leonés -sa

Relativo ou pertencente a León (cidade, provincia ou antigo reino) ou aos seus habitantes.

Natural ou habitante de León.

Relativo ou pertencente ao leonés.

Lingua que se estendía polo antigo reino de León, desde Asturias ata Badajoz, e que aínda se fala no occidente de Cantabria, parte das provincias de León, Zamora, Salamanca e norte de Cáceres. Os seus trazos máis destacados son: ditongación de Ŏ latino en ue, ua, uo (PŎRTA > puerta/puarta/puorta) e de Ĕ latino en ie, ia (PĔDEM > pie/pia); mantemento dos ditongos decrecentes ou, ei (CAUSA > cousa, LAICU > leigo); fenómeno da metafonía en que as vocais finais i, u pechan a vogal tónica: a > e (guetu ‘gato’), e > i (pirru ‘can’), o > u (puzu ‘pozo’); a apéntese de i en final de palabra (braciu ‘brazo’, pastiu ‘pasto’); a palatalización de L- inicial latino (LUNA > lluna; LOPU > llobo); [ ∫ ] procedente de -X- e -SC- (ASCIATA > eixada), así como de G+e,i e J (xelo ‘xeo’); mantemento do grupo -MB- inalterado (llombu ‘lombo’); e a lateralización do elemento implosivo dos grupos T’C, B’T, etc (NATICA > nalga).