"AN" (Contén)

GALICIA

Pintor. Especializouse na figura humana, na paisaxe e nas naturezas mortas, nunha estética impresionista.   Realizou diversas exposicións individuais e participou en diversas convocatorias da Bienal de Pontevedra. Da súa obra destaca a Fachada de la catedral de Orense. Recibiu o Premio Nacional de Pintura al Aire Libre (1971).

PERSOEIRO

Arquitecto. Artista renacentista protexido polo abade Maximiliano de Austria, ao ser este nomeado bispo de Cádiz encargoulle a construción da igrexa de Santa Cruz ou catedral vella e a finalización do claustro grande de Los Arrayanes ou del Cementerio na cartuxa da Defensión de Jerez de la Frontera. En 1603, ao ser promovido o seu mecenas ao arcebispado de Santiago de Compostela, converteuse en mestre de obras da catedral, onde realizou o peche do coro, o estribo da torre das campás e a escalinata da fachada principal, na praza do Obradoiro. Reordenou a praza da Quintana, dirixiu a obra do claustro do convento de San Francisco e do colexio de San Clemente e interveu na igrexa de San Martiño Pinario (1611). Escribiu Cerramientos y trazas de montea.

PERSOEIRO

Humanista e gramático. Coñecido como Elio Antonio de Nebrija [Lebrija], a súa curiosidade científica abrangueu, ademais da filoloxía e da gramática, campos tan diversos como a historia, a literatura, a arqueoloxía, a cosmografía, a botánica, a filosofía e a teoloxía. Intentou restaurar o estudo e o uso do latín e, estudiando comparativamente a lingua latina e a castelá, chegou a argumentar algunhas distincións que, co tempo, habían ser fundamentais na ciencia da lingüística. Despois de estar un tempo en Sevilla (1470-1473), ao servizo do arcebispo Fonseca, marchou a Salamanca (1476-1486) como profesor de gramática e retórica. Alí foi onde iniciou a súa produción literaria e publicou Introdutiones in latinam grammaticam, per eundem recognitae atque exactissime correctae glossematis cum antiquo exemplari collatis (1481), en latín vulgar e logo en castelán. Posteriormente, publicou Repitio Secunda quam fecit anno christianae salutis MCCCCLXXXVI de corruptis hispanorum ignorantia quarumdam...

PERSOEIRO

Militar. Destacou na Guerra de África, en México (1861-1862), onde loitou ás ordes do xeneral Prim, e en Cuba (1869). En 1872, voltou a España e loitou en Catalunya contra os carlistas e ao ano seguinte en València. Enfrontado co goberno republicano, dimitiu do cargo de capitán xeneral e foi confinado en Mallorca. O 29 de decembro de 1874 pronunciouse en Sagunt en nome de Afonso XII. O colapso do goberno provisional deulle a vitoria e o rei foi proclamado en Madrid. Nomeado capitán xeneral de Catalunya (1874-1886), iniciou a campaña contra os carlistas e marchou a Cuba onde dirixiu a guerra. Despois de derrotar os insurrectos (Paz de Zanjón, 1878), voltou a España e ao ano seguinte formou un goberno. Morto Afonso XII, fixo de mediador entre Cánovas del Castillo e Mateo Sagasta para que asinaran o Pacto de El Pardo (1885). Nomeado de novo capitán xeneral de Catalunya (1890 e 1893), foi xeneral en xefe das forzas de África (1893) e acabou a guerra de Melilla. Capitán xeneral de Castela-A...

GALICIA

Pintor. A súa obra evolucionou cara ao expresionismo e cara ao xestualismo. Na década de 1980 interesouse polos aspectos culturais de Galicia e reflectiu nas súas obras aspectos da mitoloxía prerromana en series como Elfos ou Ninfas. Das súas obras destacan as series Rostros, Contaminación litoral (1986-1987) e Manolitos, e a performance A destrución do óvalo (2002). Tamén realizou a dirección artística do vídeo Viúda Gómez e Hijos (1986), de Xavier Villaverde.

PERSOEIRO

Impresor. Estableceuse en Tui a partir de 1852, onde se fixo cargo dos obradoiros tipográficos de Juan Verea, o primeiro impresor de Tui (1852-1853). En 1860 imprimiu unha Pastoral, por encargo do bispo da diocese da cidade.

GALICIA

Mariño mercante. De ideoloxía anarquista, desde moi novo andou embarcado nos vapores que recalaban na costa L de EEUU e do Caribe, contribuíndo xunto cos tamén galegos Juan Vidal e Secundino Brage á organización dos traballadores do mar de diversas nacionalidades na Unión de Fogoneros, Marineros y Similares. Impulsor con Pedro Esteve e Alberto Martín do semanario neoiorquino en lingua española Cultura Obrera, en que asinaba como Xan da Graña, continuou a manter durante a primeira e a segunda década do s XX vencellos cos libertarios galegos a través dos voceiros Germinal e Cultura Libertaria.

