ateísmo

Doutrina ou actitude que nega a existencia de Deus. Cómpre distinguir Ateísmo propiamente dito, que afirma a non existencia de Deus, do Indiferentismo, Agnosticismo ou Escepticismo. Hegel, coa súa reacción contra a transcendencia, establece as bases do moderno ateísmo occidental que, de feito, principia con Feuerbach (para quen Deus non é senón o conxunto de obxectivacións e proxeccións de propiedades humanas nun alén da existencia concreta do home) e Nietzsche (que mantén que Deus é un espellismo do home). O triunfo do pensamento científico, que contén o xermolo dunha perspectiva materialista e monista, e das novas concepcións políticas foron fundamentais para a configuración do ateísmo moderno. En Marx a crítica da relixión ten un carácter secundario: o home refúxiase na relixión porque non é feliz na súa vida real, afastándoo as crenzas relixiosas da loita pola felicidade. Lenin, seguindo a Marx, cualificou a relixión como “o opio do pobo”. A psicoloxía freudiana atopa contradición entre plenitude humana e actitude relixiosa: o home é autónomo, tendo como tal que rexeitar toda fonte da súa vida que non sexa el mesmo. Para Camus, o mal no mundo é unha das fontes existenciais da negación de Deus. Esta negación é inevitable para poder afirmar a liberdade do home (M. Stirner, N. Hartmann). Para Sartre, Deus é o proxecto fundamental pero inútil e imposible da existencia humana. Partindo do home como liberdade absoluta, Deus faise imposible, porque como tal habería ser o creador que dá ao home a súa natureza sendo, xa que logo, negación do home como liberdade constitutiva; como o home existe, Deus non. O ateísmo actual quere ser unha doutrina do home e da posibilidade da súa plena realización na medida que o quere situar na súa verdade radical: é unha afirmación que posúe unha sorte de experiencia da posibilidade dunha vida sen Deus.

Movemento teolóxico dos países anglosaxóns, tamén chamado teoloxía radical ou da morte de Deus. Baséase no positivismo lóxico de Wittgenstein (unha proposición só di o que é verificable) e na teoloxía dialéctica protestante (a relixiosidade natural non ten valor ningún; só o ten a revelación cristiá). Afirma que o Cristianismo pode influír no mundo actual comprometéndose na loita pola liberdade do home. Foi unha das bases dos movementos contestatarios católicos.