"Nan" (Contén)

PERSOEIRO

Físico alemán. Profesor nas universidades de Marburgo, Estrasburgo, Karlsruhe e Tübingen. Describiu as propiedades rectificadoras de certos cristais binarios e aplicounas á detección das ondas de radio. Inventou un tipo de tubo de raios catódicos. En 1909 recibiu, xunto con Marconi, o Premio Nobel de Física polos seus inventos relacionados coa radio e a telegrafía sen fíos.

GALICIA

Licenciado en Filoloxía Hispánica pola Universidade de Santiago de Compostela e en Filoloxía Galego-Portuguesa pola Universidade da Coruña. É secretario das Irmandades da Fala da Galiza e Portugal e pertence aos consellos de redacción das revistas O Ensino, Cadernos do Povo e Nós, onde publicou artigos sobre literatura e sociolingüística. Investigador da literatura medieval galego-portuguesa, especializouse nos xéneros menores. Publicou dúas edicións anotadas de Queixumes dos Pinos e de Cantares Gallegos, de Eduardo Pondal e Rosalía de Castro, respectivamente, e os poemarios Livro do caminho (1989), e O País dos Nevoeiros (1995). Xunto con Roberto Cordovani e Iolanda Aldrei, escribiu a peza teatral Eva Perón (1994), Premio Compostela de Teatro en 1995.

PERSOEIRO

Actor cinematográfico norteamericano. Comezou traballando como extra e dobre nalgúns filmes en Hollywood. Conseguiu tres Oscar como mellor actor secundario pola súa interpretación en Come and Get it/Roaring Timber (Rivais, 1936), Kentucky (1938) e The Westerner (O forasteiro, 1940). Participou tamén nas películas Dakota (1945), Along the Great Divide (Camiño da forca, 1951), Rio Bravo (1959) e Support your Local Sheriff! (Tamén un shérif precisa axuda, 1969).

PERSOEIRO

Compositor e director de orquestra. Realizou estudios musicais en Madrid da man de Emilio Arrieta e, posteriormente, dirixiu a Ópera del Teatro Real e a Ópera de la Unión Artística Musical, e foi director do Conservatorio de Madrid. A súa produción comprende óperas (La Dolores, Guzmán el Bueno), gran número de zarzuelas (La verbena de la Paloma, La bien plantá, El clavel rojo), un oratorio e diversas obras de música sinfónica, de cámara e vocal.

PERSOEIRO

Pintor ourensán. Concorreu á Exposición de Bellas Artes de Madrid no ano 1892 con dous bodegóns de obxectos de China e Xapón de pequeno tamaño.

PERSOEIRO

Escritor romántico, editor e folclorista. Propugnou o uso exclusivo do catalán na produción literaria, e foi un dos iniciadores do movemento catalanista. Entre outras obras publicou: La masia dels amors (O casarío dos amores, 1866), Lo coronel d’ Anjou (O coronel de Anjou, 1872).

PERSOEIRO

Escultor checo. Fillo do escultor de orixe alemá Jan Brokof. Estudiou en Praga e Viena. Realizou esculturas monumentais de pedra como a ponte de San Carlos de Praga, esculpiu os atlantes do palacio Morzin e o sepulcro de Jan Václav Vratislav de Mitrovice (Praga). Desenvolveu un estilo caracterizado pola placidez monumental e o equilibrio nobre e serio. Traballou tamén a madeira policromada.

PERSOEIRO

Actor cinematográfico irlandés. Foi premiado como mellor actor de teatro en Londres e na BBC Television. Continuou a súa carreira protagonizando a serie televisiva Remington Steele. Obtivo unha enorme popularidade protagonizando o papel James Bond, o sonado axente secreto, nos filmes Goldeneye (Ollo de ouro, 1995) e World is no Never Enough (O mundo nunca é suficiente, 1999). Entre as súas películas destacan: The Long Good Friday (O longo Venres Santo, 1980), The Lawnmower Man (O cortador de céspede, 1991) e Tomorrow Never Dies (O mañá nunca morre, 1998).

PERSOEIRO

Exiptólogo. Foi profesor en Göttingen en 1868 e, entre 1870 e 1879, director da Escola de Exiptoloxía do Cairo. A súa obra, moi vasta, orientouse preferentemente cara aos estudios demóticos e xeográficos: Grammaire démotique (Gramática demótica, 1855), Ditionnaire hiéroglyphique et démotique (Dicionario xeroglífico e demótico, 1867-1882), Geographische Inschriften altägyotischer Denkmäler (Inscricións xeográficas dos monumentos do Antigo Exipto, 1857-1860), Ditionnaire géographique de l’ancienne Egypte (Dicionario xeográfico do Antigo Exipto, 1879). En 1863 fundou a revista Zeitschrift für ägyptische Sprache und Altertumskunde (Revista de lingua e arqueoloxía exipcia).

