ácido -da
(< lat acĭdus ‘ácido’)
-
[ALIM]
-
adx
Que ten un sabor semellante ao do limón ou ao do vinagre.
Sinónimos: agre. -
sabor ácido
Un dos catro sabores fundamentais. O sabor ácido está motivado exclusivamente pola acción dos ións hidróxeno sobre as papilas gustativas. O vinagre e as froitas cítricas teñen un sabor composto, pero o compoñente ácido é o máis importante.
-
adx
-
[QUÍM]
-
adx
Relativo ou pertencente aos ácidos.
-
adx
Solucións ou outras mesturas onde hai presente un ácido libre e que por tanto teñen, en maior ou menor grao, as propiedades dos ácidos.
-
adx
Aplícase aos sales que conteñen hidróxeno substituíble polos metais.
-
reacción ácida
Propiedade dos ácidos e das súas solucións de facer virar os indicadores á cor correspondente á forma ácida.
-
adx
-
s
m
[QUÍM]
Substancia caracterizada quimicamente polo feito de provocar cambios de cor nos indicadores, e de reaccionar moi rapidamente coas substancias doutro grupo chamadas bases. Ao reaccionar ácidos con bases fórmanse compostos neutros, como por exemplo os sales. Segundo a teoría de Arrhenius (1887), unha solución ácida é unha solución que contén ións H + e unha solución básica a que contén ións OH - . A acidez ou alcalinidade das solucións poden expresarse a partir dos valores do pH. Distínguense os ácidos febles e os ácidos fortes, para os que se pode calcular unha constante de equilibrio. Segundo a teoría de Brønsted e Lowry (1923) é un ácido toda substancia capaz de dar protóns (ións H + ), e base toda substancia capaz de aceptalos. A teoría de Lewis (1923) define un ácido como unha substancia capaz de aceptar un par de electróns para formar un enlace covalente coordinado, e unha base como toda substancia capaz de cedelos. No 1963 Pearson introduciu o concepto de ácidos e bases duros ou brandos, segundo que os seus orbitais fronteira vacantes fosen dun nivel enerxético elevado ou baixo, respectivamente.
-
s
m
[QUÍM]
Nome que recibe impropiamente o conxunto das drogas sintéticas, por extensión semántica do LSD.
-
ácido alcohol
[QUÍM]
Substancia orgánica que ten como mínimo unha función ácido carboxílico e unha función alcohol. Os ácidos alcohol son máis fortes ca os ácidos non hidroxilados correspondentes.
-
ácido carboxílico
[QUÍM]
Calquera das substancias orgánicas de fórmula xeral R-COOH, que teñen na súa molécula un ou varios grupos carboxilo e que manifestan, polo tanto, as propiedades ácidas que este lles confire. Segundo a natureza do grupo R, os ácidos carboxílicos clasifícanse en alifáticos, alicíclicos (que poden ser, uns e outros, saturados ou insaturados), aromáticos e heterocíclicos. Os ácidos carboxílicos son en xeral ácidos febles, e a primeira acidez dos diácidos é moito máis forte ca a dos monoácidos, sobre todo se os dous carboxilos son próximos. A acidez diminúe co peso molecular e aumenta coa proximidade dun dobre enlace ao carboxilo; os ácidos aromáticos tenden tamén a ser máis fortes ca os alifáticos. Os ácidos carboxílicos obtéñense por oxidación dos alcohois ou aldehidos correpondentes, por oxidación das cadeas laterais de hidrocarburos aromáticos, por oxidación de cetonas, por carbonatación de compostos organomagnésicos, e por hidrólise de nitrilos e diamidas. Industrialmente, os métodos máis utilizados son os de oxidación. Os ácidos carboxílicos dan sales alcalinos solubles en auga e son estables fronte aos oxidantes e redutores. Os seus principais derivados son os haloxenuros de ácido, os anhídridos de ácido, os ésteres e, ata certo punto, as amidas. En estado libre non se atopan a miúdo nos animais, pero, en cambio, son moi abundantes nos zumes celulares das plantas (ácidos fórmico, oxálico, málico, ascórbico, tartárico, cítrico, etc) e en numerosas resinas de orixe vexetal (ácidos abiético, benzoico, cinámico, etc). Diversos ácidos carboxílicos fórmanse facilmente por fermentación, que pode ser fermentación acética do alcohol, láctica ou butírica dos glúcidos, etc. As plantas contéñenos en abundancia en forma de sales (nos seus zumes acuosos) e en forma de ésteres (nos aceites esenciais). Non obstante , os ácidos carboxílicos están universalmente presentes nos seres vivos en forma de éteres glicéricos, que constitúen as graxas.
