"ILi" (Contén)

1. Réptil fabuloso ao que se atribuía a propiedade de matar coa mirada, representado como un ser especialmente temible, con ollos e boca ardentes, corpo de serpe, patas de galo, alas espiñadas e rabo en forma de lanza.

2. Réptil meseoamericano de ata 80 cm de lonxitude, de cores variables. Presenta unha crista eréctil na cabeza, especialmente desenvolvida nos machos, e outra ao longo da columna e da cola. Habita nos arredores dos ríos e regatos e aliméntase de froitos e insectos; móvese rapidamente e poden correr pequenas distancias por riba da auga.

3. Peza de artillería empregada nos ss XVI e XVII. Usada especialmente polos turcos en combates navais, desprazou á bombarda. Desapareceu a causa da dificultade do seu manexo.

4. Representación da figura quimérica dun animal en forma de dragón con cabeza de galo, vista de perfil.

1. Calidade de basófilo.

2. Aumento do número de leucocitos basófilos no sangue.

GALICIA

Cantautor. Simultaneou a súa profesión de médico co mundo da canción. Dende que gravou o seu primeiro disco, Ahí vén o maio (1975), a súa obra vén sendo referente obrigado na historia da canción galega. O repertorio inclúe poemas musicados dun amplo abano de autores da nosa literatura (Álvaro Cunqueiro, Ramón Cabanillas, Manuel Curros Enríquez, Celso Emilio Ferreiro e Rosalía de Castro) e producións propias. Posteriores gravacións son Ballet da nena (1990), Eres un fármaco (1993), con textos en galego e castelán, Tu retrato (2007), Había que chegar (2014) e 70 y 29 (2016)

PERSOEIRO

Diácono. Segundo a lenda foi decapitado cun machado e a súa cabeza rebotou tres veces facendo brotar tres fontes. Tamén se di que onde o enterraron agromou un vizoso loureiro con poderes curativos. En Soria hai un santuario dedicado a san Baudilio de Berlanga. Na iconografía leva como atributos persoais o machado do seu martirio e, á súa beira, un loureiro como símbolo da inmortalidade. A súa festividade celébrase o 20 de maio; nos calendarios hispanos anteriores ao s XI xa figuraba ese día ou o 18 do mesmo mes.

PERSOEIRO

Bailarina, coreógrafa e directora de escena, máis coñecida como Pina Bausch. Formouse en Alemaña e EE UU, e iniciou no seu país a súa carreira artística que vai desde unhas primeiras producións nas que segue o canon da danza clásica, ata aqueles traballos como Kontakthof (1978) ou Café Müller (1979) nos que transgride substancialmente os códigos tradicionais na procura dunha nova concepción dramatúrxica da danza e na formulación dos principios básicos do movemento que se coñecería como ‘teatro danza’. En 1973 creou o Tanztheater Wüppertal, grupo co que desenvolveu un tipo de representación escénica con elementos expresivos coreográficos e teatrais, nos que mestura disciplinas diversas como o teatro, o canto, o mimo ou o vídeo. Entre as súas escenificacións cómpre salientar, ademais, Bandoneon (1980), Walzer (1982) e Tanzabend (1984). Unha síntese entre artes escénicas é o que Pina Bausch constrúe a partir do Minimalismo, do Expresionismo,...

PERSOEIRO

Arquitecto ruso de formación francesa. Realizou, en estilo clásico, un proxecto de reconstrución total do Kremlin de Moscova (1772) que non foi levado a cabo. É autor do Novo Arsenal de Leningrado (1768 -1769). A súa obra mestra é a casa Pahkov (1784-1786), máis tarde denominada biblioteca Lenin.

PERSOEIRO

Xurista e poeta francés. Redacta o tratado xurídico Coutumes de Beauvaisis (Costumes de Beauvaisis), escrito entre o 1279 e o 1282. É autor de numerosos poemas, e das obras Manekine e Jehan et Blonde.

PERSOEIRO

Político socialista alemán. Foi un dos fundadores da Primeira Internacional, a Asociación Internacional de Traballadores (AIT) no ano 1864, movemento no que destacou como interlocutor na polémica entre Marx e Bakunin. Por razóns políticas tivo que exiliarse a Suíza, onde dirixiu a Federación de Xenebra, afiliada á Internacional. En 1877 fundou en Xenebra o xornal socialista Le précurseur.

PERSOEIRO

Escritor ruso. Deuse a coñecer co conto Derevn’a Berd’ajka (O pobo de Berd´ajka, 1961) e consagrouse con Privyčnoje delo (Traballo habitual, 1966). Da súa produción destacan Plotničkije Rasskazy (Historias dun madeireiro, 1968), Utrom u subbotu (Sábado pola mañá, 1976) e Vospitanije po doktoru Spoku (A educación segundo o doutor Spock, 1978).

1. Que contén o radical bencilo.

2. Alcohol aromático (fenilcarbinol) que, polo feito de ter o hidroxilo en cadea alquílica unida ao núcleo aromático, ten as mesmas propiedades dun alcohol alifático. Está presente no xasmín e no xacinto. Obtense pola acción do carbonato sódico sobre o cloruro de bencilo. Os seus ésteres empréganse en perfumería e farmacia. Tamén se usa como anestésico local e no tratamento de proídos.

1. Elemento metálico pertencente ao grupo IIA da táboa periódica (segundo período), de número atómico 4 e peso atómico 9,0122, que actúa con valencia 2. Foi descuberto por L. N. Vauquelin en 1798, pero non foi illado por vez primeira ata 1828 por F. Wöhler e por A. A. B. Bussy, independentemente. O berilio é un metal duro, brillante, de cor gris clara, medianamente escaso na codia terrestre (0,001-0,0006%). Industrialmente se prepara por redución a partir do berilo. O metal compacto mantense estable por debaixo dos 700°C e tamén resiste a auga e os ácidos oxidantes, debido á protección que lle outorga a capa externa de óxido que forma. O berilio ten propensión a establecer enlaces covalentes, como se pon de manifesto na mala condutividade eléctrica do cloruro fundido. O elemento puro ten un uso moi limitado e emprégase para facer portaobxectos de microscopio electrónico e como moderador e reflector de neutróns en reactores nucleares. Pero a crecente importancia práctica do berilio e dos seus...

2. crisoberilo.

3. Cristais delicuescentes, brancos ou amarelados, que se funden a 440°C, moi solubles en auga (con liberación de calor). Empréganse na preparación de aliaxes de berilio.

4. Sólido higroscópico que se sublima a 800°C, moi soluble en auga, obtido por descomposición térmica (900-950°C) de fluoroberilato de amonio e empregado para a produción de berilio metálico por redución con magnesio. Utilízase na preparación de aliaxes de berilio e na fabricación de vidro.

5. Pos brancos que se descompoñen en óxido de berilio cando se quentan, solubles en ácidos e en bases obtidas por precipitación con álcali dunha solución pura de acetato de berilio.

6. Material granular, de alto punto de fusión, insoluble en auga, empregado en materiais cerámicos especiais e como soporte de catalizadores.

7. Cristais brancos delicuescentes que se presentan en forma de trihidrato [Be(NO 3 ) 2 ·3H 2 O], moi solubles en auga. Emprégase como endurecedor na composición de camisas de incandescencia.

8. Pos ou cristais de moi boa condutividade térmica e notable resistividade eléctrica, que se funden arredor de 2.530°C. Serve como ultrarrefractario en crisois, tubos, culleres de turbina de gas, etc. Tamén se emprega moito en plantas nucleares.