. En 1868 foi expulsada, co seu marido, por conspirar contra a súa irmá, a Raíña Isabel II.

PERSOEIRO

Militar. Capitán de infantería, morreu fusilado en Carral pola súa participación no Levantamento de Solís.

PERSOEIRO

Deseñador. Coñecido como Roberto Verino, creou a súa primeira colección pret à porter feminina en 1982 e abriu a súa primeira tenda en París (1983). Participou de forma continuada na Pasarela Cibeles (1984-1999 e 2002-2003), lanzou a súa primeira Colección de Hombre e a Verino Jeans en 1997, e xunto a diversos deseñadores fundou a Asociación de Moda de España (1999). Tamén iniciou a comercialización de produtos como perfumes (1992), lentes (1997) e revestimentos e pavimentos cerámicos (2002). Recibiu a Aguja de Oro (1992), a Medalla Castelao (1996) e a Vieira de Prata (2003).

PERSOEIRO

Antropólogo e profesor. Doutor en Filosofía e Letras pola Universidad Autónoma de Madrid, investigou a medicina popular galega, as romarías, o entroido e o nacionalismo galego. Realizou tamén traballos de campo con comunidades indíxenas americanas, especialmente cos quechuas bolivianos. Nos seus traballos defende que a cultura popular galega forma parte da cultura tradicional europea, que é unha cultura con personalidade propia, formada na Idade Media, entroncada na da Antigüidade clásica; unha cultura que, lonxe de compoñerse de elementos illados, está perfectamente articulada. Colaborador de Cuadernos de Estudios Gallegos, Encrucillada e Lumieira, dos seus numerosos estudios sobre antropoloxía cultural destacan Satán, sus siervas las brujas y la religión del Mal (1984), Cultura popular (1984), Autobiografía dun labrego (1986), Las romerías/peregrinaciones y sus símbolos (1987), O sexo na poesía popular galega (1995), Aparicións e Santa Compaña (1995), Simbolismo animal (1996), Contos...

PERSOEIRO

Xogador de baloncesto. Debutou en primeira división en 1979 co Estudiantes, para fichar polo Real Madrid C.F. dous anos despois, co que conseguiu catro ligas (1981-1982, 1983-1984, 1984-1985 e 1985-1986), tres Copas do Rei (1984-1985, 1985-1986 e 1988-1989), dúas Recopas de Europa (1984 e 1989) e unha Copa Korac (1987-1988). Na tempada 1986-1987 xogou na NBA cos Portland Trail Blazers. Coa selección española gañou a medalla de prata no Eurobasket de Nantes (1983) e nos Xogos Olímpicos de Los Angeles (1984).

GALICIA

Xornalista. Redactor de El Diario de Cádiz e Pueblo, participou na posta en marcha de distintos informativos na Cadena SER, como Matinal (1964), Hora 25 (1972) e El informativo de las 8 (1977), logo coñecido como Hora 20. Participou tamén nos programas de TVE 24 Horas (1971) e Siempre en Domingo (1972) e na formación de Antena 3 Radio (1982). Promotor da creación de El Periódico de Catalunya (1978) e de Antena 3 TV (1990), ocupou a presidencia desta canle ata xullo de 1992. Director de Diario de Barcelona e La Gazeta del Arte, foi director xeral de BTRZ Análisis y Proyectos e presidente do consello de dirección de Estrella Digital, ademais de colaborar en ABC, COPE, La Clave e La Estrella.

GALICIA

Xornalista. Coñecido como Ángel de la Vega, A Mar ou O Marqués da Piringalla, traballou desde 1958 no xornal El Progreso, onde foi redactor xefe (1970-1995). Fundador e director do semanario El Heraldo de Vivero, en 1962 fundou Hoja del Lunes de Lugo, da que foi redactor xefe e director (1963) ata o seu cesamento (1987). Correspondente en Lugo das axencias Logos e Europa Press, publicou a guía Friol (1990), La Garra: zarpazos del año 2000 (1999) e Ánxel Fole: 101 anécdotas (2003). Obtivo o Premio del Concurso de Reportajes Periodísticos de Lotería Nacional (1964), foi nomeado Lucense do Ano (1995) e obtivo a insignia de ouro da Asociación da Prensa lucense (1996).

PERSOEIRO

Xeólogo. A súa actividade investigadora centrouse no estudo da evolución dos terreos metamórficos da antiga cordilleira herciniana nas áreas de Galicia e Castela e colaborou na elaboración de diversos mapas xeolóxicos a escala 1:50.000 e 1:200.000 de Asturias, Castela, Catalunya e Galicia.

PERSOEIRO

Directora teatral. Entre 1980 e 1997 coordinou o Taller de Teatro Clámide, co que realizou un importante labor de animación e divulgación teatral en Vilagarcía de Arousa e a súa comarca.

GALICIA

Relixioso mercedario. Foi cóengo da diocese de Iria e bispo de Málaga (1825-1827). Opúxose aos afrancesados durante a Guerra da Independencia (1808-1814) e durante o Trienio Constitucional (1820-1823) foi desterrado a Segovia. Escribiu Los famosos traidores e Sermón que a la publicación de la Bula de la Cruzada dixo en la Iglesia Catedral de Segovia...

GALICIA

Xeógrafo e escritor. Redactor da La Voz de Galicia, publicou artigos en numerosas revistas de historia e literatura. Da súa produción destacan Morfología del gallego, La lengua gallega (1918), La Coruña, capital de Galicia. Guía del turista (1926) e La Región Gallega. Notas geográfico-económicas (1936). En 1926 ingresou na Real Academia Galega.