"AN" (Contén)

GALICIA

Arquitecto. Construíu o convento--colexio da Compañía de María de Santiago de Compostela (1765-1778). Colaborou nas obras da casa do concello a partir de 1767, nas modificacións da capela das Dores en San Miguel dos Agros e no remate da construción da igrexa de Santa María do Camiño (1770). Comezou as obras do edificio do convento dos xesuítas (1773) e dirixiu a obra da capela das Ánimas.

GALICIA

Pintor rexionalista, fillo do escultor Reimundo López Pol. Coñecido como Manuel Garabal, formouse na Real Sociedad Económica de Amigos del País de Santiago con Mariano Tito Vázquez, influencia que explica o tenebrismo das súas primeiras obras (A enredante, 1926; Sol entre carballos, 1946), e na Real Academia de Bellas Artes de San Fernando, onde descubriu a luminosidade e a cor (Rapaz comendo mazás; O millo, 1934). O feito de que frecuentase o taller de Cándido Garabal foi de grande importancia para o seu desenvolvemento artístico. Aínda que expuxo no acto inaugural da Sociedade Galega de Amigos da Arte (1929), ese mesmo ano abandonou a pintura, afectado de tuberculose. Xa recuperado (1932) reiniciou a súa actividade, especialmente prolífica tralo remate da Guerra Civil Española (1936-1939). En 1941 obtivo o título na Escola Superior de Belas Artes e converteuse en profesor de Debuxo Lineal e Decorativa na Escola Elemental de Traballo en Santiago de Compostela. Deste ano data a...

GALICIA

Escritora. Participou no volume poético colectivo Desde mil novecentos trinta e seis: homenaxe da poesía e da plástica galega aos que loitaron pola libertade (1995). Das súas obras destacan Os camiños do soño: A poesía de Uxío Novoneyra (1993) e Se as aves insistisen na ledicia: a obra de Bernardino Graña (2002). Recibiu o premio da agrupación cultural O Facho en 1991.

PERSOEIRO

Pintor e escultor. Cultivou unha estética realista pola que foi coñecido internacionalmente e, en 1970, asinou un contrato en exclusiva coa galería Malborough de Nova York. A complicidade con outros compañeiros, como María Moreno, Isabel Quintanilla, Francisco e Julio López Hernández, fixo que o grupo recibise a etiqueta de realismo madrileño. A súa obra representa fragmentos do mundo cotián e afectivo, paisaxes, interiores e, como temática principal, a cidade de Madrid. Interveu como protagonista na película El sol del Membrillo (1991), dirixida por V. Erice. Das súas obras destacan Los novios (1955), Campo del Moro (1960) e Gran Vía (1974-1981). Recibiu a Medalla de Oro de Bellas Artes (1983) e o Premio Príncipe de Asturias (1985).

GALICIA

Propagandista e xornalista libertario. Coñecido como Alberto Martín ou José Marinero, emigrou a EE UU. Durante a década de 1920 destacou na defensa dos anarquistas italianos condenados a morte, Sacco e Vanzetti. Colaborou no voceiro sindicalista ferrolán La Lucha. Activo no movemento libertario estadounidense ata a súa morte, escribiu xunto con Federica Montseny e Vladimiro Muñoz Breve historia del anarquismo en Estados Unidos de América del Norte.

PERSOEIRO

Soprano. Coñecida como Victoria de los Ángeles, debutou en 1944 no Liceu, o que marcou o inicio dunha carreira musical moi ampla, con actuacións nos máis importantes teatros do mundo. Recibiu o Premio Nacional de Música del Ministerio de Cultura (1978) e o Premio Nacional de Música de la Generalitat de Catalunya (1993).

GALICIA

Enxeñeiro industrial. Foi o principal promotor do Instituto de Investigacións e Experiencias Cinematográficas, a primeira escola de cine española. En 1943 creou o Laboratorio de Experiencias e Investigacións cinematográficas na Escola de Enxeñeiros Industriais. En 1947 creouse o Instituto de Investigacións e Experiencias, do que foi director e profesor. Foi xefe da sección de Materias Primas da Subcomisión Reguladora da Cinematografía na década de 1940 e xefe do Negociado da Subdirección Xeral da Cinematografía no Ministerio de Información y Turismo na década de 1950.

GALICIA

Pintor. Coñecido como Juan Luis, fíxose cargo do taller familiar de pintura, desde o que deseñou o cartel para as festas do apóstolo de 1915, e a portada para o Libro das Peregrinacións. Aproximouse ao ambiente modernista e prerrafaelista da época e colaborou coa revista Suevia. Madrid foi a súa segunda residencia, e en 1920, concorreu á Exposición Nacional onde expuxo, entre outros, o Tríptico de Pentecostés, realizado para a Capela do Espírito Santo da Catedral de Santiago de Compostela. En 1922, enviou os cadros O Pobre do Sar e Ofelia Aldeá á Exposición Nacional, polo que recibiu a segunda medalla do certame. A Deputación da Coruña concedeulle unha bolsa, por Mulleriñas (1920), e viaxou a París, onde   tomou contacto co postimpresionismo. En 1929, para a Exposición Iberoamericana de Sevilla, realizou un friso que obtivo o primeiro premio, con oito escenas da historia de Santiago de Compostela. En 1934, obtivo, no...

GALICIA

Poeta. Coñecido como Ardeiro, colaborou en diversas publicacións periódicas, como Dorna ou Ateneo Ferrolán. Da súa obra poética, caracterizada polo intimismo, a soidade e o amor, destacan A néboa dunha esperanza (Premio Cidade de Ourense 1981), En bela sombra de amaranto (Premio Celso Emilio Ferreiro 1985), O matiz esmeralda da sombra (Premio Eusebio Lorenzo Baleirón 1992), a escolma Sombras e outras presencias (1992) e Un xardín no tempo (2001).

