1 roda
(
-
[TECNOL]
-
s
f
Peza circular, ríxida, de escaso ancho en relación ao seu diámetro, que pode xirar arredor dun eixe fixo ou dotado de movemento de rotación cando é solidaria, que pasa polo seu centro. A roda pode consistir nun disco, macizo ou oco por sectores ou segmentos circulares, ou estar formada por unha parte central circular chamada cubo pola que pasa o eixe, unida radialmente a unha parte anular, ás veces revestida pola súa parte externa cun círculo de ferro ou goma. Está considerado un invento capital da humanidade, dado que facilitou o transporte e permitiu fabricar obxectos de barro, determinadas pezas de madeira ou fío, moer moitos produtos agrícolas, elevar a auga, e outras utilidades. Emprégase para transmitir movementos ou para soster e propulsar vehículos, se é unha roda motriz, ou facilitar o seu desprazamento, se non é motriz.
-
roda dentada
Cada unha das rodas provistas de dentes na súa periferia, con dentadura interior ou lateral, ou con máis dunha destas dentaduras e que, engrenando cos dentes doutras rodas dentadas, constitúen unha engrenaxe ou, engrenando cunha cadea, forman parte dun sistema de transmisión por cadea.
-
roda mestra
Roda dentada principal dunha engrenaxe.
-
roda motriz
Roda dentada que non recibe o movemento de ningunha outra roda e que llo transmite ás outras rodas dunha engrenaxe.
-
s
f
-
s
f
Tallada de certas froitas, peixes ou carnes de forma circular.
Sinónimos: toro. -
s
f
Conxunto de persoas ou cousas que forman un círculo.
Sinónimos: riola. -
s
f
[XOGO]
Xogo en que os participantes forman un círculo.
-
s
f
[MAR]
Peza máis sobresaínte da proa dunha embarcación e que lle dá a forma. A parte inferior da roda vai unida á quilla mediante unha peza ou unha parte dela mesma, chamada pé de roda.
-
s
f
[ARQUIV/BIBLIOT]
Signo redondo, derivado do signum crucis, constituído por unha cruz inscrita en dous círculos concéntricos, con inscrición e figura, que representaba a sinatura do papa e dos reis de Castela e León, e que autenticaba os documentos solemnes emanados das chancelarías correspondentes e lles daba validez entre os ss XI e XIV.
-
s
f
[HIST]
Suplicio que consistía en crebarlle os membros ao condenado, e ás veces tamén as costelas, e colocalo atado no alto dunha roda de carro posta horizontalmente, chantada na terra mediante un pau. Usado na Alemaña medieval, foi introducido en Francia en 1534 e suprimido pola Revolución Francesa.
-
[TECNOL]
-
s
f
Cada unha das rodas dentadas ou piñóns que constitúen a engrenaxe dun reloxo.
-
roda catarina
Roda dentada do mecanismo de escape dalgúns reloxos, de dentes agudos e oblicuos, que é accionada polas pas da áncora. OBS: Tamén se denomina roda de escape ou roda de áncora.
-
s
f
-
[MAR]
-
roda de pas
Roda provista dunha serie de brazos radiais, cunha pa ou paleta nos seus extremos, que se sitúa nun lado do casco dunha embarcación, e ás veces a popa, que serve para propulsala. A idea de substituír os remos e as velas por rodas de paletas é moi antiga.
-
roda de temón
Roda provista de asas na súa periferia e fixada polo seu centro a un eixe, que permite manobrar o temón ao facela xirar.
-
roda de pas
-
roda da Fortuna
[ARTE/HIST]
Símbolo da volubilidade da sorte e das vicisitudes das cousas humanas que se representa como unha roda posta aos pés da deusa Fortuna.
-
roda de muíño
[ETN]
Pedra do muíño, en forma de roda, que xira sobre outra para triturar cereais, olivas ou outros produtos.
-
roda hidráulica
[ENX]
Roda provista na súa periferia de numerosas pas sobre as que se aplica a forza da auga dunha corrente perpendicular ao seu eixo de rotación, ou dun salto que provoca a rotación da roda transformando en enerxía mecánica a enerxía do salto ou da corrente.