"AN" (Contén)

(Poltava 1769 - 1838) Escritor ucraíno. Primeiro clásico da nova literatura ucraína, comezou a escribir a súa Enejda en 1794 (editada postumamente en 1842), na que, empregando os personaxes e mais o ambiente de Virxilio, describiu a sociedade ucraína da segunda metade do s XVIII.

(Kide 1925) Realizador cinematográfico húngaro. A súa obra afronta a problemática intelectual socialista en obras como Nehéz emberek (Os intratables, 1964), Falak (Os muros, 1968), Oktoberi vasárnap (Un domingo de outubro, 1979) e A vörös grófnö (A condesa vermella, 1985).

(Daugavpils 1840 - Peterburgo 1901) Embriólogo letón. Introduciu o darwinismo en Rusia e desenvolveu a primeira hipótese aceptable da relación entre os vertebrados e os invertebrados. Fixo investigacións sobre a embrioloxía dos vermes, os artrópodos, os braquiópodos e os celentéreos.

(Taganrog 1892 - París 1964) Filósofo ruso. Foi un dos introdutores do pensamento de E. Husserl en Francia. Destacou polos seus estudios sobre a historia da filosofía e da ciencia, campos nos que foi un dos precursores das nocións de paradigma e de estrutura epistemolóxicos desenvolvidos posteriormente por T. Kuhn. Da súa produción destacan os estudios sobre Anselmo, Descartes e Platón, e Études Galiléennes (1940), From the Closed World to the Infinitive Universe (1957), Études d’histoire de la pensée philosophique (1961), Nextonian Studies (1965) e Études d’histoire de la penseé scientifique (1973).

Nomós de Macedonia, Grecia (3.516 km2; 150.386 h [1991]). A capital é Kozánē (31.553 h [1991]).

(Gelsenkirchen, Renania do Norte-Westfalia 1898 - Tübingen, Baden-Württemberg 1965) Filólogo alemán. Foi catedrático de Lingüística Comparada na Universidade de Tübingen e traballou no campo do indoeuropeo, sobre todo recollendo os estratos máis antigos desta lingua que se manteñen na toponimia. Destacan as súas obras Sprache und Vorzeit (Lingua e pasado, 1954) e Die Struktur der alteuropäischen Hydronymie (A estrutura da antiga hidronimia europea, 1963). Tamén dedicou estudios especiais ao ilirio, Lexicon altillyrischer Personennamen, (Vocabulario dos nomes de persoa do antigo ilirio, 1929) e Die Sparche der Illyrier (A lingua dos ilirios, 1955), e ao mesapio.

(Nova York 1913 - Los Angeles 21.2.2001) Produtor e director cinematográfico. Produciu filmes de directores como Fleischer, Robson ou Zinnemann e, posteriormente, dirixiu distintas películas sobre temas polémicos, como The Pride and Passion (1957), The Defiant Ones (1958), Judgement at Nuremberg (1961), Guess Who’s Coming to Dinner (1966) ou The Runner Stumbles (1979).

(Podveskij 1896 - Moscova 1926) Microbiólogo. Estudioso da microbioloxía do solo, foi o primeiro en identificar os actinomicetos como bacterias e desenvolveu en 1941 un sistema de clasificación bacteriana. En 1938 foi o iniciador na URSS dos estudios sobre os antibióticos.

(Eisenberg, Saxonia 4.5.1781 - Múnic 27.9. 1832) Filósofo. Estudiou na Universidade de Jena cando estaban como profesores I. H. von Fichte e F. W. J. von Schelling. En 1831 trasladouse a Múnic. A filosofía de Krause, con seguidores en Bélxica, Países Baixos e, sobre todo, España, aspiraba a ser a verdadeira continuadora da filosofía kantiana, que el consideraba que fora mal interpretada por Fichte, Schelling e G. W. F. Hegel. O seu sistema, chamado panenteísmo, non identifica o mundo e Deus, senón que afirma a realidade do mundo-en-Deus e presenta a historia como a ascensión racional do home a Deus e como o descenso de Deus ao home. A súa metafísica aplicouse á ética e á filosofía do dereito e rexeitou a visión hegeliana do estado. A súa obra abrangue un amplo abano de disciplinas e problemas filosóficos, destacan Das Urbild der Menschheit (O ideal da humanidade, 1811), Entwurf des Systems der Philosophie (Esbozo do sistema de filosofía, 1804) e Reine allgemeine...

