bérber

Relativo ou pertencente aos bérberes ou á súa lingua.

Individuo pertencente a un dos pobos en que se divide o grupo étnico bérber.

Grupo étnico non árabe da África setentrional, distribuído discontinuamente dende o oasis de Sīwa (Exipto) ata o Atlántico, e dende a costa mediterránea ata Hombori (Níxer), aínda que os pobos máis numerosos están instalados nas rexións montañosas do Rif, a Gran Cabila e Aurés. Os bérberes constitúen o 40% da poboación de Marrocos, o 30% da poboación de Alxeria e o 1% da poboación de Tunisia, achegándose no seu conxunto aos 10.000.000 de individuos; sen embargo, esta cifra diminúe de xeito continuado debido ao abandono da lingua e da cultura bérber en beneficio do árabe. Os bérberes, divididos en diversos pobos (nasamóns, psiles, garamantes, númidas e xétulos), habitan dende os tempos prehistóricos no Magreb. Son de relixión musulmana; sen embargo, os seus ritos relixiosos inclúen elementos animistas procedentes de crenzas premusulmanas anteriores. A maioría vive en pequenas zonas rurais e habita xeralmente en casas de tipo mediterráneo con terraza, agás os do interior, que viven en tendas de planta cuadrangular. A estrutura social baséase na familia patriarcal, están organizados en cabilas, gobernados por un consello de anciáns (ǧamā’a) e rexidos por unha lei propia (qānūn) ou conxunto de tradicións orais. Aínda que a súa orixe é moi discutida, as primeiras referencias datan do 3000 a C e aparecen con frecuencia na documentación exipcia, grega e romana. O primeiro intento coñecido de organización política tivo lugar baixo Massinissa, Rei de Numidia e de Mauritania, que, coa axuda de Roma, creou un estado bérber, desaparecido a raíz da Terceira Guerra Púnica (146 a C). Despois dese momento inicial quedaron baixo o domino romano (ss II a C-V d C), vándalo (429-531) e bizantino (531-642); sen embargo, só tivo verdadeira incidencia a dominación árabe, sobre todo a partir do s VII. Aínda que islamizados cara ao s VIII, os bérberes non foron arabizados ata o s XX. Durante a dominación árabe foi un pobo rebelde e moi conflitivo, que se sublevou en repetidas ocasións entre o 740 e o 761. No período abbásida constituíronse os reinos bérberes independentes de Tahart, Tremecén, Fez e Qayrawan. No s IX adoptaron o xiísmo e no s XI foron varridos do seu país polos beduínos. Non obstante , no momento de máxima desorde apareceron dous movementos relixiosos estritamente bérberes: o almorábide (1056-1147) e o almohade (1121-1269), que chegaron a dominar vastas extensións territoriais. Con motivo da caída do imperio almohade formáronse novos reinos bérberes: o háfsida, o abdalwadita e o benimerín. Os séculos posteriores estiveron marcados por loitas case continuas, nas que se implicaron os bérberes, árabes, españois, portugueses e turcos, para facerse co poder no N de África. Baixo a administración francesa (dende 1830) procedeuse á unificación árabe-bérber, que se acentuou trala independencia dos países do Magreb; neste sentido, o proceso de arabización é maior entre os habitantes das chairas ca entre os habitantes das montañas, que conservan a súa propia lingua e costumes.