"Oio" (Contén)

alpendre.

Albó.

Albó.

Situada na parroquia de Rechaba (Tordoia). Foi asaltada repetidas veces na procura de tesouros, polo que na actualidade está mal conservada; sen embargo, a partir do estudo do enxoval (pedras elaboradas segundo modelos de metal) descuberto na mámoa, sábese que pertence ao Megalitismo final.

Curso circunstancial de auga que discorre sobre un leito que si é permanente. A alimentación dos arroios a partir das precipitacións ou do desxeo, e non de mananciais freáticos, determina a característica efémera e estacional do seu caudal.

Emisión espontánea dun electrón dun átomo como consecuencia da adquisición por parte do electrón dunha enerxía superior á enerxía de ionización, e por ser expelido do átomo sen emisión de radiación. Pode ser producida pola excitación de fotóns, electróns ou partículas pesadas.

Biblioteca organizada a partir de 1890 cos fondos bibliográficos do convento da Mercé de Conxo e cos dos bieitos residentes en Poio antes da chegada dos mercedarios. A partir de 1920 incorporáronse os libros de Guillermo Vázquez Núñez e en 1957 uns 4.500 volumes traídos polo escritor Antonio Rey Soto. Achegaron tamén exemplares Xosé Fernández Gallego, varias casas da orde da Mercé (Herencia, Ferrol, Madrid, Salamanca, etc) e o pai Emilio Silva de Castro, con obras procedentes do Brasil. Nos seus fondos atópanse libros nobiliarios e xenealóxicos, algúns tomos referidos á orde da Mercé, obras de bibliografía, coleccións de xornais galegos do s XIX, algunhas edicións de libros raros, libros editados nas imprentas de Mondoñedo como a Descripción del Reino de Galicia, do licenciado Molina, e obras do s XVI entre as que destacan as Sinodiales de Ourense, publicadas por Vasco Díaz Tanco en 1544.

Termo do barallete, xerga dos afiadores e paraugueiros, que corresponde á voz ‘cabalo de trunfos’.

Árbore caducifolia de ata 7 m de altura, con cortiza lisa e cinsenta verdosa. Presenta follas ovadas que acadan os 25 cm de lonxitude e pecíolo oco; flores pendurantes amarelas, de 2,5 cm de longo, con 3 sépalos e 6 pétalos dos que os tres internos son de menor tamaño; os froitos, as chirimoias, acadan os 12 cm de lonxitude, teñen forma ovoide, cor verde e polpa branca, doce e xugosa, con numerosas sementes negras de 1 cm. É unha especie orixinaria da zona andina sudamericana que se cultiva en moitas zonas tropicais e subtropicais como as Islas Canarias e a costa mediterránea da Península Ibérica.

Fragmento de rocha dura, de dimensións variables, que debido á acción das augas e ao rodamento, acostuma ser lisa e arredondada. Localízase principalmente na beira de praias e ríos. O estudo da súa forma, as dimensións e a disposición permite coñecer a natureza dos axentes erosivos de épocas anteriores.

Croio.

Cánido de ata 97 cm de lonxitude corporal, ademais da cola que acada os 38 cm, e unha altura ata a cruz de ata 53 cm. A súa pelaxe é de cor parda cinsenta, coas orellas máis amarelentas, a gorxa e o ventre de cor branca e con manchas negras nas patas dianteiras. Depredadores oportunistas, poden cazar en grupo a grandes mamíferos como os cervos. Os machos son de maior tamaño ca as femias e a parella establécese de por vida. Anualmente crían unha camada, as máis das veces nun tobo abandonado, dunhas seis crías que se manteñen cos pais formando unha pequena manda, un ano antes de dispersarse para atopar unha área propia. Marcan o territorio cos ouriños, ladridos e ouveos. Habita en chairas, pradeiras e zonas áridas de Norteamérica onde, a partir do s XIX, debido á desaparición dos lobos americanos, se estendeu dende o N do continente ata Costa Rica e México.

coio.