PERSOEIRO

Arbitrista. Fixo recomendacións ao erario público para impulsar a actividade económica e mellorar as condicións das clases humildes. Escribiu Memoriales o discursos para remediar la despoblación, la pobreza y la esterilidad de España (1656).

PERSOEIRO

Anatomista. Fundou o Museo Arqueológico e a Sociedad Económica de Amigos del País e dirixiu o Hospital de San Roque de Santiago de Compostela. Publicou un estudo sobre frei Martín Sarmiento.

GALICIA

Cirurxián. Fundou o servizo gratuíto municipal de Maternidade (1914). Colaborou en revistas médicas e das súas publicacións destacan Un caso de cesárea seguido de histerectomía (1914).

PERSOEIRO

Poeta, filósofo e político. Sufriu exilio nos períodos absolutistas e ocupou cargos de embaixador, deputado, ministro de Estado (1822, 1834-1835, e 1844-1846) e presidente do goberno (1834-1835). Da súa obra dramática, en que evoluciona desde o neoclasicismo ao romanticismo moderado, destacan La viúda de Padilla (1814), Edipo (1829) e La conjuración de Venecia (1834).

PERSOEIRO

Pintor barroco. Discípulo e xenro de Velázquez, a súa obra foi habitualmente atribuída, de maneira errónea, ao seu mestre, con quen colaborou en obras como Retrato de la familia de Velázquez (1664?). Foi pintor de cámara (1660) e realizou copias de obras de Rubens e Tiziano, vistas de cidades e paisaxes e retratos. Da súa obra destacan Vista de Pamplona (1647?), El arco de Tito (1657?) e El Estanque del Buen Retiro.

GALICIA

Político, VII marqués de Valladares. Foi elixido deputado polo Reino de Galicia (1820-1821) e pola provincia de Ourense (1834-1836), cargo desde onde defendeu a capitalidade de Vigo. Senador pola provincia de Lugo (1840-1841) e por designación real (1846-1847), foi gobernador e presidente da Deputación Provincial de Pontevedra (1836) e alcalde de Vigo (1843-1844).

PERSOEIRO

Pintor. De estilo manierista, traballou no retablo da capela de Nosa Señora das Neves, na catedral de Ourense (1595). Destacan as representacións do apostolado e a dos catro sentidos.

GALICIA

Xornalista. Coñecido como Ángel de la Vega, A Mar ou O Marqués da Piringalla, traballou desde 1958 no xornal El Progreso, onde foi redactor xefe (1970-1995). Fundador e director do semanario El Heraldo de Vivero, en 1962 fundou Hoja del Lunes de Lugo, da que foi redactor xefe e director (1963) ata o seu cesamento (1987). Correspondente en Lugo das axencias Logos e Europa Press, publicou a guía Friol (1990), La Garra: zarpazos del año 2000 (1999) e Ánxel Fole: 101 anécdotas (2003). Obtivo o Premio del Concurso de Reportajes Periodísticos de Lotería Nacional (1964), foi nomeado Lucense do Ano (1995) e obtivo a insignia de ouro da Asociación da Prensa lucense (1996).

PERSOEIRO

Xeólogo. A súa actividade investigadora centrouse no estudo da evolución dos terreos metamórficos da antiga cordilleira herciniana nas áreas de Galicia e Castela e colaborou na elaboración de diversos mapas xeolóxicos a escala 1:50.000 e 1:200.000 de Asturias, Castela, Catalunya e Galicia.

PERSOEIRO

Directora teatral. Entre 1980 e 1997 coordinou o Taller de Teatro Clámide, co que realizou un importante labor de animación e divulgación teatral en Vilagarcía de Arousa e a súa comarca.

GALICIA

Relixioso mercedario. Foi cóengo da diocese de Iria e bispo de Málaga (1825-1827). Opúxose aos afrancesados durante a Guerra da Independencia (1808-1814) e durante o Trienio Constitucional (1820-1823) foi desterrado a Segovia. Escribiu Los famosos traidores e Sermón que a la publicación de la Bula de la Cruzada dixo en la Iglesia Catedral de Segovia...

PERSOEIRO

Relixioso. Coñecido como Xoán Martínez Tamuxe, ordenouse sacerdote en 1960 e participou na creación do Museo Diocesano de Tui. Foi garda do conxunto histórico cultural do monte Santa Tegra, conservador do Museo Arqueolóxico do castro de Santa Tegra e membro do Instituto de Estudios Galegos Padre Sarmiento. Escribiu Citania y Museo Arqueológico de Santa Tecla (1983) e Cruceiros, cruces e almiñas do Baixo Miño (2000).