boca

1. 1. s f [ANAT]

      Orificio do comezo do tracto dixestivo ou da cavidade dixestiva que presentan a inmensa maioría dos animais. Nos animais diploblásticos, como as medusas e as hidras, corresponde á comunicación da cavidade gastrocélica co exterior. Nos triploblásticos pode corresponder ao blastóporo da gástrula (diversos protostomados) ou deberse a unha neoformación. Nos vertebrados esta neoformación ten lugar por perforación da placa bucal.

   2. s f [ANAT]

      Estrutura en forma de cavidade, aberta inmediatamente despois do orificio bucal e en conexión co tubo dixestivo -do que é, de feito, a primeira parte-, que posúen moitos animais. Primariamente é a estrutura pola que se inxiren os alimentos, e secundariamente, nos vertebrados, forma parte do aparato respitatorio e fonador; nalgúns casos colabora tamén no sistema defensivo e ofensivo do animal. Os invertebrados presentan unha boca máis ou menos desenvolvida (excepto os que sufriron modificacións atróficas a causa do parasitismo, ou os que se nutren por filtración ou por osmose), constituída basicamente por un aparato bucal. Nos vertebrados a morfoloxía da boca varía segundo os grupos, pero polo xeral está recuberta interiormente por unha membrana mucosa e contén os dentes (excepto nas aves actuais), a lingua, elementos receptores dos estímulos gustativos, táctiles ou térmicos, e as glándulas bucais; os vertebrados que producen sons adoitan utilizar a boca para modificalos (modulalos, articulalos, etc). Nos mamíferos terrestres hai labios propiamente ditos que actúan de esfínteres musculosos, moi relacionados coa sución, que abren e pechan o orificio bucal. Na boca ten lugar a fase bucal ou cefálica da dixestión.

   3. boca a boca / [ANAT/MED]

      Método de respiración artificial que consiste basicamente en inducir a respiración do paciente expirando fortemente na súa boca.

2. s f

   Os labios como parte da cara ou da fisionomía.

   Ex: Sempre anda cun cigarro na boca.

3. s f

   1. Abertura, semellante ou comparable á boca, que comunica a parte exterior coa interior dalgunha cousa.

      Ex: Quedei con ela na boca do metro.

   2. [BÉL]

      Parte anterior da alma dunha arma de fogo.

   3. [ETN]

      Parte da zoca que se corresponde coa empeña do pé.

   4. [MAR]

      Extremidade anterior dalgúns botalós ou dalgúns picos, de forma semicircular, pola que se aseguraban ao pau por medio do colar de raca.

   5. [MAR]

      Abertura dun zapón.

   6. [MÚS]

      Abertura que teñen na táboa harmónica os instrumentos de corda da familia dos laúdes.

   7. [MÚS]

      Abertura dos instrumentos de vento da familia das frautas polo que entra o aire no tubo. A boca biselada corresponde á frauta doce e instrumentos semellantes (frauta pequena e tubos de órgano), mentres que a boca lateral é propia da frauta de través.

   8. [OFIC]

      Abertura entre dúas partes fixas ou móbiles dunha ferramenta ou dun instrumento.

      Ex: Suxéitao coa boca dos alicates para poder apertalo.

   9. [OFIC]

      Parte da cabeza dun martelo de ferro con dúas cuñas que se emprega para arrincar os cravos ou para apertalos.

   10. [TÉXT]

       Extremidade dunha manga ou dunha perneira, a miúdo gornecida cun puño ou cun embozo.

   11. [OFIC/IND]

       Furado por onde saen as labras nalgunhas formas de traballar a madeira.

   12. [XEOG]

       Embocadura dun río ou de cada un dos seus brazos.

       Sinónimos: desembocadura.
   13. [XEOG]

       Entrada dun porto, dun río, dunha ría, dunha canle ou mesmo dun estreito.

   14. [ZOOL]

       Abertura terminal da cuncha dos moluscos gasterópodos e doutros animais que posúen cuncha, como os foraminíferos.

   15. [ZOOL]

       Pinza na que rematan as patas dos crustáceos.

   16. [ZOOL]

       Órgano que usan os cefalópodos para adherirse a algunha superficie.

       Sinónimos: ventosa.
   17. boca da chamborra/cheminea

       Entrada da cheminea.

   18. boca da nasa

       Furado da nasa que se cobre cun tapón.

