chicano -na

Relativo ou pertencente aos cidadáns estadounidenses de orixe mexicana.

Cidadán dos EE UU de orixe mexicana.

Poboación dos EE UU orixinaria de México. Entraron ilegalmente no país nos anos sesenta para traballar na agricultura; sen embargo, axiña se instalaron nas grandes cidades dos EE UU, sobre todo en Los Angeles e Nova York. En 1963 César Chávez fundou a National Farm Workers Association, un sindicato de traballadores agrarios que en 1966 se afiliou ao American Federation of Labor-Congress of Industrial Organisations (AFL-CIO), que conseguiu grandes resultados coas loitas polos dereitos dos braceiros. Os dereitos civís, sen embargo, comezaron a recoñecérselles na década dos noventa, cando o seu peso demográfico no conxunto da poboación estadounidense (ó redor do 20% da poboación), ocasionou que estes fosen obxecto de atención preferente do Republican Party.

Movemento teatral impulsado por un grupo de mozos mexicanos en solidariedade cos xornaleiros procedentes de México e residentes nos EE UU. Iniciado por César Chávez e Luis Valdez, realizaban pequenas intervencións de carácter político e reivindicativo a partir de breves accións escénicas baseadas na improvisación e na adecuación a cada situación e circunstancia conflitiva. Despois da creación do Teatro Campesino en 1965, naceron outras agrupacións como Teatro de la Gente (1967), Teatro de la Esperanza (1971) ou o Teatro Bilingüe (1972), ata conformar un movemento no que se chegaron a integrar máis de cen agrupacións escénicas. Malia que o seu número diminuíu na actualidade, estes colectivos aínda manteñen os seus obxectivos iniciais de educación e mobilización popular, coa organización de funcións e doutro tipo de actividades, amais da publicación de textos dramáticos.