(Hildesheim, Baixa Saxonia 1900 - Oxford 1981) Bioquímico. Estudiou medicina, bioloxía e química nas universidades de Göttingen, Friburgo, Múnic e Berlín, onde traballou con Otto Wasburg. Tamén descubriu a importancia dos ácidos tricarboxílicos (cítrico, isocítrico, aconítico) na respiración aeróbica. Profesor en Cambridge, Sheffield e Oxford, os seus estudios sobre o metabolismo intermediario (ciclo do ácido cítrico ou ciclo de Krebs) valéronlle o Premio Nobel de Fisioloxía e Medicina en 1953, compartido con F. A. Lipmann.

(Múnic 1946) Dramaturgo alemán. As súas obras están inspiradas no teatro popular e nun cru naturalismo. Refliten, sobre todo, a problemática tanto da clase obreira como do proletariado rural. En Das Nest (O niño, 1975) e Nicht Fisch nicht Fleisch (Nin carne nin peixe, 1981), mostra un realismo semellante ao de B. Brecht. Tamén escribiu Jumbeo-Track (1983) e Der Nusser (1986).

(Breslau, actual Wroclaw 1827 - Dresden 1916) Fotógrafo polaco. Pioneiro neste campo, en 1843 construíu a súa propia cámara, equipada con lentes biconvexas acromáticas, coa que realizou calotipos e diversas investigacións. En 1851 fotografou unha eclipse de sol. Da súa obra, cómpre salientar os retratos realizados no seu estudio de Dresde, as paisaxes do L de Alemaña e a eclipse de Venus.

(Vigo 3.6.1926) Poetisa e escritora. Integrante da Promoción de Enlace, está considerada como unha das máis destacadas autoras galegas da posguerra. A súa obra caracterízase polo intimismo e pola súa inclinación cara ao popular. Despois da súa formación no Colegio Alemán de Vigo, viaxou por Francia e Italia e instalouse en Arxentina, onde coñeceu a diversos escritores e intelectuais, como Castelao, Arturo Cuadrado, Lorenzo Varela, Rafael Alberti, Miguel Ángel Asturias, Jorge L. Borges, Alberto Girri e Olga Orozco. Ademais, no seu regreso a España, trabou amizade con Vicente Aleixandre e Dámaso Alonso, e asistiu aos parladoiros do café Gijón en compañía de Gerardo Diego. Colaboradora en diversos xornais e revistas, realizou as traducións dos libros Cantos del 6° Dalai Lama (1968), traducidos ao galego en 2003. É autora dos libros poéticos Cantigas de vento (1956), Canaval d ouro (1962), A sombra ergueita (1976), Cantigas para un tempo esquencido (1986), Alegoría do ensoño ferido (1992),...

(Colesberg, Repóblica Sudafricana 1825 - Clarens, Suíza 1904) Xeneral bóer. Xefe do exército e presidente da República de Transvaal (1883-1902), dirixiu a guerra dos bóers.

Sociedade secreta racista estadounidense. Fundada en 1866 en Tennessee, serviu como instrumento dos terratenentes demócratas do sur para facer fronte aos republicanos radicais e recuperar unha gran parte do programa escravista e antinórdico da Confederación. Tivo un segundo período desde 1915, no que ampliou as súas actividades de persecución a xudeos, católicos, estranxeiros e grupos que consideraban subversivos para os valores morais de EE UU. En 1928 o Tribunal Supremo prohibiu a irmandade en virtude da lei que impedía a formación de sociedades secretas, pero continuaron a súa actividade, aumentando novamente os seus membros trala promulgación da Lei de Dereitos Civís de 1964, que daba un paso adiante na política de integración da poboación negra. Durante as décadas seguintes mantivo un certo activismo dentro da extrema dereita estadounidense.