   19. boca de fogo [BÉL]

       Orifico de calquera arma que se carga con pólvora.

   20. boca de incendios [ENX]

       Toma de auga ramificada sobre unha canalización de gran caudal, que está situada na vía pública ou á entrada dun inmoble, e onde poden conectarse as mangueiras de auga para a extinción de incendios. Con forma de piar de ferro, de arqueta ou de armario na parede, é para uso reservado dos bombeiros.

   21. boca de lanterna [ARQUIT]

       Zona de contacto entre a lanterna e a cúpula.

   22. boca de rego [ENX]

       Chave lateral dun cano principal da rede de distribución de augas dunha poboación que abastece da auga necesaria para regar as rúas.

   23. boca do cope /PESCA [MAR/PESCA]

       Parte ampla, na pesca con chinchorro, que se atopa no principio do cope.

   24. boca do estómago

       Esófago ou epigastrio.

   25. boca do forno

       Oco do forno.

   26. boca do peito

       epigastrio.

   27. boca falsa [CONSTR]

       Na construción de túneles, entrada dunha galería secundaria.

   28. vaso de boca cadrada [ARQUEOL]

       Tipo de vaso propio dunha fase avanzada do Neolítico europeo, da cultura dos sepulcros de fosa.

   29. xogos de boca [MÚS]

       Serie de tubos do órgano no que o son se produce dun xeito semellante á frauta doce, distintos dos tubos de lingüeta. Comprenden os xogos de frautas e bordóns.

4. s f

   Persoa ou animal como consumidor de alimentos.

   Ex: Hai moitas bocas pasando fame nos países pobres.

5. 1. s f [LING]

      Conxunto dos órganos produtores e articulatorios de sons lingüísticos.

   2. boca a boca [COMUN]

      Termo coloquial que describe a información sobre produtos ou servicios que se transmite oralmente de persoa a persoa. Tamén se chama publicidade oral.

   3. boca pechada [MÚS]

      Forma de cantar, xeralmente na música coral, consistente en emitir o son coa boca pechada, sen articulación de ningunha palabra, a través da que se obtén unha sonoridade susurrante e unha función instrumental destinada a partes de acompañamento ou, con menor frecuencia, á execución de melodías. O seu uso conseguiu un éxito notable a partir da metade do s XlX.

6. s f

   Dente ou fío dalgún instrumento cortante.

   Ex: Esta serra xa ten as bocas gastadas.

7. s f

   Conxunto das partes sobre as que actúa o freo das cabalerías.

8. [INFORM]
   1. s f

      Espacio na caixa dun ordenador destinado á conexión de elementos periféricos ou para instalar novos elementos no interior da mesma, como unha tarxeta gráfica ou a unidade lectora de DVD-ROM.

      Sinónimos: badía.
   2. s f

      Dispositivo deseñado para que diversos periféricos se poidan conectar a un ordenador a través del. Na práctica, é un aparato que permite ampliar o número de portos dun ordenador dun xeito sinxelo e barato.

   3. boca de unidade

      Espacio da caixa dun ordenador que pode aloxar unha unidade de disco.

9. boca de can [ETN]

   Ferro que leva nun extremo a gabita do carro tradicional.

Frases feitas

• 1 Coa boca mirando en sentido oposto á dirección do chan.

• 1 Aplicado a persoas e obxectos con boca, que a teñen mirando para o chan.

• Calárselle as palabras na boca de alguén. Enmudecer esa persoa.

• Falar á boca chea. Dicir calumnias dalgunha persoa.

• 1 Bocexar.

• 2 Falar precavidamente.

• 2 Pasar algunha privación para obter outra cousa.

• 2 Coa face de interese visible.

• 2 Falar.

• 2 Nas superficies con varias caras, coa superficie que causa interese virada, de tal xeito que non se vexa.

• 3 Aborrecerse.

• 4 Espertar o apetito dalgunha persoa.

• A boca chea. Falar claramente.

• A boca de xerro. A unha distancia curta.

• Abrideira de boca. Bocexo.

• Abrir (algunha persoa) a boca.

• Abrir (algunha persoa) moito a boca. Poñerlle un prezo moi alto a algunha cousa.

• Andar con/ter algunha cousa na boca. Falar sempre do mesmo tema.

• Andar de boca en boca/andar en bocas/na boca da xente/de todos/do mundo.