GALICIA

Escritor. Coñecido como Manuel Catoira, colaborou en diversas revistas literarias. É autor de A cadea (1977), Intento de fuga en la prisión central (1978) e das antoloxías Cen augas e Opera aperta. Poesía galega (1981). Coa súa composición “Traballadores do cemento” conseguiu o Premio Nós (1976).

GALICIA

Pintor e gravador. Coñecido como Armando Guerra, formouse (1968-1973) en València e Barcelona, onde tomou contacto co formalismo catalán. Regresou a Vigo e deuse a coñecer nas exposicións ao aire libre da praza da Princesa. Foi profesor da Escola de Artes e Oficios da cidade e desde 1980 vinculouse ao colectivo artístico Atlántica. Desenvolveu o seu estilo neoabstracto na década de 1970 e a súa pintura considerouse unha sinopse entre as vertentes intimistas do expresionismo abstracto americano, o cubismo sintético e certas influencias de Bacon. Realizou as súas composicións (Abstracción, 1991), de textura fina, a partir de liñas trazadas en diferentes direccións, marcando a sensación de ritmo e manchas de cor de tons suaves (ocres, rosas e violetas). Da súa obra destacan Formas (1974), A cama (1978) ou a serie Vieiros (1981), da que formaron parte obras como Opostos. Como gravador, tiveron especial importancia os seus traballos en augaforte e augatinta. Parte da súa colección figura no...

GALICIA

Arquitecto. Deulle ás fachadas de edificios na Coruña un novo tratamento baseado nas características estéticas modernistas como os motivos vexetais ou as columnas ornamentadas así como certos cánones novos de proporcionalidade arquitectónica.

PERSOEIRO

Escultor. A súa escultura reproduce fragmentariamente a realidade resaltando texturas e valorando as superficies. Da súa obra destaca a escultura a García Lorca (1986), Un pintor para el Prado (1989), Formaste de tu amor simetría (1991) e Esperanza caminando (1998) no teatro Campoamor en Oviedo. En Galicia realizou unha placa de bronce no Museo de Arte Fenosa na lembranza de Trincado. En 1982 recibiu o Premio Nacional de Artes Plásticas e en 1986 ingresou como académico na Real Academia de Bellas Artes de San Fernanado.

PERSOEIRO

Pintor. En 1802 foi pintor de cámara e Fernando VII confirmouno como pintor oficial da corte. Cultivou a pintura relixiosa, a histórica e a alegórica en grandes composicións ao fresco, como Carlos III poniendo su orden bajo el patrocinio de la Inmaculada, e o retrato, xénero no que se destacou e do que sobresaen os retratos Don Vicente Blasco e General Narváez. Foi director do Museo del Prado, profesor de debuxo da Raíña María Isabel de Braganza e de Isabel II, e membro das academias de Madrid, València, Zaragoza e Roma.

PERSOEIRO

Psiquiatra e profesor. Presidente da Asociación Mundial de Psiquiatría, defendeu teses, no terreo moral, dun carácter católico integrista e en 1940 fundou a revista de psiquiatría Actas Españolas de Psiquiatría da que foi director. Escribiu La agonía del psicoanálisis (1945), La angustia vital (1950), El libro de la vida sexual (1968) e Tratado de psiquiatría (1982).

GALICIA

Xornalista. Foi redactor xefe e xefe de informativos da Radio Autonómica Galega e coordinador de información en Radio Galicia de Santiago de Compostela. Foi galardoado co Premio Galicia de Xornalismo (1985) á mellor programación radiofónica.

PERSOEIRO

Comerciante, navieiro e banqueiro. Marchou a Cuba en 1831 onde fixo unha gran fortuna, grazas ao transporte marítimo e ao tráfico de escravos. En Barcelona formou parte da comisión organizadora da Liga Nacional desde 1873, organismo de defensa dos intereses coloniais españois nas Antillas e opostos á abolición da escravitude. En 1864 foi un dos fundadores do Crédito Mercantil, en 1876 creou o Banco Hispano-Colonial e en 1881 fundou a Compañía Xeral de Tabacos de Filipinas. En 1878 foi nomeado marqués de Comillas e, en 1881, agregóuselle o título de grande de España e pasou a ser senador.

GALICIA

Político. Emigrou a América e despois de residir en Montevideo instalouse en Madrid en 1881. Afiliado ao Partido Liberal, co apoio de Canalejas foi elixido deputado polo distrito da Coruña en sete ocasións, entre 1898 e 1920. Director xeral de Agricultura, foi tamén presidente do Ateneo de Madrid (1890-1892). Dirixiu os diarios El Correo e Diario Universal.

GALICIA

Profesor e escritor. Doutor en Filosofía e Teoloxía na Univesidade gregoriana de Roma e en Filosofía e Letras pola Universidad de Madrid, estudiou no Seminario Conciliar de Lugo e ordenouse sacerdote en 1925. Da súa obra destacan Las oraciones gramaticales en los clásicos latinos (1928), Q. Tulii Ciceronis. Comentariolum Petitiones (1951) e Brevísima sinopsis de Prosodia y Métrica épica (1953).

GALICIA

Xornalista e escritor. Exerceu como director de diversas escolas de Bos Aires e colaborador en diversas publicacións periódicas. É autor dos libros poéticos Cantares patrióticos a los héroes del Callao (1866), Camila O’Gorman (1870), Flores del alma (1872) e Pobres y ricos (1897), e da zarzuela nun só acto Las hijas sin madre (1898).