-
ácido cetónico
[QUÍM]
Composto orgánico que ten como mínimo unha función ácido carboxílico e unha función cetona. En virtude do efecto indutivo, os ácidos cetónicos son máis fortes ca os ácidos correspondentes que non teñen función cetona.
-
ácido fenol
[QUÍM]
Composto orgánico que ten como mínimo unha función ácido carboxílico e unha función fenol.
-
ácido fosfónico
[QUÍM]
Calquera dos ácidos de fórmula xeral RPO 3 H 2 , que teñen o átomo de fósforo ligado directamente a un carbono
-
ácido graxo
[QUÍM]
Ácido carboxílico monoprótico presente nas graxas naturais, sobre todo en forma de éster do glicerol e nas ceras. Con algunhas excepcións, son compostos alifáticos, saturados ou insaturados, cun número par de átomos de carbono (especialmente 16 e 18). O ácido oleico é o máis abundante. As propiedades dos ácidos graxos son as xerais dos ácidos carboxílicos. Son todos insolubles en auga e solubles en disolventes orgánicos. A hidrólise e a destilación son os procesos empregados para a súa obtención. Os comercialmente máis importantes son o láurico, o palmítico, o esteárico, o oleico e o linoleico. As súas aplicacións son moi extensas: fabricación dos seus sales metálicos, de xabrón, de alcohois graxos, de resinas alquídicas, de aditivos alimentarios, etc. Dende o punto de vista bioquímico, a biosíntese dos lípidos, e a utilización e mobilización das graxas, comportan unha actividade importante de catabolismo e de anabolismo de ácidos graxos.
-
ácido sulfénico
[QUÍM]
Calquera dos ácidos de fórmula xeral R-S-OH, onde R é un grupo orgánico cun carbono enlazado directamente ao xofre. Son coñecidos sobre todo a través dos seus derivados: os cloruros de sulfenilo, os sulfenatos e as sulfenamidas.
-
ácido sulfínico
[QUÍM]
Calquera dos ácidos de fórmula xeral R-SO -OH, onde R é un grupo orgánico cun carbono enlazado directamente ao xofre. O seus principais derivados son os cloruros de sulfinilo, os sulfinatos e as sulfinamidas.
-
ácido sulfónico
[QUÍM]
Calquera dos ácidos de fórmula xeral R-SO 2 -OH, onde R é un grupo orgánico alquilo ou arilo (cun carbono enlazado directamente ao átomo de xofre), ou, por extensión, un halóxeno (ácido fluorosulfónico e ácido clorosulfónico). Os ácidos sulfónicos obtéñense por sulfonación do composto RH. Son todos ácidos fortes e dan sales alcalinos e alcalinoterreos solubles en auga. Empréganse na industria dos colorantes, como deterxentes e en síntese orgánica (especialmente para preparar fenois). Os seus derivados máis importantes son os cloruros de sulfonilo, os sulfonatos e as sulfonamidas.
-
índice de ácido
[QUÍM]
Número de miligramos de hidróxido de potasio necesario para neutralizar a acidez libre dun gramo de aceite, graxa ou resina. A determinación faise por alcalimetría.