• Boca abaixo loc adv

• Boca aberta. Persoa que fala moito, cando non debe e sen coñecementos do que fala.

• Boca arriba loc adv

• Boca podre. Persoa malfalada.

• Calar a boca. Non expresar o que se quería dicir.

• Ceo/teito da boca. Padal.

• Chorar a boca pechada. Calar.

• Co credo na boca. Co perigo xa inminente.

• Coa boca aberta. Quedar ou deixar a alguén estupefacto.

• Coa boca pequena. Presentar falta de sinceridade.

• Comer a pedir de boca. Comer ben e abondosamente.

• Comer ás bocas cheas. Comer en gran cantidade.

• Como embude á boca do xerro. Que vén a propósito.

• De boca a orella. Confiar a alguén algún segredo.

• De mans a boca. Batendo contra algunha cousa case cos fociños.

• Deixar coa palabra na boca/cun palmo de boca aberta a alguén. Sorprender a algunha persoa.

• Enfriárselle o ceo da boca (a alguén). Falecer.

• Estalarlle a castaña na boca a alguén. Levar un chasco.

• Estar coa auga deica a boca. Estar nalgún apuro.

• Estar coa barriga á boca. Estar a piques de dar a luz.

• Estar coa boca aberta. Estar pampo.

• Facer de boca cu. Negar algunha cousa que se afirmou anteriormente.

• Facerlle a boca un frade/cura a alguén/ter boca de frade. Aplícase a unha persoa que está sempre pedindo.

• Facerse/volverse a boca auga. Sentir gusto.

• Falar coa boca pequena. Non ser totalmente sincero.

• Falar de boca para fóra. Falar para quedar ben co interlocutor.

• Falar pola boca doutra persoa. 1 Non expresar ideas propias, senón as de alguén.

• Gardar a boca. Non comer cantidades excesivas ou non inxerir produtos prexudiciais.

• Ir e vir como o xerro vai á boca. Vagar dun lugar para outro.

• Levar e traer a alguén na boca. Murmurar sobre algunha persoa.

• Mételle o dedo na boca! Expresa que unha persoa non é idiota.

• Meterlle o dedo na boca a alguén. Enganalo con facilidade.

• Meterse na boca do lobo. Expoñerse ao perigo.

• Mollar a boca. Beber.

• Non dar tapado a boca. Non dar conseguido que alguén cale.

• Non descoser/desfechar a boca. Non falar.

• Non estar coa auga á boca. Ser adiñeirado.

• Non gardar as papas na boca. Non gardar un segredo.

• Non lle caber as mentiras na boca. Aplícase a persoas moi mentireiras.

• Non lle caber o pan na boca a alguén. Non saber gardar segredos.

• Non ter papas na boca. Falar con claridade.

• Non ter que levar á boca. Estar sen diñeiro.

• Os cantos da boca. As comisuras da boca.

• Pola boca pequena. Aplícase cando se fala sen pensar realmente o que se di.

• Poñer boca nunha persoa. Falar moi mal desa persoa.

• Quentárselle a alguén a boca. Falar demasiado sobre algunha cousa.

• Quitar/sacar/tirar a comida/as cousas da boca. 1 Persoa que come mal coa intención de aforrar diñeiro.

• Quitarlle/sacarlle/tirarlle algunha cousa da boca a alguén. Adiantarse ao que ía dicir outra persoa.

• Saír (algunha cousa) a pedir de boca. Ter moi bo resultado algunha cousa.

• Se é pan, quítasmo da boca. Aplícase cando unha persoa di o que outra ía dicir nese preciso momento. (

• Ser un boca branda. Ser moi lambereteiro.

• Ser/parecer unha persoa) da boca aberta. (Ser ou parecer) bobo.

• Tapar bocas. Pór freo a unha persoa que está criticando ou censurando a outra.

• Taparlle a boca a alguén. Facer calar a unha persoa.

• Ter (unha persoa) a boca como unha rabada. Ser incapaz de gardar segredos.

• Ter ourizos na boca. Falar sen parar.

• Unha da boca lle sae, a outra no corpo (papo) lle queda. Aplícase a quen cala o que lle convén ou que non di o que pensa.

• Unha noite como a boca do lobo. Noite escura e tenebrosa.

Refráns

• Boca sen moas é coma muíño sen pedras.
• O mal entra pola boca e pola boca sae.
• Pola boca quéntase o fomo / e o vello e todo.