PERSOEIRO

Crítico occitano. Dirixiu e animou a Revue des Deux Mondes (1893). Combateu a arte pola arte, o naturalismo, o subxectivismo e a ciencia, que pretendía substituír a fe. Publicou, entre outras obras, Études critiques sur la littérature française (Estudios críticos sobre a literatura francesa, 1880-1925).

PERSOEIRO

Lingüista. Profesor na Sorbonne e estudoso da evolución do francés, publicou, entre outras obras, Histoire de la langue française des origines à 1900 (Historia da lingua francesa dende as súas orixes ata o 1900) e La pensée et la langue (O pensamento e a lingua, 1922).

PERSOEIRO

Humanista escocés. Educado nas universidades de París e de Saint-Andrews, foi profesor entre 1528 e 1552 en París, Bordeos e Coimbra. Polas súas sátiras relixiosas foi obxecto de persecucións. En Escocia exerceu cargos académicos, públicos e palatinos e foi preceptor do futuro Xaime VI de Escocia e I de Inglaterra dende 1570. Foi partidario do calvinismo e un duro adversario de María Estuardo, axudando a preparar a acusación que se leu no seu proceso, a Detectio Mariae reginae (Acusación contra a Raíña María, 1571). Así mesmo, foi autor dun tratado teórico sobre a soberanía popular e contra o absolutismo, escrito para o seu discípulo Xaime VI e titulado De jure regni apud Scotos (Sobre o dereiro real ante os escotos,1579). Autor de obras satíricas, históricas e didácticas, foi tamén un notable poeta en latín, traduciu Medea e Alcestis de Eurípides e escribiu dúas traxedias bíblicas Jephthes e Baptistes.

PERSOEIRO

Político estadounidense. Comezou a súa carreira política en 1820 ao acceder ao Congreso co Partido Demócrata, renovando a súa acta ata 1831. Entre 1831 e 1833 foi ministro plenipotenciario en San Petersburgo e senador. De 1856 a 1860 foi o décimo quinto presidente dos EE UU, tolerando a política escravista e defendendo a autonomía de cada estado. O final do seu mandato coincidiu coa separación da Unión de sete estados sudistas.

PERSOEIRO

Economista. Entre 1957 e 1969 dirixiu na Universidade de Virginia un centro de estudios de economía política e filosofía social. As súas investigacións céntranse no eido da economía pública. En 1986 concedéuselle o Premio Nobel de Economía.

PERSOEIRO

Pedagogo e político. Foi catedrático de Pedagoxía na Sorbonne e ocupou diversos cargos políticos relacionados coa educación. No 1871 ocupou o posto de inspector de primaria e despois, chamado por Jules Ferry, pasou ao ministerio como director de ensino primario; participou na elaboración de leis educativas, promoveu a Liga dos Dereitos Humanos e recibiu o Premio Nobel da Paz en 1927. Gracias ás súas investigacións, a pedagoxía acadou en Francia nivel universitario, fundou as escolas normais superiores para a formación de inspectores e profesores, defendeu o ensino laico e obrigatorio, e a escola cívica. É autor, entre outras obras, de Ditionnaire de Pédagogie (Dicionario de Pedagoxía, 1882-1893), Nouveau ditionnaire de Pédagogie et de l’Enseignement Primaire (Novo dicionario de Pedagoxía e ensino primario, 1911) e La religion, la morale et la science dans l’education contemporaine (A relixión, a moral e a ciencia na educación contemporánea, 1912).

GALICIA

Debuxante e ilustrador. Emigrou de neno a Bos Aires pero regresou para estudar enxeñería en Madrid, carreira que abandonou. Ligado á corrente do modernismo, a súa obra caracterízase por estar cargada de simboloxía. Colaborou en La Esfera. En 1913 participou nunha exposición de artistas galegos organizada polo centro galego de Madrid, e ao ano seguinte, no salón de humoristas. Presentou tamén dous debuxos á exposición rexional de 1917. En 1935 regresou á Arxentina, onde morreu.

PERSOEIRO

Bioquímico alemán. Foi profesor nas universidades de Göttingen, Danzig, Tübingen e Múnic. En 1936 foi nomeado director do Instituto Max Planck de bioquímica. Investigou as feromonas das bolboretas e conseguiu illar e identificar diversas hormonas sexuais humanas (foliculina, androsterona e proxesterona), investigando ademais as súas posibles propiedades carcinóxenas. En 1939 recibiu, xunto con Leopold Ružička, o Premio Nobel de Química, pero o goberno nazi prohibiulle aceptalo. En 1963 foi investido doutor honoris causa pola Universidad Complutense de Madrid.